جوایز برندگان ششمین دوره جایزه معمار، نوزدهم آبانماه سال جاری در مراسمی در سالن شاهرخان مهندس یوسف شریعتزاده در کتابخانه ملی ایران اهدا شد. در این مراسم فیلمی هم در تقدیر از مهندس کامران دیبا نمایش داده شد.
پیش از انتشار فراخوان برگزاری جایزه معمار، جلسات شورای عالی مشاوران این دوره با حضور دکتر احمد عظیمیبلوریان، مهندس محسن میرحیدر، مهندس ایرج کلانتری، مهندس کامران شاهینفر و مهندس کامران افشارنادری تشکیل شد و سیاستهای شورا برای ارتقای کیفیت و افزایش دقت در امر داوری تصمیم گرفته شد.
آثار شرکتکننده در سه گروه مقیاسی مسکن بررسی شدند:
الف. گروه تکواحدی و کوچک
ب. گروه مجتمعهای آپارتمانی
ج. گروه مجتمعهای بزرگ
ب. گروه مجتمعهای آپارتمانی
ج. گروه مجتمعهای بزرگ
جوایز هر گروه از رتبه اول تا سوم تعیین میشد و داوران حق داشتند هر رتبهای را که شایسته ندانند خالی اعلام کنند.
پس از انتشار فراخوان و با پایان گرفتن مهلت تحویل کارها دهم آبان، در مجموع ۷۳ کار به دفتر مجله رسید که یک کار به علت نقص در مدارک ارسالی پذیرفته نشد. بدین ترتیب ۷۲ کار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نکته قابل توجه در کارهای شرکتکننده در این دوره جایزه معمار، افزایش اندک آثار شهرستانی نسبت به سالهای گذشته بود. از معماران اصفهانی ۷ کار، و کرمان ۳ کار و از همدان، مشهد و رشت نیز کار ارائه شده بود.
اعضای هیئت داوری دوره ششم عبارت بودند از: نگار حکیم، فرامرز شریفی، حسین شیخزینالدین، بهرام شکوهیان و برنارد خوری از لبنان که متأسفانه به دلیل جنگ لبنان نتوانست در جریان داوری حضور یابد و از اعضای شورای عالی، مهندس فیروز فیروز به جای او برگزیده شد.
◆ ◆ ◆
داوری
داوری در روزهای ۱۵ و ۱۶ آبان برگزار شد. از ۷۳ کار شرکتکننده، داوران از سه مرحله حذفی بر اساس آییننامه داوری، آثار را بررسی کردند. در مرحله اول حذفی، ۱۸ کار و در مرحله دوم ۱۰ کار حذف شدند. ۱۵ کار باقیمانده به اتفاق ۵ کار از مرحله حذفی مرزی به مرحله نهایی برای رتبهبندی راه یافتند.
◆ ◆ ◆
کارهای منتخب هیئت داوران
از ۳۰ کار منتخب شامل ۹ کار تکواحدی یا خانه کوچک، ۶ مجتمع آپارتمانی و ۵ مجتمع بزرگ، ۱۰ کار دیگر در گروه مرزی بازنگری شدند و ۲ کار نیز به دلیل بازسازی بودن رد شدند. پیشنهاد داوران این بود که در سالهای آینده شرایط دقیقتری تعیین شود و بازسازیها به طور مشخص اعلام شوند.
