نسل جدید و معماری دو دهه اخیر

شاهرود، مطبوعات آقائي خيابان ثبت قديم، پاساژ قائم، آقاي آقائي 09121732392 :تلفن 02732238221 شهركرد، باغ كتاب هفت هنر خيابان وليعصر، بالتر از سه راه سينما، جنب موزه باستانشناسي، آقاي كيومرث توكلي 2252670 -09131812957 :تلفن شيراز، كتابفروشي ادب و هنر خيابان رودكي، آقاي امين نعمتي 2347101 :تلفن شيراز، كتابفروشي فرهنگ و هنر شيراز، چهارراه زند، ابتداي خيابان رودكي، آقاي اسكندري 2339272-2338200 :تلفن شيراز، سازمان نظام مهندسي 15 بلوار ستارخان، خيابان نمازي، انتهاي كوچة 6274194 :تلفن شيراز، كتابفروشي ارمغان هنر چهارراه زند، خيابان رودكي، ساختمان رضا، آقاي فرجام 2332194 :تلفن شيراز، كتاب هنر ايران خيابان صورتگر، حدفاصل هدايت و معدل، ساختمان جام جم، طبقة همكف، آقاي يزدان مصلئي 2355570-09177178025 :تلفن فارس، خنج، كتابسراي همكلسي ميدان امام خميني، ساختمان يوسفي، آقاي خواجوي 4526213-09173817459 :تلفن قزوين، دفتر خدمات فني نقش جهان خيابان فلسطين، بين چهارراه فلسطين و خيام شمالي، خانم اميني 3350299 :تلفن قزوين، دفتر مطبوعاتي خردمند سبزه ميدان، ابتداي خيابان امام، آقاي مجيد خردمند 2222233 :تلفن قائمشهر، شركت نونگاران شمال آران ، بلوك 24 ابتداي خيابان راه آهن، مجتمع آمين ، طبقة اول، واحد دوم، خانم حسين پور2 09119254273 ،2216047 :تلفن قم، دفتر فني پيمان ، آقاي حلجيان35 بلوار امين، نبش كوچة 2916545 :تلفن كرج، دفتر فني كرگدن خيابان درختي، روبه روي نمايشگاه بهمن، بالي نانوائي، آقاي محمدقلي 3526695 :تلفن كرمان، كتابفروشي شهر فرهنگ ، 7 و5 خيابان هزار و يك شب، حدفاصل كوچة فروشگاه شهر فرهنگ، آقاي ابراهيمي 09133989368 -2477598 -9 :تلفن كرمان، لوازم هنري كلك ميدان ولي عصر، مجتمع تجاري اطلس، خانم بدخشاني 09133411532-03412227028 :تلفن كرمان، لوازم هنري كنته 5 ميدان آزادي، بازار بزرگ آزادي، واحد شمارة 2465726 :تلفن كرمانشاه، كتابفروشي حافظ خيابان كاشاني )خيابان دبير اعظم(، پاساژ حافظ، آقاي زنگنه 7277426 :تلفن كرمانشاه، كتابفروشي مديريت خيابان دبيراعظم، پاساژ سروش، طبقة سوم، آقاي حسامي 7229595 :تلفن كيش، كتابفروشي دانشگاه شهرك ميرمهنا، ابتداي نيايش، دانشگاه پرديس بين المللي كيش، آقاي افشارپور 4434541 -09347695507 :تلفن گچساران، گروه صنعتي اشل راديس مركز شهر، روبه روي داروخانة شبانه روزي، طبقة بال، آقاي حسيني 09362135661 ،4221058 :تلفن گرگان، آقاي جعفر جللي ، كتابفروشي جللي20 خيابان امام، آفتاب 2222127 :تلفن لرستان، لوازم معماري اوس معمار متري گراش، نبش 30 ،شهر جديد فلكه طاووس ، آقاي مهرباني2 بلوك 09177824616-07812242871 :تلفن لهيجان، فروشگاه فرزين خيابان امام خميني، جنب بيمة آسيا 3227612 :تلفن مراغه، كتابفروشي بيژن ، آقاي 19 ميدان خواجه نصيرالدين طوسي، پلك بهرنگ بيژن 2222078 -09127011946 :تلفن مراغه، كتابفروشي فدك خيابان قدس، اول شيخ تاجي، طبقة زيرزمين، چاپ مهرداد، آقاي مشمول 2236646 :تلفن مشهد، آقاي سپهري خيابان راهنمايي، مقابل راهنمايي بيست، كيوسك روزنامه فروشي 09153013448-8401457 :تلفن مشهد، آقاي كابلي ، كيوسك 4 و2 ميدان احمدآباد، بين ملصدراي مطبوعاتي كابلي 8447282-09153176373 :تلفن مشهد، انتشارات امام جهارراه دكترا 05118430147 :تلفن مشهد، كتابفروشي كسري بلوار سجاد، نرسيده به چهارراه بزرگمهر، جنب بانك ملي، پاساژ پويا، طبقة زيرهمكف، آقاي يزدانيان 09156978085-7640951 :تلفن مهاباد، كتاب و نوشت افزار ماركف خيابان جمهوري اسلمي، كوچة شاطري، پاساژ يوسفي، آقاي رسولي 09143433016 ،2239924-0442 :تلفن مهاباد، مركز كتب دانشگاهي خيابان جمهوري، چهارراه آزادي، روبه روي كوچه صولتي، آقاي قرني 09354215855- 2239575 :تلفن ميانه، گروه طراحان خانه معماري خيابان شهيد رحيمي، ساختمان طاهر، طبقة ، آقاي حسيني19 پنجم، واحد 