در فاصلهٔ انتشار شمارهٔ قبلی و شمارهٔ فعلی، به فکر افتادیم که در این میانه راه فرصتی را برای صلاح و مشورتی با دوستان و معاشران معمار در چند و چندین جلسه بگذاریم و راه بهبودیت ادامه را بهینهتر بشماریم. روند افزاینده، شاخص مثبتی است. خوشبختانه اما اندکی هم صرف به بار هم جسارت سپارد. از مؤسساتی که هدفشان اعتلای معماری است میگذریم. اگر به دامن همهٔ آیندهگان و دوستداران در نزدیکی نرسید، نیفتادهاند.
در جلسه اول از جمع کوچکی از دوران نزدیک تشکیل داده بودیم که با بهترین کارنامهٔ با نیّت مطلب برای خواندگان مجله بود، و نتیجهٔ کار نشان داد که اکثر آنها آمادگی بهمشارکت گرفتند. این جمع مصادف با دوران حاضر مجلّهٔ معمار ۸۰ نیز نشان داد که اکثراً آمادگی به سرمشق گرفتهاند. مجلهای که از دغدغههای معماری عصر حاصل و به طور طبیعی شامل نیازها و ارزشهای نسل جدید معماران و شهرسازان شدهاند. جلسهٔ دوم را با معماران و مدیران بیشتر و سرگرم کار تشکیل دادهایم و اکنون خلاصهٔ نظرات و پیشنهادهای این دو جلسه هم گرد آمده و در پیشنهاد مختلف تکراری و مثبت و تا اندازههایی که خواسته میباشد ارائه میدهیم. غرض فقط آنکه مطالب تکراری و مثبت و تا اندازههایی قابل پیشنهاد این دو جلسه ارائه دهیم.
و اما خلاصهٔ گفتگوهای جلسات
جلسهٔ اول
الف — کلیات
۱ — حجم مجله برای یک نوبت زیاد است. آیا نمیتوان مجله را با حجمی کمتر به صورت فصلی یک بار یا دو ماه یک بار منتشر کرد؟ ۲ — مجلات خوب معماری دنیا موضوعیاند. چرا معمار موضوعی نیست؟ و اینکه نمیتوان مجله شهر و معمار را هم ادغام کرد. ۳ — موضوعی بودن در حال حاضر مناسب مجلهای است که تنوع دارد. باید به پراکندهگویی بپرهیزد و قرار از گزاف وقایع عمل کند و سلیقهٔ یک خط یا جریان تحول را معرفی کند و پیش ببرد. ۴ — مجله باید یک جهت یا مسیری داشته باشد که آن را معرفی و پیش ببرد. طبیعتاً با این دلایل به سبب تنوع حوزهٔ معماری در عصر حاضر، جا دادن همه چیز زیر یک عنوان دشوار است. اما باید حفظ شود که مجله جهتگیری عمومی سازنده و آیندهنگر را معرفی کند.
ب — نقد روال کنونی
۱ — به جای مطرح کردن نام و نقش یک فرد در تولید یک پروژه بهتر است نام و نقش همهٔ افراد مطرح شود و اصولاً به جنبهٔ جمعی تولید کار معماری توجه شود. ۲ — نقد در مجله خالی است و اگر هم نقدی میشود غالباً جهتدار و در هر صورت: ۳ — فقط پروژههای خوب باید پروژههایی باد مورد قدر قرار گیرند. ۴ — دلایل اصلی مطرح نشدن پروژهها بحث است. ۵ — وجود یک و یک جریان فکری و آموزش در ایران باعث شده است که مقریم مشاور و معماران فعال هنوز نتوانستهاند آنها بحث کنند. ۶ — باید هر کس با کارهای خودش خودمان را به وجود آوریم و معرفی کنیم. ۷ — در معرفی پروژهها باید به توضیحات طراحان اکتفا شود بلکه لازم است کنندهٔ کار شرایط درست مختصات حوزهای او جزئیات نیز توجه بیشتری شود.
۸ — در جهان اکثراً ترجمه از مجلات خارجی است. آیا امکان ندارد به صورت مستقیم و مستقل تهیه شود؟ ۹ — فنی در معنی ضعیف است. در صورتی که بحث دربارهٔ مجلات مهم، مشکلات اجرایی، رهیافتها و دستاوردهای تازه و نیازهای اولیهٔ معماران جوان.
ج — پیشنهادها
۱ — از یکی از نیازهای جدی جامعهٔ معماری ما نقد معماری و نقل اخبار تحولات آموزش معماری در جهان است. مجلهٔ معمار چندان به این مقوله معماران جوان نیاز دارند که با روی کار معماران در بسترشه و فرایند کامل طراحی آنها آشنا شوند. چرا مجله بخشی را به این موضوع اختصاصی ندهد؟ مخصوصاً وقتی که تغییرات مهم اخیر هم بایستی در همین بستر مطالعه شده باشند.
