درآمد ـ بنیانگذاری ونینی در مورانو
ونینی را باید آشناترین نام در دنیای تولیدکنندگان مصنوعات هنری شیشهای در ایتالیا دانست. این شرکت از سال ۱۹۲۱ فعالیت خود را در مورانو، در نزدیکی ونیز ـ قلب تپندة هنر شیشهگری ایتالیا ـ آغاز کرد. پائولو ونینی، وکیل اهل میلان، و جیاکومو کاپلین، متخصص عتیقه، پایهگذار این شرکت بودند. بعدها در سال ۱۹۲۵، کاپلین از ونینی جدا شد تا شرکت شخصی خود را تأسیس کند. ونینی جوان با همکاری ناپولئونه مارتینوتزی، شریک و مدیر هنری شرکت جدید را با نام «ونینی» به راه انداختند، و از همان ابتدا یک خط مشی مشخصی را در پیش گرفتند: یاری جستن از قدرت گزینش طراحان برای رونق بخشیدن به حرفة شیشهگری و ایجاد افقهای جدید در تولید شیشههای هنری دستساز.
بدین ترتیب شرکت ونینی در مدت کوتاهی جایگاه خود را به عنوان شکلدهندة ذائقة علاقمندان به شیشة مورانو تثبیت کرد. ونینی و مارتینوتزی در خلال سالهای ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۰ طرحهایی فوقالعاده تولید کردند که هنوز از نظر مجموعهداران علاقمند به آثار شیشهای، که در حراجیهای معتبر به دنبال یافتن نمونههای ناب هستند، شاهکار محسوب میشوند. فرانکو ونینی، برادر پائولو، در اواخر دهة ۱۹۲۰ به عنوان مسئول تحقیقات شیمی به شرکت پیوست. رنگهای شیشة تهیه شده توسط فرانکو آنچنان خاص و زیبا بودند که هیچکدام از شیشهگران ونیز در آن سالها امکان رقابت با ساختههای ونینی را از نظر تنوع و کیفیت رنگ نداشتند.
کارلو اسکارپا و ده سال همکاری
در میان طراحان مختلفی که با ونینی همکاری کردهاند، هیچکدام به اندازة کارلو اسکارپا رابطة تنگاتنگی با ونینی و شیشهگری نداشتهاند. اسکارپا در یک دورة دهساله، یعنی از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۷، به عنوان طراح با ونینی همکاری کرد و طرحهای آن دوره نمونههای متعددی از کارهای کلاسیک ونینی را تشکیل میدهد. بهراستی باید هنر شیشهگری را مدیون اسکارپا و ونینی دانست. این دو در طول دورة همکاری خود، تکنیکهای متعددی را در شیشهگری بهوجود آوردند و در همین حال بسیاری از تکنیکهای قدیمی و فراموششده را هم احیاء کردند. هنوز پس از گذشت سالها، شیشهگران ونینی تعداد زیادی از طرحهای کارلو اسکارپا را تولید میکنند.
دوران طلایی پس از جنگ ـ ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۵
سالهای جنگ بینالملل دوم سالهای رکود در تولید شیشه در ونینی بود. با پایان یافتن جنگ و شروع بازسازی پس از جنگ در اروپا، دوران طلایی ونینی از سال ۱۹۴۸ شروع شد و تا سال ۱۹۶۵ ادامه یافت. در این مدت طراحان بسیاری برای آن کار کردند، از جمله فولویو بیانکونی، ماسیمو ویگنلی، توبیا اسکارپا (پسر کارلو اسکارپا)، ریکاردو لیکاتا و دیگران. بدون شک در این میان باید برای آثار بیانکونی جایگاه ویژهای قائل شد. او که کاریکاتوریست و طراح شیشه بود، در سال ۱۹۴۸ به ونینی پیوست. بیانکونی هنرمندی بسیار خلاق و دارای سبکی منحصر به فرد بود؛ طرحهای او تأثیر بسزایی در شکوفا شدن فرم در ساختههای ونینی داشته است. به اعتقاد کارشناسان آثار هنری، طرحهای کارلو اسکارپا در مجموعة آثار کلاسیک ونینی کاملاً شاخصاند، ولی این طرحهای بیانکونی بود که در شکلگیری مکتب ونینی نقش محوری ایفا کرد.
