سراى سعدالسلطنه قزوﯾن، دﯾروز و امروز SARAYE SA'D-O-SALTANEH, YESTERDAY & TODAY مرﯾم قاسمى، سﯿدحمﯿدرضا جمالMaryam Ghasemi, Seyed Hamidreza Jamal هﮑتار، از ﮐامل ترﯾن و2/6 مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه با مساحت وسﯿع ترﯾن سراهاى سنتى بازرﮔانى عصر قاجارﯾه، در مرﮐز تارﯾخى شهر قزوﯾن واقع شده و از شمال به خﯿابان امام خمﯿنى، از غرب به مسجدالنبى و بازار قزوﯾن، از شرق به خﯿابان ﭘﯿغمبرﯾه محدود مى شود. باقرخان سعدالسلطنه حاﮐم شهر در ه.ق، دراواخردوران ناصرالدﯾن شاه، با توجه به روابط اقتصادى ﮔسترده 1310سال اﯾران با روسﯿه و اروﭘا و قرار داشتن قزوﯾن در اﯾن مسﯿر مهم تجارى )جاده به بهره بردارى رسﯿد. 1312 ابرﯾشم( ساخت اﯾن ﮐاروانسرا را آغاز ﮐرد ﮐه در سال
\nاندﯾشه هاى مرمت و احﯿاى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسطنه شهر قزوﯾن ﮐه ﭘﯿشﯿنه تارﯾخى آن به دوره ساسانى بازمى ﮔردد، تاﮐنون اندﯾشه هاى شهرسازانه متعددى را تجربه ﮐرده است. ﭼرا با دﯾدن معمارى خوب جدﯾد( حس ما درﮔﯿر مى شود و ﭼرا نسبت به معمارى، بافت ﯾا شهر -)تارﯾخى تارﯾخى احساسى بهتر از نوع جدﯾد و امروزﯾشان دارﯾم؟ در شهرهاى تارﯾخى از جمله قزوﯾن مى توانﯿد در بافتى آﮐنده از ارزش هاى معمارى قدم بزنﯿد، بازار را علوه بر نﮕاه ﮐردن، بو ﮐنﯿد و اﯾن عنصر باارزش تارﯾخى را ﮐه ستون فقرات شهر قدﯾم اﯾرانى است لمس ﮐنﯿد. حتى تابش نور خورشﯿد بر بافت تارﯾخى، تنوعى از رنﮓ را به وجود خواهد آورد ﮐه مى توانﯿد آنها را ثبت ﮐنﯿد. همه بافت هاى تارﯾخى از جمله شهر قزوﯾن سرشار از اﯾن تنوع ارزشمند ند ﮐه انواعى از معمارى هاى متنوع از جمله بازار، سراها و تﯿمﭽه ها، مساجد محلى و مسجد جامع، بقعه هاى متبرك و مقبره هاى مشاهﯿر شهر، مدارس، خانه ها، آب انبارها را در برمى ﮔﯿرد.
\nبافت ﯾﮏ ارﮔانﯿزم زنده و منعطف است. ﯾﮏ مجموعه نظام مند ﮐه مجموعه اى از روﯾدادها در آن اتفاق مى افتد و در ذهن انسان ثبت مى شود و تازه اﯾن توصﯿفات زﯾست برونى بافت است، ﮐه با محﯿط منطبق شده و در ارتباط با طبﯿعت است و نمودى از زندﮔى را نشان مى دهد. اما زمانى ﮐه از بافت وارد بنا مى شوﯾم، ﮔوﯾى وارد سﯿاره اى شده اﯾم ﮐه زندﮔى اش به تنهاﯾى و در عﯿن حال وابسته به محﯿط اطراف جرﯾان دارد. اﯾن سﯿاره ها هرﮐدام جرﯾان هاﯾى درون خودشان دارند ﮐه در هر زمان از حﯿاتشان متفاوت است و در بهترﯾن حالت نزدﯾﮏ به زمان خودشان فعالﯿت مى ﮐنند. ﮔاه خانه، ﮔاه بازار، ﮔاه تﯿمﭽه و ﮔاه... . تمام