عمارت چهلستون، اصفهان

هجرى قمرى نقطة عطفى در تاريخ معمارى و شهرسازى دوران1000 سال پس از اسلام در ايران به شمار مى آيد، سلسلة پيروزمند صفوى در نخستين مقر حكومتى خود تبريز، و پس از گزينش قزوين به عنوان پايتخت دوم و ساماندهى آن در يك صد سال، با تجاربى كه در ساخت بناهاى سلطنتى و طراحى باغ ها و مجموعه هاى نفيس حكومتى به دست آورده بودند، در انتخابى استادانه اصفهان را به عنوان پايتخت هميشگى خود برگزيدند. اصفهان كه از زمان امپراتورى هاى قدرتمند پيش از اسلام همواره داراى اعتبار و اهميت خاصى بود و در دوران كوتاهى نيز پايتخت طغرل سلجوقى شد، با حضور صفويان به اوج دوران شكوفايى خود رسيد. ساخت شهر جديد در پهنه هاى جنوبى شهر عتيق و با توسعة هوشمندانة آن به سمت رودخانة زاينده رود به عنوان مهم ترين جريان بزرگ آبى در مركز فلات ايران آغاز شد. اقدامات متهورانه اى چون ساخت ميدان نقش جهان به همراه فضاهاى حكومتى و مذهبى پيرامون آن، توسعة بازار از محدودة مسجد جامع عتيق تا سردر قيصريه كه به اين ميدان باشكوه منتهى مى شد، با تمامى ملحقات آن نظير تيمچه ها، كاروانسرا و سراها و نهايتاً ساخت باغ راه عظيم چهارباغ، دروازه دولت و باغ هزار جريب، هر يك به نوبه خويش در راستاى تكميل اين كار سترگ و تبديل اصفهان به نگينى بر تارك معمارى و طراحى شهرى اين سرزمين، نقشى به سزا ايفا كردند. در اين ميان عمارت چهلستون و باغ زيباى جهان نما كه بستر آن محسوب مى شود، ركن ارتباطى مهمى براى پيوستن دولتخانة حكومتى و ميدان نقش جهان به محور بزرگ چهار باغ فراهم آورد. گزاف نيست اگر بگوييم كه بخشى از اعتبار اصفهان به درستى مديون وجود اين بناى باشكوه و بستر سبز آن است. حتى در شرايط كنونى با وجود همة جفايى كه بر باغ قديمى جهان نما، كه بعدها به اعتبار كاخى كه در آن ساخته شد باغ چهلستون نام گرفت، روا شده سال چهرة آن را مخدوش كرده، هنوز هم مجموعة 400 و تخريب هايى كه