فهرست کارهای منتخب داوران به ترتیب شماره کار:
- طرح ۲: ویلا در شهرک دریاچه — پویا خزائلیپارسا
- طرح ۴: ویلای سیو کوچک در لواسان — حمید ایمانیراد
- طرح ۸: مجتمع آپارتمانی سپینار در تهران — یاسمن کاوه
- طرح ۱۶: مجتمع آپارتمانی زرین در تهران — امیرفرزین کتانچی
- طرح ۱۷: خانه اسدآبادی در کرمان — شرکت ساختمانی پیکو
- طرح ۱۹: مجتمع آپارتمانی گنجدانش در تهران — رامین مهدیزاده
- طرح ۲۰: مجتمع بزرگ اردیبهشت در اصفهان — رامین مدنی
- طرح ۲۱: ساختمان مسکونی آواآهنگ در تهران — هانی قدسی راتی و تورج مشیرزاده
- طرح ۲۶: کوشکی در شمال — مهندسان مشاور نوبوتا ناور
- طرح ۲۹: مجتمع مسکونی کوی پروانه در تهران — دفتر معماری حریرچی و همکاران
- طرح ۳۱: ویلا شماره ۳ شهرک ماتلی در رویان — گروه معماری زاویه
- طرح ۳۲: پروژه مسکونی دولت در تهران — علیرضا شرافتی، پانتهآ اسلامی و رشید ابتهاج
- طرح ۳۳: مجتمع بزرگ گیلاوند در دماوند — علی کرمانیان و همکاران
- طرح ۳۴: کارخانه کارادا — ماریان نصیری
- طرح ۳۶: کوشکی در شمال — مهندسان مشاور نوبوتا ناور
- طرح ۳۸: خانه نوآموز در کرج — علی باریختی
- طرح ۴۰: جا.خ در جنگل — فرفر روزپیکر
- طرح ۴۴: مجتمع مسکونی فرحزاد در تهران — شرکت مشاوره کنگره هنر
- طرح ۴۶: ویلا گیلاوند — علی کرمانیان
- طرح ۴۸: خانه علاقهبند در یزد — سیدمنصور علاقهبند
- طرح ۵۵: آپارتمان کاج در کرج — محمود نجاری سیسی
- طرح ۵۸: بازسازی آپارتمانی در پاسداران تهران — دفتر طراحی دارخ
- طرح ۶۰: منزل پورسیدی در کرمان — شروین حسینی
- طرح ۶۴: مجتمع آپارتمانی رؤیا در تهران — رضا محرابی
- طرح ۶۵: مجتمع مسکونی پروانه در اصفهان — محمد عقیلی
- طرح ۶۷: خانه پدرام در اصفهان — مهندسان مشاور پلشیر
- طرح ۷۴: بازسازی داخلی خانه خلوجی در اصفهان — مازیار مومنی
◆ ◆ ◆
جدول رتبهبندی
گروه تکواحدی
| نام داور | رتبه اول | رتبه دوم | رتبه سوم |
|---|---|---|---|
| نگار حکیم | ۳۱ | ۲ | ۱۹ |
| حسین شیخزینالدین | ۶۰ | ۳۱ | ۲ |
| فرامرز شریفی | ۳۱ | ۶۰ | ۲ |
| فیروز فیروز | ۳۱ | ۲ | ۴۶ |
| بهرام شکوهیان | ۳۱ | ۶۰ | — |
گروه مجتمعهای آپارتمانی
| نام داور | رتبه اول | رتبه دوم | رتبه سوم |
|---|---|---|---|
| نگار حکیم | ۳۲ | ۱۹ | ۲۶ |
| حسین شیخزینالدین | ۱۹ | ۱۶ | ۲۳ |
| فرامرز شریفی | ۱۶ | ۲۳ | — |
| فیروز فیروز | — | ۱۹ | ۲۳ |
| بهرام شکوهیان | ۲۶ | ۱۹ | — |
در میان مجتمعهای بزرگ، داوران به اتفاق آراء طرح شماره ۲۰ (مجتمع اردیبهشت) را برگزیدند.
◆ ◆ ◆
مصاحبه داوران
پیش از اولین مرحله حذفی، داوران به نوشتن معیارهای مورد نظر خود در حذف و انتخاب کارها پرداختند:
معیارهای داوری
فیروز فیروز
جایزه از نظر من به نوعی توصیهنامهای است — بیانیهای که معمار ارائه میدهد و حامل اهمیت و تمرکز است. پلان و سازه باید بازتاب ایدهای نو باشند که بتواند تغییری معنادار در جامعه ایجاد کند. در میان آثاری که دیدیم، برخی معماران واقعاً توانمند بودند، اما مسئله اساسی این است که این پروژهها چه نسبتی با هنر معماری دارند. باید ارزیابی کنیم که آیا پروژهای از یک ایده معمارانه اصیل زاده شده یا صرفاً ساختمانسازی شایستهای را نمایندگی میکند.
بهرام شکوهیان
من آثار را بر اساس ویژگیهای نوعشناسی و مقیاسشان دستهبندی کردم. برای آثار کوچکتر، بررسی کردم که طراحی تا چه حد به شرایط زمین، نیازهای کارفرما و کیفیت ساخت پاسخ داده است. برای مجتمعهای بزرگتر، بر منطق برنامهریزی، رفتار با فضاهای مشترک و رابطه میان واحدها و فضاهای جمعی تمرکز کردم. در همه موارد، به دنبال شواهدی از تفکر طراحی اصیل بودم نه صرفاً اعمال فرمهای مدروز.