اﯾن عناصر، ﮐﯿفﯿت زﯾست در نظام شهرى را بهبود مى بخشند. در شهر قزوﯾن با حضور در بناﯾى تارﯾخى و داراى ارزش ملى و فراملى، احساس دﯾﮕرى نسبت به بقﯿه فضاهاى شهر ﭘﯿدا مى ﮐنﯿد. مجموعه سعدالسلطنه ﮐه ﭘﯿش از سال، زنده و قبراق در 10 بناﯾى بدون ﮐاربرد بود، امروزه با ﮔذشت1388 سال خدمت انسانى است ﮐه او را فراموش ﮐرده بود. انسانى درﮔﯿر زندﮔى ﭘر تب و تاب خوﯾش ﮐه اﮐنون به واسطه اﯾن ساختارهاى تارﯾخى، ناﮔزﯾر به مﮑث و سﮑون است. ناﮔزﯾر به تفﮑر، به تارﯾخ مى ﭘردازد درحالى ﮐه تا دﯾروز آن را فراموش ﮐرده بود، اما ﮐسانى اﯾن مهم را ﯾادآورى و زمﯿنه شناخت ﮔذشته را فراهم ﮐردند. بخشى از فضاﯾى ﮐه در دوره قاجار بر زمﯿن اﯾن شهر ساخته شده، امروز مﮑانى قابل اعتماد براى شهروندان و ﮔردشﮕرانى است ﮐه خاطرات بسﯿار دلنشﯿنى از آن دارند. ﭼهارﭼوب زندﮔى براى شهروندى ﮐه تا امروز ﭘدﯾده اى به نام ﮐاروان سراى تارﯾخى نداشته، با اﮐنون ﮐه صاحب آن شده، متفاوت است. بسﯿارى از ملقات ها در اﯾن فضا انجام مى شود و ﮔاهى مقصد ﮔردش در شهر است.. امروز در فضاﯾى قرار ملقات دارﯾم ﮐه حاﮐمان ﭘﯿشﯿن دستور ساخت آن را داده اند. امروز در فضاﯾى قهوه خواهﯿم نوشﯿد ﮐه قدمتى تارﯾخى دارد و به ﯾقﯿن متفاوت با فضاى ﭘارك ﯾا خﯿابان است. قدم زدن در ﭘارك و خﯿابان با قدم زدن در سازه اى تارﯾخى متفاوت است. اﯾن موضوع باﯾد درك شود تا فراموش نشود. ﮐنش انسانى ﮐه در محﯿطى تارﯾخى متولد مى شود بسﯿار متفاوت از ﮐسى است ﮐه درك و تجربه اى از تارﯾخ ندارد. او ﮔذشته را مى شناسد، ﮔاه به واسطه ﮐتاب، ﮔاه نقاشى، ﮔاه شعر، ﮔاه ... و ﮔاه معمارى. اﯾن ﮔذشته نباﯾد از بﯿن برود، نباﯾد تغﯿﯿر ﮐند. » حفاظت از عناصر تارﯾخى بسﯿار مهم است« مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه و تقسﯿمات فضاﯾى اﯾن مجموعه از شمال به خﯿابان امام خمﯿنى)ره( محدود شده ﮐه از اﯾن ضلع ﭼهار ورودى دارد ﮐه ارتباط شهر را با بنا اﯾجاد ﮐرده اند. مجموعه از شرق با توده هاى مسﮑونى، لبه هاى تجارى و در نهاﯾت دولت خانه صفوى در ارتباط است. در بخش جنوبى مجموعه طرح هاﯾى براى افزاﯾش توان احﯿا و تأمﯿن نﯿازها در حال تهﯿه است ﮐه شامل فضاﯾى براى اتومبﯿل ها است )به صورت محدود و صرفاً براى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه و سالن آمفى تئاتر(. مرﮐز ثقل بنا با نام ﭼهارسوق شناخته مى شود ﮐه ﮔرداﮔرد آن فضاها و سراهاى دﯾﮕر وجود دارند. معمارى بنا، داراى تنوع فضاﯾى بسﯿار زﯾاد است و ﭼندﯾن فضا با ﭘلن متفاوت