09144238635-04232246430 :تلفن نور، فروشگاه انگاره خيابان امام، جنب درمانگاه رجايي، آقاي كاظميان 6254493-6222526 :تلفن همدان، كتابفروشي ايران زمين خيابان پاستور، آقاي نصيري 8283947 :تلفن همدان، كتابفروشي برگ ، آقاي 99 آرامگاه ابوعلي سينا، پاساژ الماس، واحد عظيمي 2515417 :تلفن همدان، كتابفروشي روزانديش خيابان ميرزاده عشقي، روبه روي باشگاه معلمان، آقاي قمريان 8283600-09181111876 :تلفن همدان، كتابفروشي وينزور ميدان دانشگاه، ابتداي بين النهرين 8256469 :تلفن ياسوج، شركت فني مهندسي مامن فلكة ساعت ، سردار جنگل شمالي، ساختمان ، آقاي مجتبي راستگو7 كسري، واحد 09350157889 :تلفن يزد، لوازم مهندسي و هنري وستا خيابان كاشاني، بلوار امام جعفر صادق، جنب پيتزا مثلث، آقاي موحدي 6285000 :تلفن يزد، كتاب مركزي فدك ابتداي خيابان فرخي، جنب مجتمع ستاره، آقاي حميدرضا وقف خرابات 6268822 :تلفن كيوسك هاي مطبوعاتي شهرستان ها آبادن، آقاي چوبدار 09166333087 :تلفن آمل، آقاي رجايي 2228459 :تلفن ابهر، آقاي مظفري 5262111 :تلفن اردبيل، آقاي مؤذني 09144523623 :تلفن اصفهان، آقاي شفيعي 2213069 :تلفن اراك، آقاي نيك عهد 09183616864-08612215787 :تلفن اروميه، آقاي زينالپور 2225648 :تلفن اهواز، آقاي سالري )كي موسي( 09166011967-4441383 :تلفن ايلم، آقاي ملك زاده 09183418313 :تلفن بابل، آقاي رجبپور 2229169 :تلفن بابلسر، آقاي داداشي 2252202 :تلفن بندرعباس، آقاي ملئي 2231144 :تلفن بوشهر، آقاي اقبال مجرد 5555600-09173715220 :تلفن بهشهر، آقاي مرتضوي 5221799 :تلفن تبريز، آقاي ملزاده 5555509 :تلفن تنكابن، آقاي يكرنگ دوست 09113433590 :تلفن چالوس، آقاي آهنگربهان 2220938 :تلفن خرم آباد، آقاي نجفوند 4205109 :تلفن دامغان، آقاي خوري 09123321384 :تلفن رامسر، آقاي حيدري 5223077 :تلفن رشت، آقاي صومي 2239172 :تلفن زاهدان، آقاي كيخا 3217287 :تلفن زنجان، آقاي عطائي 5260822 :تلفن ساري، آقاي محمدي 3253381 :تلفن ساوجبلغ، آقاي جعفري 4224371 :تلفن سبزوار، آقاي قديريان 2231423 :تلفن سمنان، آقاي هاشمي 3227108 :تلفن سنندج، آقاي تمري 3242667:تلفن سيرجان، آقاي عرب گوئيني 4229404 :تلفن شاهرود، آقاي يزداني 09121731721 -2228131 شهركرد، آقاي بابانژاد 09132833221 :تلفن شيراز، آقاي ميرزاده 2351100 :تلفن قائمشهر، آقاي تقوي 2228522 :تلفن قزوين، آقاي قلي زاده 09127841813 :تلفن قم، آقاي حيدري 09121308234-7737569 كاشان، آقاي صدري 09131637987-4450606 :تلفن كرمان، آقاي محسني 2527913 :تلفن كرمانشاه، آقاي فرامرزي 09181315899 :تلفن گرگان، آقاي قهرمان 09111712278 :تلفن گنبد، آقاي قاضي 2293328 :تلفن مشهد، آقاي خبيري 09153040507-09151118668 :تلفن ملير، آقاي قاسمي 2224524 :تلفن مياندوآب، آقاي محموديه 2224422 :تلفن نور، آقاي واحدي 09111274843 -6223201 نوشهر، آقاي طالبي 3250899 :تلفن همدان، آقاي ياري 09181114451-8252300 :تلفن ياسوج، آقاي عليزاده 2228233 :تلفن يزد، آقاي ابهت 09133526094 :تلفن

\\n

براي دريافت منظم معمار معرف برگزيدة تازه هاي معماري ايران و جهان، همراه با نقد و نظر و مباحثي در زمينة شهرسازي و تحول صنعت ساختمان مي توانيد: (1391) ريال480،000 مبلغ77 الي72 بابت اشتراك يكسالة دوماهنامة معمار از شمارة ، 40 ،39 ،38 ،36 ،35 ،34 ،32 )به جز71 الي31 بابت درخواست فصلنامه هاي گذشتة معمار از شمارة ريال به شماره حساب سپهر 1،267،000 ( مبلغ64 و54 ،53 ،52 ،51 ،50 ،47 ،46 ،45 ،44 ،43 ،42 ،41 ( به نام مؤسسة3141 نزد بانك صادرات ايران، شعبة تهران، ابوذر غفاري )كد شعبه0102494118003 معمارنشر، واريز و كپي فيش واريز وجه را همراه با فرم تكميل شده زير به آدرس اين مؤسسه ارسال يا به فاكس فرماييد. 