ششمین دوره جایزه معمار برای ساختمانهای مسکونی در آبانماه سال جاری مطابق رسم پنج سال گذشته برگزار شد. افزون بر همهبحثها و حرفها درباره نتایج آن، رقابت و چند و چون آن، بسیاری از مهمانها مراسم تقدیر برگزاری جایزه اظهار خشنودی میکردند. چون آن بسیاری از معماران در جلساتی که بالاها و پائینها و کشمکشها، روندها و رویهها از قطعاً وزارت دکوری کهن و معماران آن که مسئلهزندگی هر روزهاست جای خالیشان نداری. اما پر است. را بر آن دارد که بخشبندی آن تداوم شش سالهای را فضا به بالا دلایل تبدیل شده است.
تغییر ترکیب شرکتکنندگان در رقابت، در طول شش سال گذشته، به طور کلی محسوس بوده است. بنابراین شاید بتوان گفت که این جایزه عملا به عرصه رقابت تولیدات معماری خصوصی و معماران تبدیل شده است. سال به سال با توجه به وزن سنگین دوران، دولت برای پروژههای عمرانی دولتی و تاثیرگیری بودن رقابت اخیر بهبود کیفی چشمگیر و کلی کارها نسبت به معماری یک دهه قبل است. چنین تحولی خصوصا که اغلب به دست جوانان انجام شده حاکی از وجود استعدادهای بالقوه بسیار خوبی است که اگر مانع بر سر راه نباشد به زودی جای خودشان را برای خود در فرهنگ جهانی معماری نیز خواهند کرد.
ویژگیهای کارهای برگزیده شرکتکننده در جایزه معمار
۲ـ معماری سنتی در جایی که نقش واقعی و عملی (نه ذهنی و مجرد) دارد، مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. ویلای شهرک مانلی (کار گروه زاویه) به طور مشخص الگوهای بومی معماری مناطق شمالی را دستمایه قرار داده و از آن فقط برای زیبایی بلکه برای حل مسئله کوران باد و بارندگی زیاد استفاده کرده است.
۳ـ ایدههای استنتاجی برحسب شرایط پروژه به طور قاطع بر ایدههای القایی (تزئینی به معماری) از جنبههای هویتی با آثار برجسته معماری کشورهای پیشرفته برتری دارند.
۴ـ زیباییشناسی کمتر تحت تاثیر مد و سلیقههای ژورنالیستی بینالمللی و تا حدی دارای استقلال است.
۵ـ روش طراحی حجمی بر روش دستیابی به حجم از طریق پلان (که در گذشته رایج بوده) غالب است.
۶ـ طرحهای حاکی از این واقعیتاند که معماران با شجاعت بیشتری به تجربه دست میزنند و تکرار و رونویسی و زیباییشناسیهای کلیشهای کاهش یافته است.
۷ـ فضاهای داخلی مورد توجه بیشتری قرار گرفتهاند و جزئیات اجرایی داخلی فرم و کیفیت بهتری انجام میشوند.
۸ـ زیباییشناسی برگرفته از سازه و معماری ساختمانگرا بسیار نادر است. طراحان بیشتر به مسائل صرفا فرمال معماری توجه کردهاند.
۹ـ کمتر کاری به مسئله هماهنگسازی تاسیسات و معماری از طریق طراحی توجه کرده است.
۱۰ـ کیفیت اجرای بناها ارتقا یافته و معماران در طرحهای خود به این مسئله بیشتر از گذشته دقت کردهاند.
نحوه ارائه کارها
از نظر زیبایی و تطابق با مدارک درخواست شده در فراخوان، رقابت به طور چشمگیری پیشرفت داشته، اگرچه هنوز عدهای از ارائه مناسب برخوردار نیستند. شرکتکنندگان تصاویر و مدارک روشنی درباره نحوه ارتباط و همجواری ساختمان با بناها و محوطههای اطراف آن ارائه نمیکنند. فیلم ۱۰۰ دقیقهای به دقت بیشتر مدارک افزوده است اما هنوز هم باید جایی را برای خطاهای دید ناشی از انواع جلوههای ویژه در نظر گرفت. البته میتوان از زاویه مثبتی هم به آن نگریست. جایزه معمار هنوز استاندارد مشخصی ندارد و توانایی شناسایی متخصصان عکاسی معماری و فیلمسازی محدود باقی مانده است.
اکنون با ارسال نامههای عدهای از سازمانها و معماران، تقریبا تمامی این بازخوردها مثبت بودهاند. علاوه بر این موفقیتها، نگرانیهای حرفهای در سطوح و گروههای مختلف، و ضعیف بودن مقررات، توجه به جنبههای ایجابی و مثبت و مشترک به جای جنبههای سلبی و منفی همچنان چالشهای مهمی هستند. با تلاش برگزارکنندگان جایزه، نتیجه کلی به این باور رسیده است که با توجه به حجم عظیم ساخت و ساز در جامعه، برنامههایی که حداقل استانداردهای معماری و ساختمانسازی پایدار را تولید کنند، ضرورتی اجتماعی هستند و نباید تضعیف شوند.
معماران و کارفرمایان
و موضوع آخر تاثیر اجتماعی جایزه معمار در مرتبط ساختن معماران و کارفرمایان. بحث خصوصی و تایید همدولتی و جلب توجه آنها به اهمیت معماری و طراحی معماری در ساخت بنا است. از سال گذشته اعضای اوپ تقدیر به کارفرمایان طرحهای برنده آغاز شد. با ادامه این اقدام در سال جاری معلوم شد که در این دوره کارفرمایی از طرح برنده یک شرکت ساخت و ساز به نام آبادگستران مهان است. به دلیل بار معنا عنوان گویا و صحیح ساز و فروش که میتواند معادل خوبی برای واژه لاتین Developer باشد. از خوانندگان گرامی معمار و صاحبنظران جامعه معماری خواهشمندیم پیشنهادهای خود را برای برگزاری بهتر جایزه در سالهای آینده دریغ نکنند.