و با ﮐاربرى هاى متنوع مى تواند در آن جانماﯾى شود. ﭘروژه مرمت و احﯿاى ﮐاروان سراى سعدالسلطنه با اﯾده باززنده سازى ﯾﮏ اثر تارﯾخى و در نهاﯾت بازﮔشت اﯾن اثر معمارى به حﯿات شهر آغاز شد. بنابراﯾن براى آشناﯾى دقﯿق تر با ﭼشم انداز ﭘروژه، ابتدا به ﭘاره اى از اقدامات جامع مرمت و احﯿا، و در ادامه به ظرافت هاى طرح بازآفرﯾنى ﭘروژه خواهﯿم ﭘرداخت. برنامه دو دهه تلش در سطوح مدﯾرﯾتى و مهندسى ﮐاروان سراى سعدالسطنه قزوﯾن به اﯾن شرح است: طرح آزادسازى عرصه و اعﯿان مجموعه به عنوان نجات بخشى بناى مﯿراثى به -1 نقشه شهر و بخشى از بافت تارﯾخى قزوﯾن و موقعﯿت مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه در بافت. در اﯾن نقشه موقعﯿت مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه نسبت به بافت ﭘﯿرامونى خود داراى اهمﯿت وﯾﮋه اى است.اﯾن اهمﯿت بر حسب نوع بنا ﮐه ﯾﮏ ﮐاروان سراى درون شهرى است و همجوارى با بازار سنتى قزوﯾن دوﭼندان مى شود. اﯾن دو ﭘاﯾﮕاه هاى اقتصادى شهر بوده اند ﮐه ﯾﮑى مدت ها دﭼار رﮐود بوده و دﯾﮕرى به تنهاﯾى به فعالﯿت خود ادامه مى داده. اﮐنون مجموعه مرمت شده و به جرﯾان ﭘوﯾاى اقتصادى اجتماعى شهر برﮔشته و براى شهروندان و ﮔردشﮕران هدف شده است.
\nبه ثبت ملى رسﯿده است. اﯾن طرح آغاز1316 ﮐه در سال2089 شماره ثبت فعالﯿت جدى مرمت مجموعه بود ﮐه در سطوح مدﯾرﯾت شهرى به نتﯿجه رسﯿد. تشﮑﯿل ﮐارﮔروه مرمت و احﯿا توسط شهردارى قزوﯾن با نظارت اداره ﮐل مﯿراث -2 .فرهنﮕى استان.براى شروع فراﯾند مرمت و احﯿا و اﯾجاد تشﮑﯿلت ﮐارﮔاهى اجراﯾى واﮔذارى حجره ها و فضاهاى داخلى بنا به هنرمندان و صنعت ﮔران عرصه -3 مﯿراث فرهنﮕى با تﮑﯿه بر منشور ﮐاربرى هاى ﮐاروان سرا ﮐه توسط دانشﮕاه علم و صنعت تهﯿه شد و همﭽنﯿن جانماﯾى ﮐاربرى هاﯾى به عنوان ارائه خدمات رفاهى به ﮔردشﮕران. بنابر اﯾن سه مورد، ﭼشم انداز نهاﯾى اﯾن ﭘروژه، نجات بخشى بنا و بازﮔرداندن شأن و شخصﯿت تارﯾخى فرهنﮕى ﮐاروانسرا بوده است تا بتوان با ارائه طرح هاى احﯿا و بهره بردارى، به ادامه حﯿات مجموعه امﯿدوار و با اقدامات و نظارت هاى مستمر، آﯾنده درخشانى را براى اﯾن اثر تارﯾخى متصور شد. ﮐاروان سراى سعدالسطنه، با دﯾدﮔاه مرمت و حفاظت امروزه محل مناسبى براى شهروندانى شده ﮐه بخشى از روز را در آن سﭙرى مى ﮐنند، در آن محل قرارملقات دارند و از طرفى ﮔردشﮕران براى بازدﯾد از آن وقت مى ﮔذارند و به نظر مى رسد اﯾن دو هدف، اندﯾشه و آرمان ﮐسانى را ﮐه به مرمت و احﯿاى آن همت