26400980-82 شماره هاي موجود است. علقمندان مي توانند با دفتر مجله تماس 53 تا16 تعداد محدودي مجلدهاي شماره هاي بگيرند. شماره هاي ناياب در محل دفتر مجله CD تخفيف و%30 با1390 شماره هاي موجود مربوط به قبل از سال عرضه مي شود. با ارسال كپي فيش بانكي شمارة ........................ مورخ ...................... به مبلغ......................... ريال به حواله كرد حساب سپهر ( به نام مؤسسة معمارنشر، 3141 نزد بانك صادرات ايران، شعبة تهران، ابوذر غفاري )كد شعبه0102494118003 شمارة تقاضاي اشتراك سالنه نشرية معمار از شماره ........................ الي شماره ........................ را دارم. نام و نام خانوادگي/ مؤسسه ................................................................................ نشاني ............................................................................ .........................................................................................................................................كدپستي ................................................................. صندوق پستي......................................... تلفن و دورنگار ...................................... شمارة اشتراك......................................................... فرم اشتراك معمار خوانندگان گرامي معمار مؤسسة نشر 6 ، طبقة دوم، واحد6نشاني: خيابان شريعتي، پايين تر از حسينية ارشاد، نرسيده به همت، كوچة ديباج، پلك 15875-7151 : • صندوق پستي26400980 - 82 :تلفن و دورنگار

\\n

مجموعه كتاب هاى امپراتورى ايران باستان امپراتورى ايران باستان ،2011 ، 2003 ، 2001 ،معمارى كاغذى سه بعدى كار حميد. ن. زاده .Geomancy انتشارات پوستر پانوراما، و 3 ، تصوير192 ، صفحه شامل متن166 اين كتاب در نمونه بازسازى هاى سه بعدى تاشو از محوطه هاى باستانى پاسارگاد، 11 پيش از330 ـ545 )پرسپوليس، و نقش رستم، متعلق به دوران هخامنشيان ميلد( است. جلد(3) شاهدان خاموش نقوش برجسته و اشياي دوران هخامنشى .2011 ،Geomancy حميد. ن. زاده، انتشارات اين سه كتاب شامل متن، تصاوير سه بعدى، نقوش برجستة كاغذى، نمونه هاى كاغذى اشياي موجود در موزه هاى دنيا، پوستر پانوراما، و مدل هاى كاغذى محوطه هاى دوران هخامنشى در ايران است. اين مجموعه به تعداد محدود، و در يك جعبة چوبى عرضه مى شود. مسئلة نما، انتشارات اسكيرا كتاب دربارة دفتر معماري جواني است كه جيان آندرآ باركا و جواني لوارا در ميلن تأسيس كرده اند. در كتاب موضوع نما از ديدگاه هاي 2008 سال متفاوت بررسي شده: تعامل بين طبيعت و چشم انداز شهري، تغيير شكل در گذر زمان، نما به عنوان سند رسانه اي، نما به مثابه پوسته و نما به عنوان سال نخست اين دفتر، از 20 مكاني براي مشاهده. در مقالت متعدد كارهاي بازسازي يك محوطة B5 بررسي شده. پروژةB5 جنگل عمودي تا ساختمان بزرگ رسانه اي در ميلن است. RCS سابقاً صنعتي و تبديل آن به دفتر گروه كتاب به دو زبان انگليسي و ايتاليايي چاپ شده. معماري فرم: كاربرد الگوهاي حجمي در آفرينش فرم معماري، .1391 ،محمد پيرداوري، تهران، نشر چپر كتاب شيوة عملي و كاربردي براي ساخت مهم ترين و نهايي ترين مسئلة يك معماري يعني »فرم« را ارائه مي دهد. در اين كتاب، شيوه و ابزار تغيير و ساخت حجم ها در جهت رسيدن به فرم هاي گوناگون به عنوان مباني طراحي فرم معماري به صورتي مصور تشريح و بيان شده. همة ترسيمات اتودهاي دستي نگارنده است. طرح هاي معماري به صورت اسكيس هايي طي زماني كوتاه در حين تدريس به هنرآموزان، كشيده شده و از هيچ منبعي اقتباس نشده است. فصول كتاب عبارت اند از: فرم سازي با استفاده از الگوي حروف؛ تجزيه و تركيب فرم؛ كاربرد هندسه و نيروها در توسعه و تركيب فرم ها؛ روش هاي سريع و پيشرفتة فرم سازي. :1391 ، بهار26 فصلنامة جغرافيا و توسعه، سال دهم، شمارة پياپي مكاني بستر رودها؛ -پارامترهاي هندسي و نقش آن ها در تغييرات زماني ارزيابي عملكرد تعاوني هاي كشاورزي در