جوایز برندگان پنجمین دورۀ جایزۀ بزرگ معمار در بیستم آبانماه جاری در مراسمی که در ساختمان سازمان ایرانی مجامع بینالمللی برگزار شد، اهدا گردید. در این مراسم فیلمی هم دربارۀ عبدالعزیز فرمانفرمائیان به پاس تقدیر از ایشان پخش شد که بسیار مورد استقبال حاضران قرار گرفت.
پنجمین دورۀ جایزه به ساختمانهای عمومی (جز ساختمانهای درمانی و بهداشتی و واحدهای تجاری کوچک) اختصاص داشت و با پایان یافتن موعد تحویل کارها در ۱۱ آبان، ۴۴ کار به دفتر مجله رسید. یک کار به دلیل مسکونی بودن و سه کار به دلیل تحویل بعد از موعد اعلام شده، کنار گذاشته شد و ۴۰ کار وارد فرایند رقابت شدند.
در این دوره، معمارنشر برای نخستین بار از نظر مشورتی صاحبنظران فعال در عرصۀ معماری و ساخت و ساز، در قالب شورای مشاوران عالی، بهره جسته است. اعضای این شورا عبارت بودند از مهندس نظامعامری، مهندس محسن میرحیدر، مهندس بیژن کاموری و مهندس کاووس شاهینفر، که در شمارههای گذشتۀ معمار معرفی شدهاند. آنها طی دو جلسه به تدوین توصیههای سیاستی به هیئت داوران پنجمین دوره پرداختند که متن آن به شرح زیر است:
توصیههای سیاستی شورای مشاوران عالی به هیئت داوران جایزۀ بزرگ معمار ۸۴
۱) مقولۀ هویت معماری بحث دیرینهای است که طی چندین دهۀ اخیر مورد بحث و گفتگوی فراوان در جامعۀ حرفهای معماری ایران قرار گرفته و جوانب مختلف آن از قبیل گرتهبرداری از عناصر آشنای معماری ایرانی تا توجه به مقولات بنیادینی از جمله سازمانبندی فضایی خاص این معماری، به بحث گذارده شده است. در همین دوره در سطح جهانی نیز این مقوله تحت عنوان منطقهگرایی (Regionalism) مورد توجه منتقدان معماری و معماران سراسر جهان بوده است و بخش مهمی از ادبیات حرفهای معماری در عرصۀ بینالمللی به همین موضوع پرداخته است. اعضای شورای عالی معتقدند که فارغ از مسائل زیباییشناسی و فرهنگی معماری ایرانی، که آن را به یکی از گنجینههای هنر بشری تبدیل کرده، عوامل دیگری همچون مسائل اقلیمی و محیطی، که از مهمترین مسائل امروز جامعۀ جهانی است، خواهی نخواهی میبایست موجب ایجاد تفاوتهایی در معماری معاصر ایران با معماری معاصر سرزمینهایی با بوم و اقلیمهای دیگر شود. به اعتقاد اعضای شورای مشاوران عالی، توجه به این مقوله که در نوع سازماندهی فضایی، تعیین جهات اقلیمی ساختمان، نوع مصالح و حتی پرداختهای تزئینی درون و بیرون بنا نمود مییابد، میتواند کم و بیش هویتی خاص و محلی به معماری امروز ما ببخشد. از همین رو، قدردانی هیئت داوران جایزۀ بزرگ از چنین توجهاتی میتواند در ترویج اهمیت این مقوله، یعنی توجه به شرایط خاص محیطی در معماری، مؤثر واقع شود.
۲) سرزمین ما صاحب میراث ارزشمندی از معماری تاریخی در عرصههای متنوع تأسیسات خدماتی، راهها، تأسیسات آبرسانی و ... است، که در عین تناسب دقیق با کارکردهای مورد نیاز از نظر هنری نیز بسیار ارزشمندند. به اعتقاد اعضای شورای عالی مشاوران جای تأسف است که با وجود چنین پیشینهای، امروزه در بسیاری از ساخت و سازهایی که میتوانند در حوزۀ معماری قرار گیرند و در سراسر جهان نیز در این حوزه قرار دارند، ضرورت حضور معماران ما به رسمیت شناخته نمیشود. به اعتقاد شورای مشاوران عالی، توجه خاص داوران به عرصههای مورد غفلت قرار گرفته میتواند تعریف دقیقتری از معماری به جامعه و جامعۀ کارفرمایی، به خصوص بخش خصوصی، ارائه دهد و به آنها یادآوری کند که توجه به معماری بهتر و زیباتر بناها و تأسیسات مورد نیاز آنها میتواند امتیازی برای پیشبرد فعالیت حرفهایشان باشد.
۳) یکی از مهمترین ناهنجاریهای بصری شهرهای امروز ما، اغتشاش و به هم ریختگی سیمای شهر از جمله به دلیل بیتوجهی طراحان و معماران و ساختمانسازان به محیط بلافصل هر بنا و فقدان ضوابط سازماندهنده در این زمینه است. قدردانی هیئت داوران جایزۀ بزرگ معمار از توجه طراحان و معماران به این مقوله میتواند از نظر فرهنگی به ترویج این ایدۀ بسیار مهم یاری رساند.