ﮔمارده اند برآورده باشد. ﭘس از ﯾﮏ دهه عملﯿات اجراﯾى مرمت و احﯿا )توأم با هم(، ﮐاروان سراى سعدالسلطنه، امروز توانسته فضاﯾى تارﯾخى با ﮐاربرى هاى متنوع باشد ﮐه براى مخاطبان جذابﯿت هاى وﯾﮋه اى دارد و البته ﮐانون جذابﯿت هاى موجود، بستر تارﯾخى بنا است. انرژى ماهﯿت تارﯾخى بنا منجر به موفقﯿت ﮐسب و ﮐارهاﯾى شده ﮐه غالباً نوﭘا هستند. اﮐنون به ﭼﮕونﮕى ادامه اﯾن فراﯾند با توجه به دو ﭘرسشى ﮐه در ادامه مطرح مى شود مى ﭘردازﯾم. احﯿاى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه، هدف ﭘروژه در سطح مدﯾرﯾت شهرى بوده و هست. براى شرح مسئله، از دو ﭘرسش متفاوت استفاده مى ﮐنﯿم تا از بازخوردهاى اجتماعى آﮔاه شوﯾم. مى باﯾست ارتباط صحﯿح مﯿان دانش احﯿا و خواست هاى اجتماعى را نﯿز تعرﯾف ﮐنﯿم. از آنجا ﮐه مواضع اجتماعى ﯾﮏ محﯿط شهرى، از مؤلفه هاى مهم در احﯿا است، ارتباط اﯾن دو قابل بررسى است ﮐه براى ﭘﯿشبرد موضوع دو ﭘرسش طرح مى شود: الف: ﭘﯿامدهاى اجتماعى در ارتباط با جاﯾﮕاه تارﯾخى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه ﭼه خواهد بود؟ ب: ﭼﮕونه مى توان احﯿاى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه را با دانشى مبتنى بر اﯾده آل هاى حفاظت هداﯾت ﮐرد؟ متغﯿرهاﯾى درنظرﮔرفته شده ﮐه با ﮐنار هم قرار دادن آنها مى توان مسئله را به خوبى بررسى ﮐرد: الف: مرمت ساختار فﯿزﯾﮑى بناى تارﯾخى ب: احﯿاى بناى تارﯾخى ج: بازخوردهاى اجتماعى و اقتصادى بنابراﯾن با ارائه ﭘرسش هاﯾى همﭽون بررسى مﯿزان تأثﯿر )در ﭘرسش اول( و تغﯿﯿر و تحول )در ﭘرسش دوم( مى توان تحلﯿلى مفﯿد و مفهومى از احﯿاى مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه داشت. هﯿﭻ ﮔاه نباﯾست ﯾﮏ مجموعه تارﯾخى را با مراﮐز تجارى بزرگ و مراﮐز خرﯾد در سطح شهر مقاﯾسه ﮐنﯿم، ﭼراﮐه نتاﯾج تحقﯿق اﯾن دو موضوع متفاوت است. با توجه به نتاﯾجى ﮐه از بررسى مساحت ها در فضاهاى مختلف مجموعه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه قزوﯾن به دست آمده، با اندﮐى مقاﯾسه مى توان به اﯾن نتﯿجه رسﯿد ﮐه مساحت فضاى هاى خصوصى به مراتب بﯿشتر از فضاهاى باز است. با توجه به اﯾن موضوع و تﯿﭙولوژى سعدالسلطنه، براى احﯿاى اﯾن مجموعه، به اصناف مختلفى نﯿاز است تا بتوان مجموعه را متنوع ﮐرد ﮐه نتﯿجه آن داراى دو ﭘﯿام است: • ﭘﯿام اول: با توجه به تﯿﭙولوژى و مقاﯾسه تطبﯿقى نوع و مساحت فضاها، مجموعه ﭘتانسﯿل زﯾادى در تبدﯾل شدن به بازار روز دارد. • ﭘﯿام دوم: در نظر ﮔرفتن