فرامرز شریفی
در بررسی آثار، پیش از هر چیز کیفیت تجربی فضاهای مسکونی را در نظر میگیرم. پروژههایی مرا جذب میکنند که معمار هم با ظاهر و هم با جوهر کار درگیر شده باشد. نمای زیبا باید با فضاهای داخلی کارکردی و از نظر فضایی منسجم همراه باشد. بیشترین نگرانی من زمانی است که پروژهها نمای متکلفانهای ارائه میدهند اما کیفیت بنیادین فضاهای زندگی را نادیده میگیرند.
حسین شیخزینالدین
شخصاً معتقدم این پرسش نه تنها دربارهٔ معماری مسکونی بلکه دربارهٔ کل محیط ساختهشدهٔ ما مطرح است. با نگاه به آثار پیش رو، باید بپرسیم — آیا اینها پاسخهای اصیلی به شیوه زندگی واقعی خانوادههای ایرانی هستند؟ وقتی پلانها را بررسی میکنیم، باید ببینیم آیا معمار واقعاً با سبک زندگی و فرهنگ ساکنان درگیر شده است. پروژههایی هستند با نماهای زیبا، اما وقتی پلان طبقات را بررسی میکنید، میبینید توالی فضایی بازتابدهنده زندگی خانگی ایرانی نیست.
نگار حکیم
من از منظر تاریخ معماری و تداوم فرهنگی به این آثار نگاه میکنم. پرسش من این است که آیا پروژهای مشارکت معناداری در گفتمان معماری ایرانی دارد — آیا شجاعت نوآوری را نشان میدهد در عین اینکه در بستر خود ریشهدار باقی میماند. به دنبال پروژههایی هستم که معمار با شرایط خاص زمین، اقلیم و انتظارات فرهنگی ساکنان درگیر شده و چیزی تولید کرده که بتواند راه را به سوی آیندهای برای معماری مسکونی ایران نشان دهد.
◆ ◆ ◆
گروه تکواحدی و کوچک
طرح شماره ۳۱
ویلا شماره ۳ شهرک ماتلی در رویان — گروه معماری زاویه
نگار حکیم
اهمیت این پروژه در جاهطلبی طراحی و شجاعت اجرایی آن است. هیئت داوری توازن استثنایی در ترکیببندی یافت — هر عنصر هدف روشنی در کل مجموعه دارد.
فرامرز شریفی
پلان عمق زیادی دارد و سطوح فضایی ترکیببندی زیبایی خلق کردهاند. آرامش کلاسیکی در این پروژه هست — جهتگیری نسبت به چهار جهت اصلی با دقت مدیریت شده و رابطه میان حیاط و فضاهای داخلی هم منطقی و هم شاعرانه است.
حسین شیخزینالدین
در این اثر توجه مداوم به جزئیات و رابطهای عمیقاً سنجیده میان معماری و ارجاعات تاریخیاش یافتم. اصالتی در اینجا هست که آن را از پروژههایی که صرفاً نقوش تاریخی را سطحی به کار میبرند متمایز میکند.
فیروز فیروز
از همان ابتدا، این پروژه احترام همگانی را برانگیخت. کیفیت تفکر معمارانه در همه جنبهها آشکار است — این صرفاً ساختمانسازی نیست بلکه معماری واقعی است.
بهرام شکوهیان
واقعاً کار زیبایی است. قدردانی هیئت داوری شایسته بود. کیفیت فضایی و انسجام طراحی قابل توجه است.
طرح شماره ۳۸
خانه نوآموز در کرج — علی باریختی
بهرام شکوهیان
این پروژه پلانهای خوبی دارد و سقف و بدنه آن صراحت دارد. به نظر من کار با شخصیت واقعی است، بهویژه در پرداخت مقطعی.
حسین شیخزینالدین
کیفیت خاصی در این اثر هست — نوعی حس ایرانی در آرایش فضایی که اصیل به نظر میرسد نه تحمیلی. رابطه میان سازه و پلان بازتاب درک بالغی از فضای خانگی است.
نگار حکیم
من هم با ارزیابی آقای شیخزینالدین موافقم. کیفیت فضایی این پروژه قابل توجه است و دقیقاً همین کیفیت آن را متمایز میکند.
طرح شماره ۶۰
منزل پورسیدی در کرمان — شروین حسینی
حسین شیخزینالدین
در ارزیابی من، فرم و سازمان فضایی این پروژه هوشمندی معمارانه واقعی نشان میدهد. نگرانیهایی دربارهٔ برخی جزئیات وجود دارد، اما مفهوم کلی پاسخی سنجیده به بستر کرمان را نشان میدهد. مدیریت اقلیم و سنتهای ساخت محلی شایسته تقدیر است.
