هیاهوی بسیار برای هیچ

شايد در بين ساكنان تهران و حتى بازديدكنندگان خارجى، كسى را پيدا نكنيد كه پروژه هاى تازه و پر تعدادى كه هر روز در كوچه و خيابانى سر بر مى آورند توجهش را جلب نكرده باشد: تهران همچون كارگاهى بزرگ براى ساختمان سازى شده است؛ و اگر از همكاران معمار ما در خارج از ايران بپرسيد، قطعاً اقرار مى كنند كه به اين تقاضاى عظيم ساخت و ساز در تهران غبطه مى خورند، و از نظر تعداد پروژه هاى ساختمانى، آن را بهشت معمارى مى دانند. براى 1380 طبق آمار سايت اطلس جغرافيايى شهر تهران، در سال هزار واحد مسكونى پروانة ساخت صادر شده و ميزان ساخت و 168 ساخت ، چيزى 1384 ساز، از آن زمان تا امروز، در پايين ترين مقدار خود در سال هزار واحد مسكونى بوده. در تهران سهم ساخت و ساز بخش 64 حدود مسكونى از كل ساخت و سازها )اعم از ساختمان هاى تجارى، ادارى و درصد است، بدين معنى كه اين بخش نقش زيادى 90 صنعتى( چيزى حدود در سيماى شهر تهران هم دارد، سيمايى كه ناظران با ديدن آن پيش خود مى گويند غيرممكن است معماران و طراحان حرفه اى و كاربلد كوچك ترين نقشى در آن داشته باشند. انتقادات معماران و طراحان را، كه در اين جريان تأثيرگذاري بيش از ناظران ندارند، هر روز چه در گپ و گفتگوهاى ساده و چه در مقالات و مجله ها مى شنويم و مى خوانيم. در حالى كه ما هنوز نمى دانيم اين معمارى حرامزاده را به چه اسمى صدا كنيم، شنيده ها حاكى از آن است كه در كشورهايى كه سرمايه گذاران و مهاجران متمول ايرانى در آنها مشغول به كار ساختمانى شده اند، نصب تابلوهايى در شهردارى ها، ممنوعيت ساخت و ساز به اين سبك را اين گونه «. آنها همان طور كه مرزهاى خود را به No Persian Style» :اعلام مى كنند روى دانه هاى گياهي ما بسته اند، مصمم اند نگذارند ژن اين موجود حرامزاده وارد معمارى كشورشان شود. در محافل حرفه اى و جوايز ساليانة معمارى نيز ساختمان ها و آپارتمان هاى شهرى به علت كميت و كيفيت نازلشان هر ساله به همراه خانه هاى شخصى و ويلايى تك واحدى در يك دسته بندى ارزيابى مي شوند، و نقد و بررسى آنها در كنار پروژه هاى پربار ويلايى و تك واحدى، اغلب، گويى از قصد به فراموشى سپرده مى شود، شايد چون موجب سرافكندگى شان است. سياستگذارى كلى سيستم هاى تصميم گيرندة شهرى اعم از شهردارى ها و شوراهاى شهر نيز نه تنها تغييرات ماهيتى مطلوبى در اين زمينه ها ايجاد نمى كند بلكه اغلب اين تصميم ها باعث سوق داده شدن پروژه ها به سمت كالاى سرمايه اى صرف مى شود. متن زير برگرفته از سايت اطلس جغرافيايى شهر تهران است كه برخى رويكردها در اين زمينه را روشن مى كند: »شاخصة تصرف ملكى عرصه و اعيان از جمله شاخصه هايى است كه خود به خود گوياى شرايط مطلوب يا نامطلوب وضعيت مسكن در جامعه نيست. شاخص تصرف ملكى در برخى جوامع توسعه يافته )مانند كشورهاى سويس، درصد(. در 40 سوئد و آلمان( از ميزان بسيار پايينى برخوردار است )كمتر از مقابل و در همان طيف كشورهاى توسعه يافته، كشورهايى نظير انگلستان