تمام اصنافى ﮐه وجه مشترﮐى با بناى تارﯾخى سعدالسلطنه دارند و امﮑان تنوع فضاﯾى براى احﯿاى مجموعه. حﯿاط سعدالسطنه ﭘس از مرمت طراحى سنارﯾو احﯿا، در مراحل ﭘنج ﮔانه فراﯾند برنامه رﯾزى شده اى براى انتخاب ﮐاربرى هاى مورد نﯿاز تعرﯾف و تعﯿﯿن شده است. اﯾن نمودار بسﯿار خلصه و صرفاً براى آشناﯾى با اندﯾشه ﮐلى و روش برخورد با موضوع احﯿا ارائه شده است. بررسى و مطالعه طرح هاى فرادست جهت استفاده از الﮕوهاى ﭘﯿشنهادى اولوﯾت بندى مشاغل بر اساس مشاغل و ﮐاربرى هاى بومى به همراه 2 جمع بندى نتاﯾج مرحله در نظر داشتن مشاغل از ﯾادرفته 1 در اولوﯾت بندى شماره استفاده از مشاغل و استعدادهاى صناﯾع دستى و تعرﯾف ﭘروژه هاى ﮐارآمد متناسب با نﯿاز شهروندان تعرﯾف حوزه بندى مشاغل و لﮑه ﮔذارى در فضاهاى موجود سعدالسلطنه با توجه به نﯿاز هر ﮐاربرى
\nطبﯿعت بازارهاى سنتى به ﮔونه اى است ﮐه هر راسته متعلق به صنف خاصى است. هر برخوردى بدون در نظر ﮔرفتن ژنتﯿﮏ بازارهاى سنتى، مجموعه را از آنﭽه در اصل باﯾد باشد منحرف مى ﮐند. در نتﯿجه اﮔر روﯾﮑرد درآمدزاﯾى و ورود مجموعه ﮐاروا ن سراى سعدالسلطنه به ﭼرخه اقتصادى در مقﯿاس شهرى، استانى، ملى و فراملى وجود داشته باشد، باﯾد اصول مرمتى و اصول اقتصادى ﮐاملً هم ﮔام باشند. اﯾن مجموعه با ﮐمﮏ شهردارى قزوﯾن مرمت و احﯿا شد و قطعأ اﮔر مرمت نمى شد به ﯾﮑى دﯾﮕر از بناهاى متروﮐه و مخروبه شهر تبدﯾل مى شد ﮐه حتى ورود به آن براى مردم شهر هم ممﮑن نبود. اما ﭘس از مرمت و احﯿاى اﯾن مجموعه اﮐنون شهروندان، و ﮔردشﮕران به بهانه هاى مختلف از آن بازدﯾد مى ﮐنند ﮐه اﯾن تجربه موفق توانست بناى سعدالسلطنه را ﮐه محﮑوم به فراموشى بود، از نابودى برهاند و به حﯿات شهرى بازﮔرداند. مرمت و احﯿاى ﮐاروان سراى سعدالسلطنه از نمونه هاى موفقى است ﮐه مى تواند الﮕوﯾى براى همه بناهاى تارﯾخى اﯾران باشد. با توجه به اﯾن تجربه و با تﮑﯿه بر مباحث تئورى، لزم است هم افزاﯾى در خصوص راهﮑارهاى اجراﯾى و عملﯿاتى اهداف اﯾن ﭘﮋهش برنامه رﯾزى شود. مرمت بناى تارﯾخى و به دنبال آن احﯿاى توأم با حفاظت اﯾن بافت هاى ارزشمند، اقدامى شاﯾسته براى توسعه فرهنﮓ شهرسازى بومى اﯾن سرزمﯿن است. ﭘﯿشنهاد مى شود سنارﯾوﯾى براى فراﯾند احﯿاى بناهاى تارﯾخى طراحى ﮐنﯿم و به تبع آن به دستورالعمل هاى ﮐاربردى، نه صرفاً راهبردى دست ﯾابﯿم. حرﮐت از مرمت تا احﯿا مستلزم اندﯾشه هاى متفاوتى است ﮐه در مباحث مﯿان رشته اى به خوبى درك مى شود. در نمودار صفحه قبل ﭘنج مرحله در ﯾﮏ سنارﯾو براى بهﯿنه سازى فراﯾند احﯿا ﭘﯿشنهاد شده است. منابع: حبﯿبى، سﯿد محسن و مقصودى، ملﯿحه، مرمت شهرى، ﭼاپ سوم، تهران، انتشارات دانشﮕاه تهران.