معماری معاصر

اسماعیل طلایی: تجربه هفت ساله

اسماعیل طلایی: تجربه هفت ساله
اسماعیل طلایی: تجربه هفت ساله — مجله معمار

اسماعیل طلایی متولد ۱۳۲۴ در تهران که تحصیلات معماری خود را در ایتالیا به اتمام رسانده و مدتی نیز در دانشکده معماری فلورانس به تدریس اشتغال داشته است. فعالیت حرفه‌ای خود را در ایران از سال ۱۳۶۹ شروع کرد. با اینکه از سال ۱۳۷۳ عضو هیئت علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد وارد فعالیت جدی آموزشی و تاسیس گروه معماری و شهرسازی طلایی و قبول پروژه‌های فرهنگی، ورزشی و مسکونی شد. اولین پروژه ساخته‌شده او باشگاه چند منظوره زعفرانیه است. پس از آن مجتمع سینما - تئاتر بهاران، ویلاهای مسکونی لواسان، مجموعه فرهنگی - ورزشی زرافشان، و مرمت و بازسازی موزه ایران باستان از کارهای معرفی شده در این شماره می‌باشند.

◆ ◆ ◆

باشگاه چند منظوره زعفرانیه (۱۳۷۳)

طراح: اسماعیل طلایی • همکاران طرح: رضا دانشمهر، احد عدیشی • کارفرما: شرکت یادمان سازه
باشگاه چند منظوره زعفرانیه، نما، تهران
باشگاه چند منظوره زعفرانیه، نمای اصلی

باشگاه چند منظوره زعفرانیه از نخستین پروژه‌های تکمیل‌شده طلایی پس از بازگشت به ایران بود. ساختمان انواعی از فعالیت‌های تفریحی و فرهنگی را در یک سایت شهری فشرده جای داده است. رویکرد طلایی به طراحی ایجاد نمایی پویا بود که با خیابان ارتباط برقرار کند و در عین حال حریم فضاهای داخلی را حفظ نماید. استفاده از پانل‌های نیمه‌شفاف در طول نمای اصلی امکان نفوذ نور طبیعی به فضاهای داخلی را فراهم می‌کند و در عین حال هویت بصری متمایزی برای ساختمان ایجاد می‌نماید.

برنامه فضایی شامل امکانات ورزشی، اتاق‌های جلسات و فضاهای تجمع اجتماعی است که در چندین طبقه توزیع شده‌اند. معمار از اختلاف ارتفاع در سایت برای ایجاد چیدمان‌های نیم‌طبقه‌ای استفاده کرده که سطح زیربنای قابل استفاده را به حداکثر می‌رساند و در عین حال ارتباطات بصری بین مناطق فعالیتی مختلف را حفظ می‌کند.

◆ ◆ ◆

مجتمع سینما - تئاتر بهاران (۱۳۵۴)

طراح اولیه: آرتازاسیان • تکمیل و توسعه طراحی و معماری داخلی و منظر: اسماعیل طلایی • همکاران: اشرف کریمی، نگار قریشی • کارفرما: شهرداری منطقه ۱۷
مجتمع سینما - تئاتر بهاران، سالن اصلی و صحنه
مجتمع سینما - تئاتر بهاران، سالن اصلی و صحنه

مجتمع سینما - تئاتر بهاران با مساحت حدود ۹۵۰ مترمربع در دو طبقه، طراحی اولیه آن توسط آرتازاسیان انجام شده بود. طلایی تکمیل پروژه را بر عهده گرفت و طراحی، منظر و معماری داخلی را توسعه داد. مجتمع شامل یک سالن سینما با ظرفیت حدود ۱۰۰ تماشاگر، صحنه‌ای برای اجراهای تئاتری و فضاهای پشتیبانی مرتبط است.

