نامزدهای گروه مسکونی آپارتمانی — هفدهمین جایزه معمار
شش پروژه به مرحله نامزدی در گروه مسکونی آپارتمانی هفدهمین جایزه معمار (۱۳۹۶ / ۲۰۱۷) راه یافتند — کارهایی که در ردههای مدال قرار نگرفتند ولی در نگاه داوران منسجمترین پاسخی بودند که معماران ایرانی در آن سال به پرسش مسکن چندواحدی داده بودند. این شش پروژه از یک آپارتمان ۲۲۰ مترمربعی در کنار دو درخت چنار کهن در محله ناژوان اصفهان تا یک مجتمع برج-باغ نوزدهواحدی در میانه شهر تهران را در بر میگیرد. سه پروژه در پاسداران و فرمانیه قرار دارند — لبههای متراکمتر نواحی شمالی تهران که آپارتمان به تیپ غالب آنها بدل شده — و سه پروژه در فاصلهای دورتر: خانهای روی شیب در دربند، پروژهای با شکاف نوری عمودی در دماوند، و آپارتمان چنار اصفهان. متنها و مشخصات زیر از ضمیمه اصلی هفدهمین جایزه معمار (مجله معمار ۱۰۶، مهر و آبان ۱۳۹۶) نقل شدهاند.
آپارتمان سوی چنار، اصفهان
- محل اجرا: محله ناژوان، کوچه امیر فروجانی، اصفهان
- کارفرما: آقای پورقدیری
- همکار طراحی: الهام خلیلی
- مهندس تأسیسات: جواد گیاهچین
- نظارت و عکس: تحسین بلدی
- سرپرست اجرا: حمید داوودی
- مساحت زمین: ۲۲۰ مترمربع
- زیربنا: ۹۲۱ مترمربع
محله ناژوان در گذشته سراسر باغ و زمینهای کشاورزی بوده که باعث جذب جمعیت و گسترش ساختوساز در این منطقه خوش آبوهوا و موجب تغییر کاربری باغها و زمینهای کشاورزی و تبدیل آنها به بافت مسکونی شده است. با توجه به وجود دو درخت چنار در ضلع شمالی پروژه، ساختار اصلی طراحی را بر مبنای حضور این درختان استوار کردیم.
ایده اصلی از اینجا شکل گرفت که گفتگویی میان ساختمان و درختان پدید آید، گفتگویی رمزآلود و شعرگونه. بازشوها و پنجرهها بر اساس بهترین و نزدیکترین منظر در هر طبقه با توده شاخهها و برگها مقابل هر فضا پدیدار شد تا در هر تراز، بهترین ارتباط میان فضاهای بیرون و درون برقرار شود. در نتیجه پنجرهها در طبقات به صورت تیپ روی هم قرار نگرفته و این تنوع باعث ایجاد ترکیببندی آزاد در نما شد.
همچنین برای رفع قانون مشرفیت در طرح تفصیلی اصفهان، تصمیم بر استفاده از کرکرههای عمودی در جلوی پنجرههای شمالی گرفته شد تا هم بتوان نمای مقابل درختان را تماشا کرد و هم محدودیت دید به خانههای شمال غرب و شمال شرق سایت حاصل شود. ایده مصالح نیز از درختان به دست آمد. قسمتهای ملموس و نزدیک به بازشوها را همچون برگ و پوست سفید چنار از چوب در نظر گرفتیم تا از این طریق احساس نزدیکی بیشتری میان ساختمان و درختان همجوار برقرار کنیم.