- ،حبﯿبى، ﮐﯿومرث، ﭘوراحمد، احمد و مشﮑﯿنى، ابوالفضل، بهسازى و نوسازى بافت هاى ﮐهن شهرى- .ﭼاپ اول، تهران، نشر انتخاب دبﯿرسﯿاقى، سﯿد محمد، سﯿر تارﯾخى بناى شهر قزوﯾن و بناهاى آن، ﭼاپ سوم، اداره ﮐل مﯿراث - .فرهنﮕى و ﮔردشﮕرى قزوﯾن فرشته نﮋاد، سﯿد مرتضى، فرهنﮓ معمارى و مرمت معمارى، ﭼاپ اول، انتشارات ارﮐان دانش.- فلمﮑى، محمد منصور، باززنده سازى بناها و شهرهاى تارﯾخى، ﭼاپ هفتم، تهران، انتشارات دانشﮕاه- .تهران ﮔلرﯾز، سﯿد محمد على، مﯿنودر ﯾا باب الجنه قزوﯾن، ﭼاپ اول، قزوﯾن، سازمان مﯿراث فرهنﮕى و - .ﮔردشﮕرى استان قزوﯾن مجابى، سﯿد مهدى، در جستجوى هوﯾت شهرى قزوﯾن، ﭼاپ اول، تهران، مرﮐز مطالعاتى و - .تحقﯿقاتى شهرسازى و معمارى - Antoniou,jim,''Historic Cairo'', Architectural review,1998, DC. - Middeltan,Michael,"man made the town", 1987, Baltimore renewal badlley head, London. - Norham, Ray M,1975, Urban Geography, john wiley, London. ﭼهارسوق قﯿصرﯾه ﮐاروان سراى سعدالسلطنه ﭘس از مرمت و احﯿا
\nدو روستاى ماخونﯿﮏ و ﭼنشت ، خراسان جنوبﯽ MAKHUNIK AND CHENESHT VILLAGES, SOUTHERN KHORASAN زهره بزرگ نﯿاZohreh Bozorgnia روستاي ماخونﯿﮏ ﯾﮑﯽ از هشت روستاي شﮕفت انﮕﯿز وﯾﮋه مردم شناسﯽ ﮐشور، ﭼون ابﯿانه، ماسوله، ﮐندوان و مﯿمند است ﮐه توسط سازمان مﯿراث فرهنﮕﯽ و ﮔردشﮕري استان خراسان فصل شامل بازي، تفرﯾح، سرﮔرمﯽ، ﮐشاورزي، باغ داري، 11 جنوبﯽ ﮐتابﯽ در دامداري، فنون شﮑار، صناﯾع دستﯽ، ارتباطات و حمل و نقل، ظواهر زندﮔﯽ، ادبﯿات 1.عامه، زبان و ﮔوﯾش، باورهاي عامﯿانه و آﯾﯿن و مراسم درباره آن در دست تهﯿه است اﯾن روستا فاقد زﯾباﯾﯽ هاي روستاهاﯾﯽ ﮐه نام بردﯾم است ولﯽ زندﮔﯽ بسﯿار ابتداﯾﯽ مردم و ﮐوتاهﯽ قد آنها موضوع قابل توجهﯽ جهت تحقﯿق و رﯾشه ﯾابﯽ در اﯾن روستاي شهرستان سربﯿشه 239 روستا مﯽ تواند باشد. روستاي ماخونﯿﮏ ﯾﮑﯽ از ﮐﯿلومتري و 66 در دهستان »درح« نزدﯾﮏ مرز اﯾران و افغانستان است. سربﯿشه در ﮐﯿلومتري خاور شهر بﯿرجند واقع است.143 ماخونﯿﮏ در حدود شﮑل نامنظم و ارﮔانﯿﮏ از وﯾﮋﮔﯽ هاي بافت اﯾن روستاست. ساختمان هاي مسﮑونﯽ روي شﯿب تﭙه ها بنا شده اند. مصالح ساختمان هاي اﯾن روستا سنﮓ و ﮔل و ﭘوشش سقف ﭘوشال و ﮐاهﮕل است. اتاق ها ﭘنجره ندارند و هر اتاق ﯾﮏ خانه محسوب مﯽ شود. سقف اتاق ها ﮐوتاه