طرح شماره ۲
ویلا شماره ۲ شهرک دریاچه — پویا خزائلیپارسا
فیروز فیروز
این پروژه از ابتدا مرا درگیر کرد چون همزمان به چند مسئله معمارانه پاسخ میدهد. توجه به منظر، رابطه میان حیاط و سکونتگاه، تناسبات و مقیاس — همه رویکردی اصولی را نشان میدهند. کیفیت ساخت قابل توجه است و بنا خوب در بستر خود نشسته.
بهرام شکوهیان
بهویژه کیفیت تناسبات را یادآوری میکنم — رابطه میان فضاهای داخلی و بیرونی با حساسیت و انسجام مدیریت شده است.
حسین شیخزینالدین
طراح میتوانست از پتانسیل زمین بیشتر بهرهبرداری کند، اما پلان خوب است و سازمان فضایی سنجیده.
فرامرز شریفی
انتخاب مناسبی از میان آثار است — جایگاهش را حق میدارد.
◆ ◆ ◆
مرحله انتخاب
پس از بحث درباره معیارها، داوران به مرحله حذف و انتخاب کارها پرداختند. در جریان این فرآیند، تبادلنظرهای قابل توجهی درباره پروژههای خاصی صورت گرفت:
طرح شماره ۲۶
کوشکی در شمال — مهندسان مشاور نوبوتا ناور
فیروز فیروز
من از این کار خوشم آمد و میخواهم از آن دفاع کنم. بالقوه کار خوبی است. سادگی رویکرد و کیفیت تفکر معمارانهاش شایسته قدردانی است.
نگار حکیم
در مسابقه باید پروژههایی را انتخاب کرد که معمارانشان بتوانند از آنها الهام بگیرند. این باید اصل راهنما باشد.
بهرام شکوهیان
در نظر بگیرید از ۷۴ طرح شرکتکننده، چقدر کار در مملکت ساخته میشود. مشکل عمده صرفاً تعداد شرکتکنندگان نیست بلکه کیفیت کلی معماری مسکونی تولیدشده است.
حسین شیخزینالدین
اهمیت مهارت اجرایی را هم فراموش نکنیم. بنایی که زیبا طراحی شده باید زیبا هم ساخته شود. فاصله میان نیت طراحی و واقعیت ساختهشده یکی از پایدارترین مشکلات معماری ماست.
طرح شماره ۲۱
ساختمان مسکونی آواآهنگ در تهران — هانی قدسی راتی و تورج مشیرزاده
بهرام شکوهیان
این پروژه در میان کارهایی که باید به محدودیتهای ضوابط شهرداری پاسخ دهند برجسته است. در آن محدودیتها، چیز معناداری حاصل کرده.
حسین شیخزینالدین
مهمترین کیفیت این پروژه صداقت فضایی آن است — شیوهای که رابطه میان سازه و فضا را بدون توسل به ژستهای سطحی حل میکند. نما کیفیت واقعی دارد.
فیروز فیروز
یکپارچگیای در شیوه اتصال حسهای سنتی و معاصر در این بنا هست. منطق سازهای بهروشنی بیان شده.
◆ ◆ ◆
گروه مجتمعهای آپارتمانی
طرح شماره ۳۲
پروژه مسکونی دولت در تهران — علیرضا شرافتی، پانتهآ اسلامی و رشید ابتهاج
نگار حکیم
این پروژه را به دلیل خویشتنداری و حساسیت شهریاش انتخاب کردم. در محدودیتهای یک قطعه باریک شهری، معماران بنایی خلق کردهاند که هم به منظر خیابان کمک مثبت میکند و هم آپارتمانهایی واقعاً قابل سکونت فراهم میآورد.
فرامرز شریفی
من از این انتخاب حمایت میکنم. در زمینهای شهری با محدودیتهای قابل توجه، معماران انتخابهای هوشمندانهای دربارهٔ حجمسازی و جهتگیری داشتهاند.
فیروز فیروز
کار در مجموع قوی است. پرسشهایی دربارهٔ برخی انتخابهای مصالح وجود دارد، اما برنامهریزی فضایی و پاسخ به بستر شهری ستودنی است.
حسین شیخزینالدین
دقت هندسی طراحی وضوحی به آن بخشیده که به برنامهٔ مسکونی خوب خدمت میکند. شیوهٔ ورود نور به آپارتمانها خوب مطالعه شده.
طرح شماره ۱۹
گنجدانش در تهران — رامین مهدیزاده
نگار حکیم
این پروژه توجه واقعی به فضای مسکونی در یک ساختمان چندواحدی را نشان میدهد.