مناطق روستايي؛ تعيين فصول اقليمي زاهدان با روش تحليل خوشه اي؛ كاربرد شاخص هاي ارزيابي تكتونيك جنبا در برآورد وضعيت تكتونيكي بخش علياي زاينده رود و ... :1391 ، خرداد149 ماهنامة صنعت تأسيسات، سال سيزدهم، شمارة (؛ خاموش كننده هاي 2)مباني انتخاب بادزن؛ كنترل سطح آب در ديگ بخار دستي آتش؛ لوله هاي پلي اتيلن انتقال گاز؛ كاربرد موفق انرژي خورشيدي در ( و ...1) (؛ آسانسور2) ايران :1390 ، تابستان، پاييز و زمستان71-70-69 فصلنامة گزارش، شمارة كنترل تغيير شكل و خيز اعضاي خمشي بتني؛ جزئيات سقف هاي تيرچه بتن؛ اهميت نقشه هاي معماري و جزئيات اجرايي در كاهش ايرادات در ساختمان هاي با مصالح بنايي؛ شيراز نخستين پارك شهر بزرگ ايران؛ ساختمان سبز و ... :پرداختي به مسجد مدرسة آقا 1391 ، بهار30 معماري و ساختمان، شماره بزرگ؛ مناره، نمادي شاخص؛ معماري شرقي؛ يك تفسير پديدارشناختي از كاروانسراهاي ايران؛ معرفي پروژه هاي مهندسان مشاور ارگ بم؛ مرور و نقدي بر چند مسجد ساخته شده در سال هاي اخير؛ بازشناسي معماري بادگيرها و بررسي تحليلي گونه شناسي بادگيرهاي يزد و ... :1391، بهار55 فصلنامة جامعة مهندسان مشاور ايران، شمارة تحليل وضعيت اقتصاد ايران از ديدگاه حرفة مشاورة مهندسي؛ اكودهكده، آموزشگاه ، ابر پل 4 لندن؛ خانه هاي سازماني و اصل2012 زيست پايدار؛ كارگاه پارك المپيك كابلي، ريو آنتي ريو، اسكارني مايرسوارس، خالق بناي سازمان ملل و ... نشريات رسيده Hanieh Mansouri, Translated by Azita Izadiهانيه منصوري، ترجمة آزيتا ايزدي BOOKS & MAGAZINES كتاب و نشريات كتاب و نشريات كتاب ونشريات Ancient Persian Empire Book Collection Ancient Persian Empire 3D paper architecture by Hamid N. Zadeh, Geomancy, © 2001, 2003, 2011. Silent Witnesses (Volume 1,2,3) Bas- Reliefs and Objects from the Achaemenian Period, paper reliefs by Hamid N. Zadeh, Geomancy, © 2011. A Matter of Facade, skira

\\n

سيد رضا هاشمى نسل جوان و معمارى دو دهة اخير Seyyed Reza Hashemi THE NEW GENERATION AND THE ARCHITECTURE OF THE LAST TWO DECADES مقدمه چرا بايد كاركردهاى ضرورى و لينفك زندگى مدام مورد بازكاوى و بازشناسى قرار گيرند؟ معمارى يك كاركرد ضرورى و لينفك زندگى است، با اين حال دائماً آن را مورد سؤال قرار داده، درصدد تعريف مجدد آن برمي آييم. شايد فرق اصلى سنت و تجدد در همين دوگونه تلقى ثبات و تحول است و همين تلقى تحول يا تجددخواهى است كه سير تاريخ را از زمانى به بعد براى انسان متجدد معنى دار كرده است. در اروپا تلقى تحول و نگاه تاريخى به مسائل از قرن پانزدهم مسيحى با رنسانس آغاز شد و مرتباً شتاب گرفت، اما دلبستگى شديد به آن از قرن نوزدهم شروع شد. قرن نوزدهم زمينه ساز پيدايش معمارى مدرن شد و پس از تحكيم ادامه 60 مبانى آن در سه دهة اول قرن بيستم نفوذ و اقتدار آن تا سال هاي دهة يافت. از آن به بعد، تغيير مواضع بسيار سرعت گرفته است. فواصل زمانى اين تغيير مواضع وقتى به پنج سال و كمتر مي رسد ديگر سخن گفتن از تاريخ به شوخى شبيه مي شود. حداقل دو هزار سال است كه نام »معمارى« در تاريخ مكتوب، همواره و بدون تغيير، بر يك دست ساختة معين و يك كاركرد ضرورى غيرقابل انفكاك از زندگى بشر اطلق شده است. اين ثبات نام و عنوان حاكى از آن است كه اگر در فواصل هزاره ها و قرون يا دهه ها و كمتر از دهه ها تغييراتى در كيفيت اين دست ساخته و كاركرد روى داده، بستر همة تغييرات موضوع واحد و ثابتى به نام معمارى بوده است. حال، اگر نفس تغيير اين همه اهميت پيدا كرده يا به وجود آورندگان و مطرح كنندگانش سعى مي كنند آن را پراهميت جلوه دهند نشانة آن است كه »موضع« اهميتى بيش از »موضوع« و، در نتيجه، تفسير و تبيين معمارى اهميتى بيش از خود معمارى پيدا كرده و حتى آن را تحت الشعاع قرار داده است. وضعيت ناپايدار و نامتوازن تمدن كنونى نتيجة