و دوده زده است، ﭼون در آن آتش روشن مى ﮐنند. لوازم زندﮔﯽ مردم از ﯾﮏ ﯾا دو ﭼراغ علء الدﯾن، ﯾﮏ ﮔاز ﭘﯿﮏ نﯿﮑﯽ، ﯾﮏ ﯾا دو آفتابه و ﭼند ﮐاسه آلومﯿنﯿومﯽ و ﮐتري تشﮑﯿل شده است. در اﯾن روستا، هدف مردم تنها زنده ماندن است، به همﯿن دلﯿل در حقﯿرترﯾن خانه هاي ممﮑن با حداقل وساﯾل، زندﮔﯽ مﯽ ﮐنند. سه نمونه خانه در ماخونﯿﮏ بررسﯽ شده است، خانه نمونه ( از سه اتاق ﯾا خانه تشﮑﯿل شده ﮐه اتاق سمت راست به ﯾﮏ ﭘﯿرزن و 1 ﯾﮏ )شﮑل دو اتاق سمت ﭼﭗ و ﮐز ﮔوسفندي )آغل ﮔوسفند( به خانوار دﯾﮕري تعلق دارد. ( نﯿز از دو اتاق و ﯾﮏ تنور تشﮑﯿل شده است. 2 خانه نمونه دو )شﮑل ( از ﯾﮏ اتاق و محلﯽ براي شﯿر آب تشﮑﯿل شده و فضاي 3 خانه نمونه سه )شﮑل ﮐوﭼﮏ غﯿرمحصوري در مقابل خانه مشاهده مﯽ شود. در مجموع مﯽ توان ﮔفت ﮐه تقرﯾباً تفاوتﯽ بﯿن زندﮔﯽ انسان ماخونﯿﮑﯽ با انسان عصر نوسنﮕﯽ وجود ندارد. ارتفاع خانه ها حدود ﯾﮏ متر و نﯿم و ارتفاع در خانه حداﮐثر ﯾﮏ متر است ﮐه از تخته ساخته شده است. خانه خانوارهاي ﭘرجمعﯿت تر از دو تا سه اتاق )خانه( تشﮑﯿل شده و حصار سانتﯽ متر ارتفاع حرﯾم خصوصﯽ خانه را تعﯿﯿن مﯽ ﮐند. هر ﭼند 30 ﮐوتاهﯽ با حدود خانه، ﯾﮏ تنور و آبرﯾزﮔاه دارند. حصار برخﯽ از خانه ها حدود ﯾﮏ متر مﯽ شود. آغل و مرغدانﯽ با ارتفاعﯽ ﮐوتاه تر از خانه ها در مجاورت خانه قرار دارند. طوﯾله بزرﮔﯽ در خارج از روستا قرار دارد ﮐه همه مردم روستا از آن استفاده مﯽ ﮐنند و هر ساله در بهار به ﭘاﮐسازي آن مﯽ ﭘردازند و ﮐود حاصله را تقسﯿم مﯽ ﮐنند. سانتﯽ متر از متوسط مردم اﯾران ﮐوتاه تر هستند، ولﯽ 10 مردم ماخونﯿﮏ حدود نامﯿدن اﯾن روستا به سرزمﯿن لﯽ لﯽ ﭘوت ها ﮐه اخﯿراً باب شده صحﯿح نﯿست. ﮐوتاهﯽ قد بﯿشتر شامل افراد ﮐهن سال و مﯿان سال است. به دلﯿل رسﯿدﮔﯽ مسئولن خانه بهداشت به زنان باردار و در اختﯿار قرار دادن قرص آهن به آنها و قطره آهن به ﮐودﮐان و ساﯾر تمهﯿدات دﯾﮕر اﮐنون قد جوانان و نوجوانان تغﯿﯿر ﮐرده و معمولﯽ به نظر مﯽ آﯾند. مردان ماخونﯿﮑﯽ ﭘﯿراهن و شلوار سفﯿد به تن مﯽ ﮐنند و عرقﭽﯿن سفﯿدي نﯿز بر سر مﯽ ﮔذارند، ﭘﯿراهن آنها بلند و ﭼاك دار است )ﭘهر( و تا روي زانو مﯽ آﯾد. زنان نﯿز عرقﭽﯿن و دستمال به سر مﯽ ﮐنند. مردم اﯾن روستا سنى و به رعاﯾت اصول و فروع دﯾن بسﯿار ﭘاﯾبند هستند. ﭘانوشت: براي توضﯿح بﯿشتر به ساﯾت خبرﮔزاري مﯿراث فرهنﮕﯽ مراجعه ﮐنﯿد.-1 ماخونﯿﮏ ، عﮑس: محمد عظﯿم ماﯾلىMakhunik village
\n2 شﮑل 1 شﮑل فضاي داخلﯽ ﯾﮏ خانه و اثاثﯿه آن ﭘخت نان در تنور مشترك ساﯾبان