ساختمان مسکونی ما نگاه، دماوند
- محل اجرا: بلوار باهنر، کوچه نیلوفر ۵، پلاک ۱۴، دماوند
- کارفرما: مهدی رئوفی
- همکار طراحی: شیدا اعتماد
- اجرا: مهدی رئوفی
- سازه: کیوان محمدی
- عکس: محمد حسن اتفاق
- مساحت زمین: ۱۰۰۰ مترمربع
- زیربنا: ۳۰۰۰ مترمربع
در طراحی این پروژه به جای نورگیر، از شکافی سراسری با عرض کم در ساختمان استفاده شده است که از میزان مساحت مجاز برای ساخت نیز کم نکند. با توجه به سایت قرارگیری پروژه، که مناظر زیبای شهر دماوند را در بر میگیرد، این شکاف، برای کشیدن دید و نور و منظر به داخل پروژه و تکتک اتاقها ایجاد شده است. به این ترتیب، همه اتاقهای خانه در همه طبقات دارای نور و منظر طبیعی هستند.
پنجرهها با چرخشهای نرم، به گونهای طراحی شدهاند که ضمن نورگیری، هیچ دیدی به خانه همسایه ندارند و محرمیت ساکنان خانهها را حفظ میکنند. فضاهای سبز کوچکی که در طبقات و با چرخشهای پلانها روی هم ایجاد شده است، طبیعتی در دل خود ساختمان نیز ایجاد میکند.
ورود به ساختمان از همین شکاف که در قسمت جنوبی نقش کوچهای خصوصی را دارد، صورت میگیرد. پنجرهها، چشمهایی هستند برای نگاه کردن که از میانه ساختمان به مناظر اطراف دوخته شدهاند. در این خانه، نگاههای گمشده، نگاههایی که این همه سال به دیوارهای سیمانی دوخته شدهاند، راه به کوه و دشت مییابند.
مجتمع مسکونی سروا، تهران
- محل اجرا: هروی، خیابان ساقدوش، خیابان مکران جنوبی، کوچه جعفری، پلاک ۱۴، تهران
- کارفرمایان: افشین افتخاری، پدرام وزیری نسب، محمدمهدی جهانگیریان
- گروه طراحی، مرحله اول: آرمیدا رضوی، حامد شیبانی، علی نوینپور، امیر فاضلی، بهار سعادت
- گروه طراحی، مرحله دوم: آرمیدا رضوی، رامین رهروانی، مهدیه سلیمانی، شاهین ماکویی، محمدرضا مجیدیفر، مریم خلیلی
- اجرا: محمدمهدی جهانگیریان
- نظارت مؤلف معماری: رامین رهروانی، آرمیدا رضوی
- نظارت مؤلف سازه: محمد معصومی
- نظارت مؤلف مکانیک: بهرام اکسیری، ایمان لطفاللهی
- نظارت مؤلف برق: بابک نظرپرور، محمد شجاعی
- سازه: جلالالدین سجادیان
- تأسیسات برقی: مهندسان مشاور آزمایش همکاران
- تأسیسات مکانیکی: بهرام اکسیری
- گرافیک: آرمیدا رضوی
- عکس: علی دقیق
- مساحت زمین: ۸۱۶٫۲۵ مترمربع
- زیربنا: ۶۳۵۳ مترمربع
این مجتمع مسکونی ۱۹ واحدی در یک منطقه متوسط شهری تهران به صورت برج-باغ طراحی شده است. با توجه به ضابطه ساخت ۳۰ درصد سطح اشغال برای برج-باغها، ایدههای اولیه برای جانمایی فضاهای پر و خالی شکل گرفت. پس از بررسی جانماییها، دو حجم شمالی و جنوبی که توسط یک پل ارتباطی به هم متصل میشوند، شکل گرفتند.
نتیجه این جانمایی ایجاد دو فضای خالی بین حجمهای شمالی و جنوبی و پل ارتباطی است که تنها پاسخگوی ضوابط شهری و معماری نیستند، بلکه بیشترین میزان نوردهی و کمترین میزان دید واحدها نسبت به هم را به دنبال دارند. علاوه بر آن امکان بهرهمندی واحدهای جنوبی از مناظر شمالی را هم فراهم میکنند.