غلبة تكنيك بر انسان يا، به زبان سياست، كمك تكنيك به غلبة سوداگرى از راه توسعة بى محاباى مصرف است. آنچه رابطة انسان با زندگى روى »زمين« را، كه امروز با واژة مبهم و خنثاى »محيط« بيان مي شود، مغلوب و احساس و ارادة او را مسحور خود كرده قدرت خيره كنندة تكنيك است. همچنين بايد به خاطر داشت كه توجه ناظران به آثار معماران نوآور نه به خاطر وزن علمى يا اعتبار فلسفى بيانيه ها و نظريه هايى است كه در تفسير و توضيح مواضع دائماً در حال تغيير آن ها تدوين شده، بلكه به علت مشاهدة قدرتى است كه به وجود آورندگان آن آثار در خلق و تركيب آن ها به كار برده و مهارتى كه در ساخت و پرداخت آن ها نشان داده اند. پيش درآمد تاريخى ما در ايران از اواخر قاجاريه، يعنى نيمة دوم قرن سيزدهم خورشيدى، شروع به تجربة شهرسازى و معمارى برآمده از تمدن صنعتى غرب كرديم كه در چهرة خيابان ها و ميدان ها و كاخ هاى سلطنتى و ساختمان هاى نظامى و حكومتى و ساير تأسيسات عمومى شهر هايمان نمودار شد و در عين تجددگرايى هنوز هويت و رنگ و بوى ايرانى داشت. رضاشاه يا سياست منسوب به او، با شتاب در اخذ مظاهر تجدد و فقدان تعلقات تاريخى، مسير آرام و طبيعى اين همراهى با تجدد و روند انتقال تدريجى از ميراث ذوقى و مهارت هاى اجرايى پرورش يافته در سنت معمارى »ساختارگرا و درونگرا«ى گذشته به نگرش »كاركردگرا و برونگرا«ى جديد را تضعيف كرد. كيفيت وارداتى و بيگانة معمارى هاى بعد از اين مقطع كاملً مشهود است. اولين و بهترين نمونه هاى معمارى متجدد زمان پهلوى اول كارخانه ها، وزارتخانه ها و ادارات و بانك ها، مدارس و دانشكده ها و ساختمان هاى عمومى ديگرى بودند كه توسط معماران اكثراً خارجى و ندرتاً ايرانى ساخته شدند. در اين ميان تنها تجارب قوى ملهم از معمارى تاريخى ايران كارهاى گدار باستان شناس در موزة ايران باستان، حافظية شيراز و مدرسة ايرانشهر يزد است. آن جريان عمومى تكيه بر ميراث ذوقى و مهارت هاى اجرايى در استقبال از تجدد، كه با قاجاريه شروع شد، در تجددگرايى سنت ستيز پهلوى متأسفانه ادامه پيدا نكرد. استقبال از معمارى مدرن، طبعاً، با توسعة شهرسازى مبتنى بر ماشين و خيابان و احداث مؤسسات تمدنى جديد بيشتر شد و معماران تحصيلكردة ايرانى تدريجاً سررشتة كارها را خودشان به دست گرفتند. از جمع معماران اين دوره سه نفر اثرگذارتر بودند: عبدالعزيز فرمانفرماييان كه، با ايجاد بزرگ ترين مؤسسة مهندسى مشاور كشور و با استخدام بهترين مهندسان ايرانى و خارجى، پروژه هاى بزرگى مثل بانك كار، شركت نفت، كاخ وزارت كشاورزى، برج هاى سامان، فرودگاه مهرآباد و ورزشگاه بزرگ آزادى را در سطحى نزديك به استانداردهاى جهانى طراحى و اجرا كرد؛ محسن فروغى كه كارهاى كوچك ترى انجام داد ولى طرح هايش برخلف معمارى بين المللى فرمانفرما تا حدودى در مسير شكل گيرى تدريجى تجربة معمارى مدرن ايرانى قرار داشتند؛ و سومى، و مهم تر از آن دو، هوشنگ سيحون كه، به مقتضاى عليق آكادميك و تاريخى خود در نزديك كردن الگوهاى شكلى و ساختارى معمارى تاريخى ايران به الزامات فنى و عملكردى معمارى مدرن، به تجربيات موفق ترى دست يافت. نادر اردلن كه بعد از او آمد و -پروژه هاى بزرگ مقياس ترى هم انجام داد، به رغم تأثيرپذيرى از جريان فرهنگى سياسى زمان خود در بازگشت به سنت و مخصوصاً سنت اسلمى، و سعى در نظريه پردازى براى آن، شايد براى اينكه براى ادامة تجربياتش در ايران نماند، به اندازة او توفيق نداشت. كامران ديبا، كه به يك نوع معمارى مردمى علقه نشان مي داد و كارهاى زيبايى هم از خود به يادگار گذاشت، در مسير شناخت معمارى تاريخى و تلفيق آن با معمارى جديد دغدغة چندانى نداشت. از ميان معماران خوش قريحه و صاحب فكر قبل از انقلب، كه بعد از انقلب هم هنوز كم و بيش كار مي كنند ولى اوج شكوفايى شان قبل از انقلب بود، به نظر مي رسد دو نفر از بقيه خلق تر بودند: مهدى عليزاده و ايرج كلنترى. اين دو نفر را نيز مي توان نمايندة تلش هاى معماران ايرانى بعد از دهة چهل براى مشاركت در معمارى امروز دنيا به شمار آورد. يوسف شريعت زاده، كه پيش از دهة چهل شروع به كار كرده بود، كارهاى بيشتر و بزرگ ترى انجام داد، اما آن قدر كه به منطق كاركردى و فنى كارهايش مي انديشيد، جز در يكى دو كار كوچك، به ساختارهاى شكلى و ميراث ذوقى اهميت نمي داد. انقلب اسلمى بعد از انقلب، تا پايان هشت سال دفاع مقدس، معمارى فرصت عرض اندام نقدونظر نقدونظر

