مرد و خانه، دماوند

سعیدخان، سازنده‌ی پروژه‌های ساختمانی است. دو سال هر صبح به کوه می‌رفته و شب به خانه باز‌می‌گشته؛ بعدتر خانه‌ی خود را هم به کوهستان‌های اطرافِ تهران برده؛ او مسیرِ زندگی را با کوه‌نوردی می‌فهمد. سویه‌ی سازنده‌ی سعیدخان و سویه‌ی طبیعت‌دوستش هرکدام به تنهایی قابلِ درک‌اند. اما تضادِ این دو در طراحیِ معماری سؤالی تازه است: «آیا فضای خانه‌ای میانِ منطق و تخیل، می‌تواند سکونتگاهی برای او باشد؟».

برای یافتنِ پاسخ به باشلار رجوع کردیم. برای او، خانه در زیرزمینِ تاریک، محلِ تخیل است. او می‌گوید با جدا شدن از زمین و گرفتنِ ارتفاع در زیرشیروانی، به آگاهی صعود می‌کنیم. پایه‌ی طراحیِ خانه‌ی سعیدخان، همین دیاگرام است که فضای فوقانی‌اش با توجه به تنوعِ فضاهای زندگیِ سعیدخان، تکثیر شده تا بافتی از زیرشیروانی‌های باشلار به دست آید. ساختارِ عمودیِ زیرزمین-زیرشیروانی بر اختلافِ سطحِ زمین نشسته و اجزای آن روی هم لغزیده‌اند.

زیرزمین به شیب تکیه کرده و با رنگ، هندسه و مصالح، فضاهای تخیل ایجاد شده است. گشایش‌های آن به باغ، محلِ تلاقیِ هندسه‌ی مورب با ترکیباتِ چهارگوشِ بالاست ـــ چرا که خانه در ارتفاع، هندسه‌ی منظم پیدا می‌کند.

سطحِ فوقانی و تحتانیِ خانه از هم منفک‌اند، ولی رگه‌هایی از یکدیگر دارند و با هم مخلوط می‌شوند. دو فضای متضاد، چه در ذهنِ فرد و چه در کالبدِ بنا، شکاف‌هایی برای رسوخ به هم پیدا می‌کنند و همنشینی‌شان ممکن می‌شود.