پل خواجو، اصفهان

،اين مقاله با هدف جلب توجه دوستداران ميراث فرهنگى كشور نوشته شده به ويژه در شرايطى كه به سبب سوء مديريت در كنترل و مصرف منابع آب و بند كهن خشك شده و متأسفانه از سويى - خشكسالى هاى پياپى، بستر اين پل ديگر به گفتة مسئولان سازمان ميراث فرهنگى اصفهان، اقدامات نسنجيدة مديريت شهرى سبب بروز ترك در بدنة پل و ايجاد وضعيت بسيار بحرانى شده است، به هر تقدير شاهكارى كه جا دارد هرچه زودتر در فهرست ميراث جهانى ثبت شود با جفاى بسيار در شرايط وخيمى قرار گرفته است. پل خواجو، پل بابا ركن الدين، پل گبرها، پل شاهى، پل شيراز و پل حسن بيك، نام هايى است كه بر اين آخرين پلِ ساخته شده در دوران اوج شكوفايى اصفهان گذاشته شده است. اين پل ظريف و باشكوه كه به عقيدة استاد محمد پيرنيا زيباترين پل جهان است، نمايانگر تلفيق استادانة مهندسى هيدروليك و مهندسى معمارى ايرانيان در سال قبل، و به عبارتى حاصل حدود دو هزاره طراحى و تجربة پيوسته در 400 .زمينة ساخت پل هاى عظيم روى رودخانه ها و گذرگاه هاى عميق طبيعى است پل هاى اصفهان در دوران صفوى و به ويژه پل خواجو را مى توان نشانة وجود رفاه، امنيت و آرامش و الزام حاكمان به تأمين نياز شهروندانِ پايتخت ايران در چهار قرن پيش تلقى كرد. در اين شهر كه جريان زاينده رود در پهنة زيباى آن، به راستى آن را از شهرهاى ديگر كشور متمايز كرده، توجه معماران به خلق فضاهايى براى تفريح و گذران اوقات فراغت علاوه بر عبــور و مـرور قابل تعمق است. از منابع تاريخى چنين بر مى آيد كه پل خواجو قدمتى بيش از دوران صفوى داشته و در زمان سلجوقيان شالودة آن وجود داشته، در عهد تيموريان نيز مرمت و نوسازى شده و به پل »حسن بيك« داماد تيمور و مرمت كنندة پل مشهور شده است. از سويى ديگر، برخى مورخان بدون ذكر تاريخ دقيق، قدمت آن را دوران پيش از ظهور اسلام مي دانند. معمار و احتمالاً مجرى پل بيگلربيگى صدر اصفهانى بوده است، در گذار زمان و تحولات سياسى اين پل از اقدامات نه چندان اصولى در زمينة مرمت به ويژه در دوران قاجار مصون نمانده، برخى از وقايع نگاران به تعمير هجرى قمرى، به 1290 پل در دوران ناصرالدين شاه توسط نصراالله خان در سال نقل از كتيبه اى كوفى اشاره دارند، در منابع ديگر نيز از پاره اى دست اندازى ها و ساخت طبقه اى برفراز فضاى ميانى پل و تخريب آن توسط عوامل ظل السلطان در هجرى قمرى يادشده است.1310 سال هجرى 1110 تا1015 ) در كتاب عباس نامه تأليف محمد طاهر وحيد قرينى قمرى( مطلب جالبى در خصوص آراستن حجره ها و اقامت پادشاه صفوى و درباريان از شب تا صبح در پل آمده: »... سايبان هاى زرنگار از مبداً تا منتهاى پل بر سرپا بود و رشته هاى مفتول جهت آويختن فانوس و قنديل به طرح هاى مختلف كشيده بودند و در هر مجلسى فرش هاى قالى كرمانى و قائنى افتاده بود... و اعليحضرت ظل اللهى كامران و كامياب تا حين طلوع صبح عالم تاب در عمارت شرقى پل مزبور استراحت و امراء و مقربان و ملازمان هر يك در حجرات مختلف خود غنودند«. پل خواجو همانند سى و سه پل، به شيوة معمارى اصفهان شكل گرفته، اما