\\n

نداشت، و درست در همين سال ها بود كه غرب، پس از افسردگى شعلة مدرنيسم ، 70 ، و احساس نه چندان پرشور ورود به شرايط پست مدرن در دهة60در دهة و پشت سرگذاشتن تجربه ها و تمرين هاى ترديدآميز اوليه، وارد دورة جديدى از معمارى مي شد كه با قرن بيستم و هزارة دوم خداحافظى مي كرد و به قرن بيست و يكم و هزارة سوم خوش آمد مي گفت. پوگليسى، نويسنده و منتقد معمارى معاصر، اين دو دهة آخر قرن بيستم و اول قرن بيست و يكم را به جهاتى مهم دانسته و به چهار مرحله، با مضامينى كه شايد بتوان آن ها را با استفاده از تعابير خودش »عبور از ساخت شكنى«، »انكار قواعد سنتى تركيب«، »انقلب ديجيتالى و تشديد فرديت« و »سيطرة نظام ستاره اي« ناميد، تقسيم كرده است. خورشيدى، تحت تأثير تحولت جهانى و با كمى 80 و70 در ايران نيز دو دهة تأخير، تقريباً دورة خداحافظى با همة تجربه هاى معمارى مدرن و پست مدرن و مدرن ايرانى بود. معدودى از تربيت شدگان دورة مدرنيسم، كه از ابتدا نيز در عين اعتقاد به مدرنيسم، استقلل فكرى و منابع الهام خاص خود را داشتند، مثل عليزاده و ميرميران، بدون احساس ناتوانى از همراهى با تحولت تند اين دو دهه، دست به تجربه هاى تازه زدند. ميرميران، كه در مسابقة فرهنگستان ها و موزة رفسنجان از منابع تاريخى ايران الهام گرفت، و مي توانست با ادامة اين روش به غنى كردن تجربة معمارى مدرن ايرانى كمك كند، در كارهاى بعدى خود اين راه را ادامه نداد. پروژه هاى بزرگ و ملى اين دوره مثل كتابخانة ملى، ساختمان اجلس سران كشورهاى اسلمى و مجلس شوراى اسلمى، در واقع، معمارى هاى متعلق به اجرا شدند و نقشى در 80 و70 دهه هاى قبل بودند كه با تأخير در دهه هاى همراهى يا رويارويى با تحولت دو دهة اخير نداشتند. معمار صددرصد متعلق به اين دو دهه، يعنى بهرام شيردل، كه مقارن انقلب فارغ التحصيل شد و پس از تدريس در مؤسسة معمارى لندن و دانشكدة معمارى هاروارد و ده دوازده سال كار جدى حرفه اي، در بحبوحة تحولت جديد، در سال به ايران آمد و با شركت در چند مسابقه و طراحى چند پروژه و ايراد سخنرانى 73 و شركت در مباحثات معمارى و تدريس در بعضى دانشكده ها توجه ناظران را به خود جلب كرد، با وجود انتشار طرح هايش در مجلت و نمايش روند رو به رشد خلقيت و جستجوگرى در آن ها و اينكه حرفى براى گفتن داشته و مي تواند نقشى در مشاركت ايران در معمارى امروز جهان ايفا كند، هنوز علقه مندان به وقوع يك حركت مستقل و مؤثر در معمارى ايران را چشم به راه اجراى كارهاى خود نگه داشته است. دانشكده هاى معمارى، كه بعد از انقلب و مخصوصاً با توسعة غيرعادى دانشكده هاى تحت پوشش دانشگاه آزاد اسلمى روز به روز بر تعدادشان افزوده نيز گذشته 400 شده و گفته مي شود هم اكنون تعدادشان از عدد باورنكردنى است، طبعاً، توانشان براى آموزش حداقلى اين جمعيت عظيم دانشجو به نحو نگران كننده اي كمتر از قبل شده و با اطمينان مي توان گفت جز فراهم كردن مجوز ورود آن ها به آنچه ناگزير حرفة معمارى ناميده مي شود نقش چندانى در تعليم و تربيت آن ها، و از جمله آشنا كردنشان با روح تحولت اين دو دهه، نداشته اند، چه رسد به اينكه توانسته باشند مهارت هاى فكرى و عملى مورد نياز آنان براى ورود به اين عصر جنجالى و پرچالش را پرورش دهند. سياسى -زمينة فرهنگى فهم اينكه چگونه اولين معماران با استعداد نسل جوان بعد از انقلب، در شرايط گنگ و پرابهام اخبار و تصاوير