در سرسرای ساختمان بعد از سرسرای اصلی، جعبه پله صلب فضا را به دو قسمت مجزا که هر یک به سمت یک دستگاه آسانسور هدایت میشوند، تقسیم میکند. برای آنکه فضای سرسرا یکپارچه باشد، دیوار و کف سرسرا با سنگ تراورتن در ترکیب با سنگ نواری تسمه سفید اجرا شده است. برای نما گزینههای متعددی مطرح شد که در عین سادگی مدرنیستی و جذابیت بصری، پاسخگوی ارتفاع حدود ۴۳ متر ساختمان، خواست کارفرما مبنی بر اقتصادی بودن هزینه نما، ماندگاری مصالح در گذر زمان و پایداری در برابر آلودگی هوا نیز باشد.
خانه دربند، تهران
- محل اجرا: خیابان دربند، خیابان اسداللهی، خیابان حسینی، نبش خیابان ثمری، پلاک ۱۴، تهران
- کارفرمایان: علیرضا حسینی ریوندی، محمد مهدی حسینی ریوندی
- گروه طراحی: میلاد صالحی واثق، عقیل بهرا، بابک راشدی، زهرا سادات رحمتی، علی حاج غلامیان، مریم شریفی، ایمان دانشورنژاد، عطیه آقایی، فرهاد مینایی، سیاوش حبیبی، شیرین حدادیان، مهراد علی محمدی، نگین یزدانی، نینا میرمحمدی، بهناز خانی، نسترن کیا
- اجرا: محمد مهدی حسینی ریوندی
- طراح سازه: داریوش زارعی، محمد جواد حمیدیا، کیارش محتشم دولتشاهی
- طراح تأسیسات مکانیکی: گروه مهندسی آبشار، ایمان ایلبیگی
- عکس: فرشید نصرآبادی
- مساحت زمین: ۳۰۵ مترمربع
- زیربنا: ۱۶۵۰ مترمربع
ساختمان روی تپهای قرار گرفته که اختلاف سطح شمال و جنوب سایت در آن ۲۱ متر است. به بهانه تأکید توأم بر دسترسی و دید و منظر شهری، تراز سرسرا خالی و سعی شد امتداد بصری گذر شمالی از میان ساختمان عبور کند و دید گذر شمالی به شهر، همچنین دید جنوب به کوه، حفظ شود.
علاوه بر آن یکی از شاخصههای سایت شیب تند گذر مجاور سایت بود؛ حل این موضوع نیز به یکی از دیاگرامهای شکلگیری پروژه تبدیل شد. شیب راه به زیر خانه باز میشود که سرسرا و دسترسی اصلی در آنجا واقع شدهاند. با شفاف کردن این فضا خانه از زمین جدا و سرسرای شفاف پروژه بر شهر استوار شد.
یکی دیگر از پایههای طراحی، استفاده از ضوابط شهرداری و همچنین نقد آن بود. تأثیر تعداد پارکینگ بر سازه ساختمان، ابعاد دهانهها و تعداد واحدها، ضوابط بیرونزدگیها و دو متر پیشآمدگی پس از ۶۰ درصد، تعیین تراز صفر برای رسیدن به تراز همکف، همگی در شکلگیری نهایی حجم خانه به چالش کشیده شد و شکل نهایی به دست آمد.
ساختمان مسکونی گلستان، پاسداران، تهران
- محل اجرا: پاسداران، انتهای گلستان ششم، تهران
- کارفرما: علی اصغر حاجی بابا
- گروه طراحی: سعید سوری، نسیم نوری، بهروز صمدی، گلافروز اعلانور، حامد احمدی، مینو پوررحمت، آرش رضاییزادگان، شقایق دانشمند، یزدان ابراهیمی
- اجرا: شرکت همراه صنعت، علیرضا نیری
- نظارت: دفتر معماری رازان
- سازه: شرکت کاراب ایساتیس
- تأسیسات برقی: مهندس کلهر
- تأسیسات مکانیکی: مهندس بوستان
- عکس: پرهام تقیاف، افروز خزایی
- مساحت زمین: ۱۲۰۰ مترمربع
- زیربنا: ۸۰۰۰ مترمربع
پروژه در کوچهای عریض و بنبست نزدیک به منطقه نظامی، آن را با محدودیت ارتفاعی ۲۰ متری مواجه کرده است. ساختمان پنج طبقه روی زمین و چهار طبقه زیرزمین دارد.