بارزترین ویژگی ساختمان فرم زاویه‌دار بیرونی آن است که حضوری نمایشی در سایت تپه‌ای ایجاد می‌کند. استفاده از بتن نمایان و پانل‌های فولادی کورتن به ساختمان شخصیتی صنعتی می‌بخشد که تضاد موثری با فضای سبز اطراف ایجاد می‌کند. حجم اصلی که به صورت طره‌ای بر پایه‌های فولادی قرار گرفته، فضای سرپوشیده‌ای در زیر خود ایجاد می‌کند که به عنوان منطقه انتقالی بین خیابان و فضای داخلی عمل می‌نماید. طراحی داخلی بر مصالح گرم از جمله پوشش چوبی دیوارها و سقف تاکید دارد و فضایی صمیمی مناسب هم برای نمایش فیلم و هم اجراهای زنده ایجاد می‌کند.

◆ ◆ ◆

مجموعه فرهنگی - ورزشی زرافشان (۱۳۷۶)

طراح: اسماعیل طلایی • همکاران طرح: بهروز منصوری، مهتاب کم‌گویان • کامپیوتر: شهرام رشیدی حقیقی
مجموعه فرهنگی - ورزشی زرافشان، ورودی اصلی، تهران
مجموعه فرهنگی - ورزشی زرافشان، ورودی اصلی

این مجموعه در شهرک قدس (غرب تهران)، بلوار ایوانک، بین خیابانهای فلامک و زرافشان واقع شده و یک پروژه تغییر عملکردی است. قبل از تغییر عملکرد یک واحدی مسکونی به مساحت حدود ۶۵۰ متر مربع بوده که به یک مجموعه فرهنگی - ورزشی شامل استخر، سالن بدنسازی، سونا و جکوزی تبدیل شده است. استخر، سونا و آبشار، هال ورودی، رختکن و مدیریت در زیرزمین، سالن بدنسازی در طبقه اول، و رستوران و جکوزی در نیم‌طبقه‌های بالا قرار گرفته‌اند.

مجموعه فرهنگی - ورزشی زرافشان، استخر شنا
مجموعه زرافشان، استخر شنا و انتقال نور از سقف

چند طبقه بودن ساختمان و اختلاف ارتفاع در طبقات، که آنها را به نیم‌طبقه‌های مشرف به هم تبدیل کرده، ایده استفاده از نور سقف و ارتباط عمودی این نور در تمام فضاها را به وجود آورده است. ایده نورانی کردن فضا با شفاف کردن کفها و دیوارها و پله‌ها گسترش یافته و با حوض شیشه‌ای بیضی شکل ورودی تکمیل شده است. طلایی در این پروژه نیز مانند کارهای دیگرش سعی کرده است تا حد ممکن به جای مسدود کردن فضاها آنها را از هم عبور دهد و با هم بیامیزد و مزایای هر فضا را به فضای دیگر بکشاند. تغییر نمای بیرونی ساختمان نیز توانسته است تغییر عملکرد از مسکونی به ورزشی را کاملا منعکس کند.

◆ ◆ ◆

دو ویلا در لواسان

طراح: اسماعیل طلایی • همکار: آرزو ایوزیان • کامپیوتر: شهرام رشیدی حقیقی • کارفرما: واقعی، نادریان • محل: لواسان، بلوار امام خمینی، خیابان اتحاد
دو ویلا در لواسان، نمای بیرونی با کوهستان
نمای اصلی ویلاها و منظره سد و کوه‌های جنوبی

این دو ویلا در زمینی به مساحت ۷۵۰ متری در منظره کوهستانی لواسان، حدود ۳۰ کیلومتری شمال شرق تهران واقع شده‌اند. طراحی به توپوگرافی چشمگیر و مناظر گسترده کوه‌های اطراف و سد نزدیک پاسخ می‌دهد. طراحی مستقل هر ویلا رویکردی متمایز به رابطه بین معماری و منظر را منعکس می‌کند، در حالی که واژگان منسجمی از مصالح و فرم‌ها را حفظ می‌نماید.