و شبه نظريات معمارى زمان خود، توانستند به فكر خود نظم و جهت دهند و اولين كارهاى خود را، كه تقريباً همة آن ها پروژه هايى كوچك بودند، طراحى و اجرا كرده، ارادة خود را براى بريدن از تجربه اى كه به نظر آن ها ديگر در عرصة جهانى خريدارى نداشت، و وارد شدن به يك تجربة جديد كاملً متفاوت، عملى كنند نيازمند تحقيقى جداگانه است. در چند مسابقه و جايزه اي كه مجلة آبادى يا وزارت مسكن و شهرسازى برگزار كردند شكوفايى نسل جوان هنوز آشكار نشده بود. اما وقتى اولين دورة جايزة معمار برگزار شد عرض اندام جوانان شروع و معلوم شد كه اين راه گشايى 1380 در سال كاملً به موقع انجام شده است. نسل جوان، به رغم ناپختگى حرفه اي، غالباً راه مستقل خود را در پيش و ميدان نوآورى و همراهى با تحولت جديد جهانى و عرض اندام در جايزة معمار را در اختيار گرفتند، و به اين ترتيب تعامل فكرى نخبگان نسل هاى پيشين با جوانان تقريباً قطع شد. براى آشنايى با تجارب فكرى و عملى اين دو دهه هيچ منبعى بهتر از دورة هوشنگ سيحون، آرامگاه نادر، مشهد، مأخذ: باني مسعود عبدالعزيز فرمانفرماييان، ورزشگاه آزادي، تهران، مأخذ: باني مسعود هوشنگ سيحون، آرامگاه بوعلي، همدان، مأخذ: باني مسعود عبدالعزيز فرمانفرماييان، وزارت كشاورزي، مأخذ: باني مسعود Houshang Seyhoun, Nader Mausoleum, Mashad Abdolaziz Farmanfarmaeiyan, Azadi Stadium, Tehran Houshang Seyhoun, Avicenna Mausoleum, Hamedan Abdolaziz Farmanfarmaeiyan Agriculture Ministry محسن فروغي، آرامگاه سعدي، شيراز، مأخذ: باني مسعود محسن فروغي، بانك ملي، خيابان فردوسي، تهران، مأخذ: باني مسعود آندره گدار، مدرسة ايرانشهر يزد، مأخذ: باني مسعود Mohsen Foroughi, Saadi Mausoleum, Shiraz Mohsen Foroughi, Bank Melli, Tehran Iranshahr School, Yazd, Andre Godard

\\n

، و مجلة معمار، از26 شش و نيم سالة مجلة آبادى، از ابتداى تأسيس تا شمارة ، نيست. اين دو مجله نه تنها گزارشگر تحولت اين دو 90 بدو انتشار تا پايان سال دهه بودند بلكه بيشترين سهم در تأمين منابع مطالعه در زمينة مباحث روز را نيز داشتند. داير شدن دوره هاى دكترى معمارى در دانشگاه هاى مختلف باعث شد تعداد قابل توجهى از دانش آموختگان معمارى فرصتى براى تحقيق و مطالعة مباحث نظرى پيدا كنند. به همين مناسبت انتشار ادبيات معمارى در قالب كتاب و مجله رشد سريعى يافت. در ميان انبوه انتشارات غيرجدى و تجارى كم كم نشانه هاى 80 توجه به تحقيقات اساسى و توليد منابع دست اول ايرانى در نيمة دوم دهة به چشم مي خورد كه گام هاى نخستين براى تدوين تاريخ معمارى معاصر و نظريه پردازى دربارة آن است. جامع ترين و مفصل ترين و متتبعانه ترين كتاب در اين زمينه معمارى معاصر ايران امير بانى مسعود است. كتاب ميراث معمارى مدرن ايران اسكندر مختارى مختصرتر اما زبان او نسبت به زبان جامعه شناختى بانى مسعود، فنى تر و تلش روشمند او براى تحليل و دوره بندى معمارى معاصر سال تجربة بناهاى 75 ،راهگشاتر است. مجموعة دو جلدى معمارى معاصر ايران عمومى، كه توسط مهندسان مشاور نقش جهان پارس به سفارش سازمان مجرى ساختمان ها و تأسيسات دولتى و عمومى وزارت مسكن و شهرسازى تهيه شده، احداث 1376 تا1303 بناى عمومى كه بين سال هاى55 صرفاً به معرفى تفصيلى شده اند پرداخته و در مورد دوره بندى و سير تحولت به مقدمه اي هشت صفحه اي اكتفا كرده است. كتاب نگاهى به پيدايى معمارى نو در ايران نوشتة سيروس باور را متأسفانه نديده ام. خانم دكتر نگار حكيم، سردبير ميهمان اين شماره، نيز رسالة دكترى تاريخ هنر خود را با عنوان »نقش هويت در معمارى معاصر ايران« با تأكيد بر معمارى بعد از انقلب نوشته اند كه به زبان آلمانى است و من خلصة فارسى آن را در جلسه اي از زبان خودشان شنيده ام. از ياد نمي بريم كه اولين گام در اين راه را بعد از انقلب بهروز پاكدامن با انتشار مقالتى دربارة پيدايش معمارى