در زمینهای شمالی که بنا از سه جهت بسته است، چیدمان متداول طبقات چهار واحدی به شکلی است که دو واحد نور مستقیم از حیاط و دو واحد نور غیرمستقیم از دو نورگیر شرقی و غربی دریافت میکنند. ایجاد تراسهایی با ارتفاع دو طبقه که به هم مشرف نباشند، چالشی بود که جداره بیرونی پروژه را به تراسهایی پلکانیشکل تبدیل کرد و پاسخی به تناسبات خوابیده نما بود.
سایهروشنها و فضاهای پر و خالی ایجاد شده و امتداد آنها به داخل بنا در راستای ارتقای کیفیت فضای زندگی صورت گرفته و انتخاب مصالح با در نظر گرفتن جدارههای همجوار انجام شده است.
حیاط در قطعات شمالی عموماً مسیر دسترسی به ساختمان است که غالباً با فضای سبز و آبنما تزئین میشود. در این پروژه با پایین بردن بخشی از حیاط به اندازه یک طبقه و حفظ مسیر دسترسی به شکل یک پل، فضایی نیمهمحصور، امن، و با فاصله از محیط بیرون ایجاد میشود که به بازی کودکان و استراحت ساکنان اختصاص خواهد یافت.
پروژه مسکونی |!i|، فرمانیه، تهران
- محل اجرا: فرمانیه، خیابان مهماندوست، بنبست داروگر، پلاک ۷، تهران
- کارفرما: محسن عسگری
- گروه طراحی: پدیده تیموریان، مهدی هلاکویی، فرشته اسدزاده، صبا سلطانی، مریم ذوقی
- اجرا: شهرام خوشخویی، امید مهدویان
- نظارت: پدیده تیموریان
- سازه: شرکت آرتا
- تأسیسات برقی: وحید مرتضی قاسمی
- تأسیسات مکانیکی: ملکون سرکزیانس
- گرافیک: فرشته اسدزاده، مریم ذوقی
- عکس: علی دقیق
- مساحت زمین: ۵۲۰ مترمربع
- زیربنا: ۲۶۰۰ مترمربع
در طراحی این ساختمان مسکونی پنجواحدی، کاربر عمومی و زندگی روزمره در مرکز توجه قرار دارد و هدف این بوده که سطح سلیقه و زیباییشناسی عمومی و عملکرد مسکونی ارتقا پیدا کند. کاربردی بودن، روابط فضایی روان و راحت، و فضای با کیفیت معماری در زندگی هدفی بوده که در تمامی سطوح پروژه از بیرون تا داخل واحدها، فضاهای مشاع و همچنین سیستمهای مکانیکی و پشتیبانیکننده معماری دنبال شده است.
روی نما لایهای از پرههای سنگ تراشخورده سوار شدهاند که روی آن سایه میاندازند. صفحات فلزی تیره دورتادور پنجرهها و بالکنها را قاب میگیرند و بر پنجرهها و تناسبات متغیر آنها تأکید میکنند. دو متریال سنگ تراشخورده سفید و فلز تیره با رنگ و بازتاب نور متضاد در همنشینی با یکدیگر یک نمای دو پوسته به وجود میآورند که در زوایای مختلف نور تغییر چهره میدهند.
همین بازی نور و سایه و رنگ در فضاهای داخلی هم تکرار میشود. مثلاً در استخر پرههای چوبی با تمی گرم و به صورت یکپارچه، مستطیل و دایره آبی و سرد استخر و جکوزی را در بر میگیرند.