بهرام شکوهیان
رویکرد برنامهریزی بر سنت نوعشناسی شناختهشده ایرانی استوار است — توالی ورود، رابطه میان عرصههای عمومی و خصوصی، و تناسبات فضاهای مشترک همه بازتاب درک بالغی از آپارتماننشینی در تهران است.
فیروز فیروز
از نظر من، این پروژه نشان میدهد چگونه معماری مسکونی شهری میتواند سنجیده باشد بدون اینکه متکلفانه شود.
◆ ◆ ◆
گروه مجتمعهای بزرگ
طرح شماره ۲۹
مجتمع مسکونی کوی پروانه در تهران — دفتر معماری حریرچی و همکاران
بهرام شکوهیان
این پروژه را انتخاب کردم چون چالش بنیادین ایجاد اجتماع در یک مجموعهٔ مسکونی بزرگمقیاس را مدیریت میکند. طراحی منظر، رفتار با فضاهای مشترک، روابط تناسبی میان تودههای ساختمانی و سازمان داخلی آپارتمانها همه رویکرد طراحی جامعی را نشان میدهند.
فیروز فیروز
من قدردانی آقای شکوهیان را شریکم. برنامهریزی بنیادین و شیوهٔ ارتباط عناصر با یکدیگر هوشمندی معمارانه واقعی نشان میدهد.
نگار حکیم
موافقم — کیفیت ساخت بهطور قابل توجهی بالاست و جزئیات در سراسر مجموعه منسجم است.
طرح شماره ۲۰
مجتمع بزرگ اردیبهشت در اصفهان — رامین مدنی
نگار حکیم
طرح شماره ۲۰ در اصفهان مرا تحت تأثیر قرار داد به دلیل شیوهای که به شخصیت خاص شهرش پاسخ میدهد. معمار از مصالح و تناسباتی استفاده کرده که هماهنگی با بافت شهری موجود ایجاد میکنند و در عین حال هویت معاصری برقرار میسازند.
حسین شیخزینالدین
پالت مصالح و سازمان فضایی درک پیشرفتهای از سنت معماری اصفهان را بازتاب میدهند. رابطه میان فضاهای مشترک و سکونتگاههای خصوصی سنجیده است.
فیروز فیروز
من نیز ارزیابی مهندس شیخزینالدین را تأیید میکنم. این پروژه یکی از موفقترین مجموعههای مسکونی بزرگمقیاسی است که بررسی کردیم.
◆ ◆ ◆
نتایج نهایی
گروه تکواحدی
رتبه اول: طرح شماره ۳۱ — ویلا شماره ۳ شهرک ماتلی، رویان (گروه معماری زاویه)
رتبه دوم: طرح شماره ۲ — ویلا شماره ۲ شهرک دریاچه، نور (پویا خزائلیپارسا) و طرح شماره ۶۰ — منزل پورسیدی، کرمان (شروین حسینی)
رتبه سوم: طرح شماره ۳۸ — خانه نوآموز، کرج (علی باریختی)
رتبه دوم: طرح شماره ۲ — ویلا شماره ۲ شهرک دریاچه، نور (پویا خزائلیپارسا) و طرح شماره ۶۰ — منزل پورسیدی، کرمان (شروین حسینی)
رتبه سوم: طرح شماره ۳۸ — خانه نوآموز، کرج (علی باریختی)
گروه مجتمعهای آپارتمانی
رتبه اول: طرح شماره ۳۲ — ساختمان دولت، تهران (علیرضا شرافتی، پانتهآ اسلامی و رشید ابتهاج)
رتبه دوم: طرح شماره ۱۹ — گنجدانش، تهران (رامین مهدیزاده)
رتبه سوم: طرح شماره ۲۹ — کوی پروانه، تهران (دفتر معماری حریرچی و همکاران)
رتبه دوم: طرح شماره ۱۹ — گنجدانش، تهران (رامین مهدیزاده)
رتبه سوم: طرح شماره ۲۹ — کوی پروانه، تهران (دفتر معماری حریرچی و همکاران)
گروه مجتمعهای بزرگ
برنده: طرح شماره ۲۰ — مجتمع اردیبهشت، اصفهان (رامین مدنی)
تقدیر ویژه: طرح شماره ۲۱ — ساختمان مسکونی آواآهنگ، تهران (هانی قدسی راتی و تورج مشیرزاده)
مبلغ کل جوایز: ۱۵۰ میلیون ریال
در این مراسم همچنین فیلمی در تقدیر از مهندس کامران دیبا به پاس خدمات ایشان به معماری ایران نمایش داده شد.