مدرن و مقالت بعدى دربارة سه 1362 در ايران در يادنامة وارطان هوانسيان در سال معمار ارمنى و شيوه ها و گرايش هاى معمارى در تهران در شماره هاى مختلف كتاب - رادمرد- برداشت. از نتايج تحقيقات مفصل گروه پاكدامن70 تهران در اوايل دهة صفامنش براى تدوين معمارى بين دو جنگ ظاهراً هنوز چندان چيزى -صارمى دانيل - سروشيانى-منتشر نشده است. گام اساسى تر و كامل تر بعدى را گروه شافعى با عنوان مجموعة معمارى دوران تحول در ايران برداشتند كه چند تك نگارى مفصل و ارزشمند آن در سال هاى اخير منتشر شده است. اين ها همه نشان مي دهد كه حركت معمارى معاصر، در ايران بعد از انقلب، در ادامة سير بيش از يكصد سالة خود، قصد دارد همة نيرو و امكانات حاصل از اين تجربة تاريخى را براى جهت دادن به آينده به كار گيرد. در جستجوى معنا مشكل معمارى امروز فقدان پايگاه مردمى يا فراموش شدن وظيفة معمارى در پاسخ به كاركردى است كه آن را به وجود آورده است. تكنولوژى، كه همة افتخار تمدن امروز به آن است، در حقيقت، كاركرد تمدنى اش فرع بر وابستگى كنونى آن به سرمايه و سرمايه سالرى است. از سوى ديگر، تحولت سياسى سه چهار دهة اخير دانشگاه ها و محافل علمى را بيش از گذشته از مردم دور و به قدرت نزديك كرده و به موازات آن كل ساختارهاى مدرن نيز دارند اعتبار خود را از دست مي دهند. معمارى به صحنه اي براى ظهور ستاره ها تبديل شده است. آن ها ديگر آرمانگرايى تاريخ انگارانة مدرنيست ها را ندارند. گسيخته و گذرا و بى انسجام شدن شرايط ناشى از رشد تكنولوژى هاى جابه جايى و ارتباطات و اطلعات را توجيهى براى سطحى، پوسته اي، ناپايدار، مبهم و بى نياز از معنا شدن معمارى مي گيرند. (، 72 ، بهار8 به قول جنكس، در مصاحبه اش با سوميتسو ماتسوگانا )آبادى، شمارة »زمان و عمق در ساختمان دو چيزى هستند كه فرهنگ ما آن ها را از دست داده است. ساختمان هاى سنتى زمان مي بردند و معناى عميق ترى داشتند ... كل آثار متعلق به مدرنيسم متأخر ممكن است زيبا باشند اما معنا ندارند«. و مي افزايد ( بودند. هر معمار خوبى بايد high-tech) »يونانيان باستان هم داراى تكنولوژى برتر دوستدار تكنولوژى باشد. اما اين موضوع تازگى ندارد. تنها چيزى كه تازگى دارد آن است كه فقط به تكنولوژى اهميت داده شود. اين كاملً جديد است و به نظر من فلسفه اي است ورشكسته. واقعاً پايان فرهنگ شرق و غرب است ... نوعى شىء پرستى است«. همة معماران مشهور سه دهة اخير، كه به قول جنكس كارهايشان زيباست ولى معنا ندارد، معمارانى قوى دست اند و از قدرت و مهارت مورد نياز براى تجسم بخشى به نحوة سكونت انسان روى زمين برخوردارند. چيزى كه عوض شده آن است كه تكنولوژى احترامى بيش از انسان يافته است. يك جريان نخبه گرايى يا اشرافيت هنرى كه ذات واقعى آن تركيب مد و سرمايه است تمام كاربردهاى مصرفى تكنولوژى، از پيچيده ترين دستگاه هاى فنى گرفته تا پوسته و بدنة هر نوع كال، از لباس و كفش و وسايل منزل و اتومبيل گرفته تا ساختمان، را، با ژست حركت در مرزهاى دانش و هنر و زيبايى در انحصار اقتصادى خود درآورده است. اگر كسى نخواهد دنباله رو جريان جهانى معمارى در خدمت سرمايه باشد بايد تنها گزينة رقيب يعنى معمارى در خدمت مردم را انتخاب كند. آيا گزينة ديگرى وجود دارد؟ اما بهترين توليدات معمارى امروز ما فارغ از اين دغدغه هستند. اين است كه قضاوت دربارة آن ها صرفاً به نوآورى تجريدى و قدرت تركيب و مهارت 1378 ، پاييز6 ايرج كلنتري، هتل سفيدكنار، مأخذ: معمار، شمارة Iraj Kalantari, Sefid-kenar Hotel 1378 ، بهار4 يوسف شريعت زاده، خانة معمار، تهران، مأخذ: معمار، شمارة1378 ، پاييز6 ايرج كلنتري، خانة آذربا، تهران، مأخذ: معمار، شمارة Yousef Shariatzadeh, House, Tehran Iraj Kalantari, house, Tehran 1378 ، بهار4 يوسف شريعت زاده، تراكتورسازي تبريز، مأخذ: معمار، شمارة Yousef Shariatzadeh, Tractor manufacturing Tabriz

\n