امامزاده عبدالله

مجموعة گورستان و زيارتگاه امام زاده عبداالله در شهر ري، در ضلع غربي خيابان فدائيان اسلام، چند صد متر بالاتر از ميدان حرم واقع شده است. ه.ق( است كه در دوره هاي 1272) بناي اصلي مقبره متعلق به دورة صفوي بعد دستخوش تغييرات فراوان شده و ساختمان فعلي متعلق به دورة سلطنت پهلوي است. مطالعات باستان شناسي نشان داده اند كه در ايران مقابر مذهبي پس از قرن پنجم هجري پديدار شدند و بقعه هاي قديمي تر انگشت شمارند. زيرا آن چنان كه بسياري از محققان اشاره كرده اند، در قرون اولية دورة اسلامي ساختن زيارتگاه به شدت ممنوع بوده و با گذشت زمان اين ممنوعيت تخفيف يافته، سپس كاملاً از بين رفته است. اين ابنيه به دليل كاربري زيارتي، رسم طواف و ديگر مراسم مذهبي، عموماً پلان مركزي و فرم مشخص هندسي متقارن با پوششي گنبدي در مركز داشته اند. گور نيز اغلب در كف سالن اصلي و دقيقاً در زير گنبد مركز قرار مي گرفته است. گورستان بزرگي كه به شكل و شمايل شهري كوچك مقبرة امام زاده عبداالله را احاطه كرده، حاكي از تمايل قديمي مسلمانان و به خصوص ايرانيان است كه بسياري از گورستان ها را در كنار امام زاده و زيارتگاه ها مي ساخته اند. در ايران نمونه هاي بسياري از مجموعه هاي گورستان ـ زيارتگاه وجود دارد. ابعاد و پيچيدگي مجموعه ها يكسان نيست و به نسبت اهميت صاحب مقبره و محل استقرار آن تغيير مي كند. در ايران گورستان هاي عادي را عموماً در خارج از شهر مي ساختند كه به عنوان مراكز بزرگ گذران اوقات فراغت در روزهاي جمعه نيز مورد استفاده قرار مي گرفته است. در شرايط تخريب سيستماتيك حصارها، بافت هاي مسكوني، بازارهاي تاريخي، براي احداث خيابان ها و كاربري هاي جديد، طبعاً گورستان ها نمي توانسته اند از اين سرنوشت بگريزند، و آن چنان كه در اروپا متداول است، برجا بمانند و جزئي از فضاهاي ثابت شهرها باشند. سنگ قبرهاي با ارزش حجاري شدة قديمي گورستان ها هم، كه در اروپا به دقت در موزه ها نگهداري مي شوند، از تاراج جان به در نبرده اند. بسياري از اشياي باارزش ربوده شده از اين گورستان ها به كلكسيون هاي عمومي يا خصوصي خارجي منتقل شده اند. سنگ سياه آرامگاه شيخ نعمت االله ولي در ماهان كرمان هم ظاهراً به همين طريق به بريتيش ميوزيوم انگلستان انتقال يافته است. كه شهرداري تهران طرحي تحت عنوان 70 در سال هاي نخست دهة شهر سالم را در شهر ري در دستور كار قرار داد، تخريب گورستان هاي قديمي امام زاده عبداالله و ابن بابويه هم مدنظر قرار گرفت. اقدامات تخريب همزمان با مرمت بناي مقابر امام زاده عبداالله و ابن بابويه آغاز شد تا از واكنش هاي شديد ناشي از اعتقادات مذهبي جلوگيري شود. خوشبختانه مقاومت مردم و مالكان مقبره ها موجب به تأخير افتادن تخريب نهايي اين گورستان ها و تبديل آن ها به پارك هاي يك شكل و يكنواخت امروزي شد. طراحان برنامة تخريب ظاهراً به اين امر توجه نداشتند كه تبديل امام زاده عبداالله با توجه به نقش زيارتگاهي آن به يك فضاي عمومي بسيار آسان تر از

\n