مرکز دانشگاهی و کتابخانهٔ پیکاردی

ونتزیا، معمار ۵۴ ساله ایتالیایی، در سال ۱۹۷۰ از دانشگاه ناپل فارغ‌التحصیل شد و هم‌اکنون استاد ترکیب معماری در کارگاه معماری تکتونیک دانشگاه ونیز است. به عنوان استاد مدعو مدتی در دانشگاه‌های هاروارد و پلی‌تکنیک لوزان تدریس کرده و از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۳ همکار شهرداری تورین بوده است. کارهای ساخته‌شده زیادی از او در مجله‌های معماری معرفی شده و او را معماری با سبک و سیاق خاص وصف کرده‌اند. در اینجا طرح او برای مرکز دانشگاهی و کتابخانه آمیان در پیکاردی معرفی شده است.

زمینی که برای ساختمان مرکز دانشگاهی و کتابخانه شهر آمیان در نظر گرفته شده، قطعه‌ای خالی و متروک است، باقی‌مانده از بخشی از محله‌ای با معماری گوتیک که در جنگ دوم ویران شد و به عنوان پارکینگی موقتی در سایه کلیسای جامع عظیم، در همان نزدیکی اما انگار دور، مورد استفاده قرار داشته است. شکاف عمیق کانال در جبهه جلوی ساختمان‌هایی را که باید ساخته شوند مشخص می‌کند. آب در شهر آمیان جاری است و این شهر را ـ بنا به گفته رایج ـ به «ونیز کوچک پیکاردی» تبدیل کرده است.

جایگاه کلیسای جامع حدود ۶٫۵ متر از سطح زمین پروژه بالاتر است؛ عارضه‌ای طبیعی که این منطقه مسطح را ممتاز گردانیده است. در کلیسا نور از پنجره‌های جنوبی وارد می‌شود و روبه پنجره‌های شمالی می‌رود. نور سبز روشنی شبیه خزه‌هایی که سایه شمع‌های پشتبند کنار کلیسا در سمت رو به زمین طرح را پوشانیده‌اند. بنابراین، توپوگرافی، جهت و نور نقطه آغاز بود؛ برنامه پروژه پس از آن در طراحی نقش پیدا کرده است.

طراحی این ساختمان‌ها از طریق مسابقه‌ای انجام شد که معماران فرانسوی نیز می‌توانستند در آن شرکت کنند. ۱۳ معمار از کشورهای مختلف برای شرکت در مسابقه دعوت شدند. طراحان می‌بایست همه شرایط طرح تفصیلی برنار را برآورده سازند؛ در این طرح کارکردهای دانشگاهی مورد نظر مشخص شده و محدودیت‌هایی برای مکان و ارتفاع دو بنا مقرر شده بود.

فضاهای دو ساختمان عبارت‌اند از: سالن اصلی ورودی، بوفه، سالن سخنرانی، بخش‌های اداری و فنی، دو آمفی‌تئاتر یکی به گنجایش ۲۵۰ و دیگری ۴۵۰ نفر (قابل ادغام)، بخش رختکن، میز امانت کتاب، مرکز اطلاع‌رسانی فعالیت‌های فرهنگی، مخزن کتاب و مرکز اساتید. مساحت مرکز دانشگاهی ۱۷٬۲۰۰ مترمربع و زیربنای کتابخانه ۸٬۴۰۰ مترمربع است.

رعایت الگوی این خیابان تاریخی و پذیرش بی‌نظمی در محیط پیرامونی و در عین حال خنثی کردن آن در درون؛ ایجاد نظامی درونی مبتنی بر تقارن؛ ایجاد تاثیری «تماشایی» بر مبنای یک قاعده کلاسیک ترکیب‌بندی ـ اینها مبانی مفهومی طرح را شکل دادند.

اتصال دو بنا با یک تیرچه بتنی بیرون‌آمده در تراز کلیسا و ایجاد چارچوبی برای قاعده بنا. برای جبهه بلند و راست‌خط شمالی، راهرو رواق‌داری طراحی شده که با یک حایل بسیار باریک از حجم اصلی جدا شده است. این حایل باریک نور را از جنوب می‌گیرد و به آن بخش از ساختمان که از نظر جهت وضعیت مطلوبی ندارد می‌رساند، و نور منعکس‌شده از فضاهای رو به حیاط را روشن می‌کند.

استفاده از دو چاه نور در جبهه جنوبی برای آشکارکردن بخش‌هایی از دو بنا که قسمت‌هایی از آنها در زیرزمین قرار دارد؛ قرار دادن دو ورودی روبه‌هم در جایی که منظره کلیسا ـ به دلیل شکل قطعات زمین ـ باریک‌تر ولی کامل‌تر دیده می‌شود؛ در تراز پایین‌تر، ایجاد یک منطقه دسترسی و فراهم آوردن منظری خاص و پربار؛ سرانجام، حفظ تداوم کامل مصالح و سازه‌های دیوار در نمای خارجی بنا.

مصالح خارجی عبارت‌اند از: تخته‌سنگ‌های اتروشی در بخش زیر قاعده بنا؛ سنگ سن‌لو همراه آجرهای دست‌ساز در قاعده بنا؛ آجرهای روکش برخی تاسیسات؛ بتن مخلوط با سیلیس برای تیرچه بیرون‌آمده؛ و صفحات رویی برای پوشش بام.