پس از پائولو ونینی
در سال ۱۹۵۹ پائولو ونینی درگذشت و مدیریت شرکت به لودویکو دیاز دی سانتیللانا، داماد پائولو، همسر آنا ونینی سپرده شد. لودویکو و آنا هر دو طراح شیشه بودند و هر دو تأکید بسیاری بر حفظ سنت اصالت و زیبایی تولیدات متناسب با طرحهای مدرن آن سالها داشتند، و نیز بر ابداع شیوة نیمهصنعتی برای ساخت شیشههایی که پیش از آن فقط توسط شیشهگران مجرب با دمش و فرمدهی خمیر مذاب شیشه ساخته میشد. این شیوه موفق به کاهش قیمت تولیدات شرکت شد و به تبع آن فروش را بالا برد. اما همین تولیدات ارزانتر، در لیست فروش حراجیهای معروف اروپا و آمریکا با قیمتهای چندین هزار دلاری خرید و فروش میشوند.
در این حراجیها بالاترین قیمت برای محصولات ونینی متعلق به دو مجموعه ـ نمایی از فاچا د ونزیا و «گلدانهای اینکالمو» ـ هر دو از طرحهای توماس اشترنز برای ونینی است. اشترنز در سال ۱۹۶۰ به عنوان کارآموز در ونینی مشغول کار شد. ایدههای خلاق و اغلب غیرمعمول او چندان به مذاق استادکاران شیشهگر سنتی ونینی خوش نمیآمد، و حتی ونینی یک بار در مورد طرحهای او گفته بود: «طرحهای اشترنز در سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۲، نشانة بارز غفلت او از نقش غیرقابل انکار طراحی خوب در مصنوعات شیشهای بود.»
آتشسوزی ۱۹۷۲ و دوران فروتزی
در سال ۱۹۷۲ آتشسوزی مهیبی بخش اعظم ساختمان ونینی و هر آنچه در آن بود از بین برد. در این آتشسوزی، بسیاری از طرحهای شرکت و طراحان همکار از بین رفت، و پس از آن در مورد هویت طراح بسیاری از محصولات ونینی که قبلاً ساخته شده بودند، ابهامهایی پدید آمد. البته ونینی از ابتدای کار خود، زیر تمامی محصولات تولید شده و عرضه شده، امضاء «ونینی» و «ساخت ایتالیا» را حک میکرد. از سال ۱۹۷۱ تاریخ ساخت محصول، و بعدها ـ یعنی در سال ۱۹۸۲ ـ نام طراح نیز به امضاء شرکت افزوده شد.
آتشسوزی درعینحال رخوتی در ارائة طرحهای جدید بهوجود آورد که تا سال ۱۹۸۰، زمانی که ونینی به مالکیت شرکت فروتزی درآمد، ادامه یافت. در دهة ۸۰ مجدداً طراحان صاحبنام بسیاری مانند لورا ونینی (فرزند آنا ونینی)، دیل چیولی، ریچارد مارکز، الساندرو مندینی، تیمو سارپانوا، اتوره سوتساس، گای آئولنتی و جیانی ورساچه با ونینی همکاری کردند.
ونینی در دنیای معماری
از سال ۱۹۵۸ شرکت ونینی با ارائة المانهای روشنایی برای پاویون ایتالیا در نمایشگاه بروکسل وارد دنیای نور و معماری شد، و پس از آن در پروژههای معماری مختلفی مانند هتل اینترکنتیننتال پلازای دبی، بانک ایتالیا (Banca d'Italia) در تریست، و تیاتر کافه در مونستر آلمان، مجموعة نور خاصی را طراحی و اجرا کرده است.
پینوشتها: 1. Venini · 2. Murano · 3. Paolo Venini · 4. Giacomo Cappellin · 5. Napoleone Martinuzzi · 6. Franco Venini · 7. Carlo Scarpa · 8. Fulvio Bianconi · 9. Massimo Vignelli · 10. Tobia Scarpa · 11. Ricardo Liccata · 12. Ludovico Diaz de Santillana · 13. Anna Venini · 14. Faccia di Venezia · 15. Incalmo Vase · 16. Thomas Stearns · 17. Ferrozi · 18. Laura Venini · 19. Dale Chihuly · 20. Richard Marquis · 21. Alessandro Mendini · 22. Timo Sarpaneva · 23. Ettore Sottsass · 24. Gae Aulenti · 25. Gianni Versace · 26. Intercontinental Plaza Hotel Dubai · 27. Banca d'Italia, Trieste · 28. Theater Café, Münster, Germany.