۲ — مجله باید به چالشها بپردازد و ماجراهای معماری، مخصوصاً وقتی تحولات بزرگ مثل شهر جدید یا محلهٔ جدید شهری بهوجود میآید به نقد جدی بکشد. ۳ — سرمقاله باید در عین تمرکز بر مسائل مهم و اساسی به زبانی بسیار ساده نوشته شود. ۴ — پروژهها نباید بیقافیه و بدون نقد منتشر شوند. مخصوصاً جریانهایی جدید باید مورد بحث و نقد قرار گیرند. ۵ — گاهی پروژههایی در مجله معرفی میشوند که از استاندار متعارف مجله بالاترند و چون مجله مورد اعتماد جامعهٔ معماری است باعث بالا آموزشی خواهد شد.
۶ — مجله (انگلیسی) علاوه بر فارسی بیش از این باید توزیع شود. مثلاً مجله باید در مراکز معماری کشورهای اروپایی و آفریقا هم پیدا شود تا با جامعهٔ معماری جهانی خصوصاً با این حوزهها ارتباط برقرار بکنند. ۷ — حجم آگهی در مجله در حد ثبات سیاسی خاصی است. مجلهٔ معمار باید محیط رقابتی خود در این زمینه معنی کند. ۸ — در جهان اکثراً ترجمه از مجلات خارجی است. آیا امکان ندارد به صورت مستقیم و مستقل تهیه شود؟
۹ — فنی در مورد سبک مجله ضعیف است. در صورتی که بحث دربارهٔ مجلات مهم، مشکلات اجرایی، رهیافتها و نیازهای اولیهٔ معماران جوان. ۱۰ — محتوای پروژهها و مقالات مجله حاکی از التزام سطح معینی از کیفیت معماری است. در صورتی که بعضی آگهیها خلاف این التزام مروج ذوقی بازاریاند. ۱۱ — لوگو اوقات نام مجله در سطح مطلوبی نیست.
جلسهٔ دوم
الف — کلیات
۱ — در صورت امکان فاصلهٔ انتشار مجله کوتاهتر باشد.
ب — نقد روال کنونی
۱ — زبان مقالات نقل ثقیل است. باید کوشش شود مطالب به زبانی ساده و نزدیک بیان کنند. بعضی از ترجمههای اخیر نیز موفق نیستند. گاهی هم درک مباحث نظری را میتوان با افزودن تصویر تسهیل کرد. ۲ — مقالات خیلی طولانی مناسب چنین مجلههایی نیست و خواننده را خسته میکند.
ج — پیشنهادها
۱ — اساسنامهٔ مؤسسهٔ معمار نشر اهدافی فراتر از انتشار مجله دارد. باید از مجله به عنوان ابزاری در جهت سازمان دادن به کار حرفه استفاده کرد. ۲ — یکی از وظایف سادهٔ مجله مسائل نظری برای جوانان است. ۳ — مجله باید توجه بیشتری به جنبههای علمی و فنی و مخصوصاً نوآوریهای تازه در این زمینه بکند.
۴ — صنایع ساختمانی که ابزار کار معمار برای ارتقای کیفیت است باید به کار گذاشته شود و صنایع ساختمانی فضای معماران را ملاک کیفیت محصول کار قرار دهد. ۵ — مؤسسهٔ معمارنشر باید در کنار مجله برای ایجاد معماری صحیح در جامعه کارهای مکملی تنها بهصورت پروژهها نبسته بسند. جامعه باید بداند که جای موانعی در مقابل پیشرفت معماری وجود دارد. مانع فقدان مالی که دولت به حال بر مشاوران وارد کرده جز پایین بردن سطح معماری کشور نتیجه دیگر ندارد.
۶ — پرداختن به معمارهای شاخص فراموش کردن فراخوان عمومی سالانهٔ حرفهایی از مسائل مهم است. ۷ — معمار میتواند مطالب مهم پنج سال خود را به صورت یک کتاب منتشر کند و باکار نیز میتواند در کنار چهار فصلنامهٔ سالی یک سالنامه هم دربیاورد.
۸ — با توجه به افزایش تعداد آگهی، معمار نمیخواهد در سیاست دریافت کمکهای هزینهای از طریق اولیها تجدیدنظر کند. اما باید مشخصات فنی محصول معرفی شود و چند شمار تبلیغاتی مجله شامل معماری باشد. ۹ — اخبار همایشها و کنگرههای جهانی معماری، همچنین اطلاعیههای برگزاری مسابقات بینالمللی و طرح پایاننامههای معماری لازم در مجله منعکس شود.
۱۰ — معماران ایرانی خوبی در خارج از کشور کار میکنند که داخل کشور شناخته نیستند. معمار باید آنها و کارهایشان را معرفی کند. ۱۱ — مجله باید به موازات افزایش امکانات خود برای تهیه مطالب گروهپژوهشی صورت گیرد، و آنگاه این مواد را تجهیز کنند سپس آنها را تهیه کرد.