ویلای غربی لواسان، جزئیات نما
ویلای غربی، نما و نمای داخلی

سقف‌های طاقی بشکه‌ای از بارزترین ویژگی‌های طراحی این دو ویلا هستند. اگرچه در تزیینات مستقل هر یک خصوصیات طراحی متفاوتی دارند، ولی هر دو ویلا برخی ویژگی‌های مشترک دارند: یک پوسته محافظ غیرشفاف و یک بدنه شفافی نازکتر از درون بنا و سبک ساخت. سقف‌ها از سازه‌های طاقی غیرسنتی در ۱۲۰ درجه، با استفاده از ستون و تیر ساخته شده و نتیجه آن فضاهای باز سرپوشیده است. استفاده از چوب طبیعی عمودی و احاطه در درجات مختلف سطوح شفاف باعث خلق فضایی مدرن و در عین حال گرم شده است. طلایی از تنوع ارتفاعی و چیدمان نیم‌طبقه‌ای برای ایجاد فضاهای داخلی پویایی که مناظر اطراف را از زوایای مختلف قاب می‌کنند استفاده کرده است.

◆ ◆ ◆

مرمت و بازسازی موزه ایران باستان (۱۳۷۶)

طراح: اسماعیل طلایی • همکاران طرح: رضا دانشمهر، ساویو آزادی، آنیشا شعله، حسن شهرستانی، ونداد رهبرنیا • کارفرما: موزه ایران باستان
موزه ایران باستان، حیاط پس از بازسازی
موزه ایران باستان، حیاط موزه

هدف اصلی طرح مرمت و بازسازی موزه ایران باستان سازماندهی فضاهای موجود در مجموعه‌ فضایی داخلی را با نیازهای امروز تطبیق دادن است. اجرای این برنامه موجود در مجموعه فضایی داخلی را با نیازهایی مرتبط اند، اجرای موارد زیر ضرورت دارد: تردد آزاد مردم در محوطه بین موزه‌ها، قابلیت تشکیل نمایشگاه در فضای بین موزه‌ها، سازماندهی مجدد فضای کتابخانه ملی به کتابخانه موزه ملی، بازآرایی حیاط شمالی برای استفاده رستوران و تریا و فروشگاه در ساعات اداری و غیراداری، ارتباط مستقیم حیاط شمالی موزه با حیاط کتابخانه ملی، الحاق پارک معلم به مجموعه موزه ملی ایران به منظور تحقق مفهوم پارک-موزه.

موزه ایران باستان، فضای گالری داخلی
موزه ایران باستان، فضای داخلی و راهروها

طراحی و بازسازی حدود ۲۰۰۰ متر مربع محوطه بین ساختمان موزه ملی ایران و مجموعه کتابخانه ملی پیشنهاد شده است. بازسازی با احترام عمیق به ساختمان اصلی طراحی آندره گدار انجام شده و در عین حال عناصر معاصری معرفی می‌کند که گردش بازدیدکنندگان و توانایی‌های نمایشگاهی را بهبود می‌بخشد. استفاده از کف سنگ صیقلی، پارتیشن‌های فولادی و شیشه‌ای، و نورپردازی با دقت طراحی شده، تجربه گالری مدرنی را در درون ساختار تاریخی ایجاد می‌کند.

◆ ◆ ◆

پروژه‌های مشترک طلایی - ایزدی

مجموعه فرهنگی - ورزشی ونک، نمای هوایی، تهران
مجموعه فرهنگی - ورزشی ونک، نمای هوایی

چنانکه در معرفی کارهای شهریار ایزدی در معمار ۹ گفته شد، طی سالهای ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ طلایی و ایزدی شرکت مشترکی تاسیس کردند که محصول همکاری آنها سینما استقلال، پایین رست جمهوری در فرودگاه مهرآباد و مجموعه فرهنگی - ورزشی ونک تهران است. معرفی کارهای طلایی را با نمایش دو تصویر از مجموعه ورزشی - فرهنگی ونک به پایان می‌بریم. همان طور که تصاویر به خوبی نشان می‌دهند، باغ‌آرایی ایرانی و استفاده گسترده از آب، ترکیب ارگانیک مجموعه، تبعیت از زمین، احترام به طبیعت و حفظ درختان از مشخصه‌های باز این مجموعه است.

مجله معمار
شماره ۱۲ · بهار ۱۳۸۰