جایزه آقاخان برای معماری، ۲۰۰۱

طبق اساسنامه، جایزه معماری آقاخان در ۱۹۷۷ با هدف ترویج شناخت فرهنگ اسلامی منعکس در آثار معماری به وجود آمد. روش این جایزه جستجوی نمونه‌های عالی معماری، دیدگاه‌های تازه در طراحی معاصر، مسکن اجتماعی، توسعه و بهسازی محیط، مرمت و تغییر کاربری، حفاظت بافت و زمینه، و همچنین طراحی محیط و زمینسار است. این جایزه می‌کوشد تا مفاهیم ساختمانی موفق در تأمین نیازها را بشناساند و مورد حمایت قرار دهد.

معیار انتخاب طرح‌ها علاوه بر تمیز نیازهای اجتماعی و اقتصادی و پاسخ مناسب به انتظارات فرهنگی و روحی مردم، تأکید خاص بر آن طرح‌های ساختمانی است که متکی به امکانات محلی و نوآوری مناسب در فناوری هستند. شرط معینی در مورد کاربری، اقلیم، موقعیت، یا قیمت طرح‌ها وجود ندارد.

جایزه هر سه سال یک بار، زیر نظر یک کمیته اجرایی به ریاست آقاخان برگزار می‌شود. جوایز، که بالغ بر ۵۰۰ هزار دلار می‌شود، بزرگ‌ترین جایزه نقدی دنیاست. هر سه سال یک بار به طرح‌های منتخب داوران پرداخت می‌شود. این جایزه از ۱۹۷۷ تا به حال ۷ دوره برگزار شده و توانسته است ساختمان را در سراسر جهان مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد. در مجموع ۷۵ طرح تا به حال موفق به دریافت جایزه شده‌اند.

دوره هشتم دربرگیرنده سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۱ است.

شرایط انتخاب: طرح‌ها باید در ۱۲ سال گذشته (بین ژانویه ۱۹۸۸ تا دسامبر ۲۰۰۰) به اتمام رسیده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته باشند.

محل برگزاری مراسم

مراسم تقدیر از طرح‌های برنده و اعلام نتایج هر دوره سه‌ساله، همواره در یکی از مکان‌های تاریخی دارای معماری با ارزش اسلامی برگزار شده است:

هیئت داوران ۲۰۰۱

داوران بر این عقیده بودند که یکی از اهداف اصلی جایزه دستیابی به آن نوع از معماری است که در خدمت بهبود شرایط زندگی جماعات و گروه‌های گوناگون مسلمان قرار گرفته باشد. مباحث پایداری زیست‌محیطی، برابری اجتماعی، هویت فرهنگی و تاریخی و کرامت انسانی نیز در رأی داوران مورد توجه بوده است.

بعضی از طرح‌ها هدفشان کمک به جماعات محروم در بهبود شرایطشان از طریق افزایش تولید نوین بوده است. تشریک مساعی مردمانی که از مدت مواهب اقتصاد جدید بهره‌مند می‌شوند با آنان که همچنان در شرایط روستایی مانده‌اند جهت جلوگیری از مهاجرت و خشکیدن سرچشمه‌های محلی، ماهیت و طبیعت چیزها را عوض کرده است. بعضی مثلاً با حفظ زندگی و فرهنگ یک تمدن باستانی، به نیازهای آموزشی پاسخ داده‌اند. بعضی دیگر فنون تولیدات دامی را برای بهبود رژیم غذایی تعلیم می‌دهند.

هیئت داوران همچنین نقش مثبت گردشگری در اقتصاد جدید را در متن معماری، که باعث ارج گذاشتن به محیط و معرفی فرهنگ محلی از طریق آثار ساختمانی می‌شود، مورد توجه قرار داد.

ساختمان‌های عمومی، صنعتی و مذهبی، همچنین طرح‌های حفاظت، مورد توجه قرار داشتند اما هیچ‌کدام نتوانستند به سطح مورد انتظار جایزه برسند.

طرح‌های شایسته دریافت جایزه