هیئت داوران
اعضای هیئت داوری دورۀ پنجم، که در دو شمارۀ گذشته به خوانندگان معمار معرفی شدند، عبارت بودند از (به ترتیب حروف الفبا): بهروز احمدی (معمار - ایران)، کامران افشار نادری (معمار - ایران)، نسرین سراجی (معمار - فرانسه)، هادی تهرانی (معمار - آلمان) و مهدی علیزاده (معمار - ایران).
داوران طی دو روز به بررسی ۴۰ طرح راه یافته به رقابت پرداختند و پس از سه مرحله حذفی و دو مرحله انتخاب، براساس آییننامۀ داوری و توصیههای سیاستی شورای مشاوران عالی، سرانجام ۱۲ کار زیر را به عنوان طرحهای منتخب داوران برگزیدند (گفتنی است در این دوره برای نخستین بار نام کارفرمایان پروژههای منتخب اعلام و به آنها لوح تقدیری از طرف برگزارکنندگان جایزۀ بزرگ معمار اهدا شده است):
طرحهای منتخب هیئت داوران
- شمارۀ ۴: مسجد کارخانۀ سیمان بوشهر، کار محمدجواد عرفانیان جم، کارفرما: شرکت صنایع سیمان بوشهر
- شمارۀ ۶: ایستگاه قطار شهری گلشهر، کار مهندسان مشاور همگروه، کارفرما: شرکت راهآهن شهری تهران و حومه
- شمارۀ ۱۱: ایستگاه قطار شهری در مشهد، کار مهندسان مشاور مهرازان، کارفرما: شرکت راهآهن شهری مشهد
- شمارۀ ۱۶: هنرستان دخترانۀ پاپلی، کار گروه معماری پادیاوپارت، کارفرما: بنیاد خیریۀ پاپلی خلعتبری (لندن)
- شمارۀ ۲۰: دفتر مرکزی پاژنگ خودرو، کار دفتر معماری حریرچی و همکاران، کارفرما: مهدی حاجی میری
- شمارۀ ۲۴: رستوران تودی، کار گروه معماری پادیاوپارت، کارفرما: آقای ابوالقاسمی
- شمارۀ ۲۷: ساختمان تلهمتری و کنترل از راه دور آب تهران، کار شرکت هستۀ طراحی، کارفرما: سازمان آب و فاضلاب تهران
- شمارۀ ۳۰: نمایشگاه و انبار مبلمان، کار دفتر معماری بنسار، کارفرما: حسین و حسام قندچی
- شمارۀ ۳۳: سرکنسولگری ایران در فرانکفورت، کار مهندسان مشاور نقش جهان-پارس، کارفرما: ادارۀ کل اموال، ساختمان و پشتیبانی وزارت امور خارجه
- شمارۀ ۳۵: مجموعۀ ورزشی در ساری، طراحی آرش مظفری و آرشیا شعله، کارفرما: وزارت کشور
- شمارۀ ۳۶: ساختمان اداری نیکان، کار آرش مظفری، کارفرما: مؤسسه نیکان
- شمارۀ ۳۸: سفارت ایران در توکیو، کار مهندسان مشاور باند، کارفرما: ادارۀ کل اموال، ساختمان و پشتیبانی وزارت امور خارجه
برندگان
پس از بحث و گفتگوی مجدد دربارۀ تمامی ۱۲ طرح، سرانجام برندگان براساس جدول انتخاب نهایی به شرح زیر مشخص شدند:
| نام داوران | رتبۀ اول | رتبۀ دوم | رتبۀ سوم | رتبۀ چهارم | رتبۀ پنجم |
|---|---|---|---|---|---|
| هادی تهرانی | ۳۰ | ۶ | ۲۷ | ۳۶ | ۳۸ |
| نسرین سراجی | ۳۰ | ۲۰ | ۲۷ | ۳۶ | ۱۶ |
| بهروز احمدی | ۳۰ | ۲۷ | ۱۶ | ۳۵ | ۶ |
| مهدی علیزاده | ۲۷ | ۳۰ | ۱۶ | ۳۸ | ۶ |
| کامران افشار نادری | ۳۰ | ۲۷ | ۳۵ | ۳۳ | ۲۰ |
- رتبۀ اول: شمارۀ ۳۰، نمایشگاه و انبار مبلمان، کار دفتر معماری بنسار با ۲۴ امتیاز، برندۀ نشان معمار، ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به همراه لوح تقدیر.
- رتبۀ دوم: شمارۀ ۲۷، ساختمان تلهمتری و کنترل از راه دور آب تهران با ۱۹ امتیاز، کار شرکت هستۀ طراحی، برندۀ ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و لوح تقدیر.
- رتبۀ سوم: شمارۀ ۱۶، هنرستان دخترانۀ پاپلی با ۷ امتیاز، کار گروه معماری پادیاوپارت، برندۀ ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و لوح تقدیر.
- رتبۀ چهارم: شمارۀ ۶، ایستگاه قطار شهری گلشهر با ۶ امتیاز، کار مهندسان مشاور همگروه، برندۀ ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و لوح تقدیر.
- رتبۀ پنجم به طور مشترک: شمارۀ ۲۰، دفتر مرکزی پاژنگ خودرو با ۵ امتیاز، کار دفتر معماری حریرچی و همکاران؛ و شمارۀ ۳۵، مجموعۀ ورزشی در ساری با ۵ امتیاز، کار آرش مظفری و آرشیا شعله.
خلاصۀ گزارش مباحث جلسۀ داوری دربارۀ هر یک از طرحهای منتخب، در کنار معرفی همان پروژهها در صفحات بعد آمده است.
