لوح سفید
ونتزیا، معمار ۵۴ سالهٔ ایتالیایی، در سال ۱۹۷۰ از دانشگاه ناپل فارغالتحصیل شد و هماکنون استاد ترکیب معماری در کارگاه معماری تکتونیک دانشگاه ونیز است. به عنوان استاد مدعو مدتی در دانشگاههای هاروارد و پلیتکنیک لوزان تدریس کرده و از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۳ همکار شهرداری تورین بوده است. کارهای ساختهشدهٔ زیادی از او در مجلههای معماری معرفی شده و او را معماری با سبک و سیاق خاص وصف کردهاند. در اینجا طرح او برای مرکز دانشگاهی و کتابخانهٔ آمیان در پیکاردی معرفی شده است.
منبع: Casabella, شمارهٔ ۶۴۹، ۱۹۹۸.
موقعیت مکانی طرح:
زمینی که برای ساختمان مرکز دانشگاهی و کتابخانهٔ شهر آمیان در نظر گرفته شده، قطعهای خالی و متروک است، باقیمانده از بخشی از محلهای با معماری گوتیک که در جنگ دوم ویران شد و به عنوان پارکینگی موقتی در سایهٔ کلیسای جامع عظیم، در همان نزدیکی اما انگار دور مورد استفاده قرار داشته است. شکاف عمیق کانال دن جبههٔ جلوی ساختمانهایی را که باید ساخته شوند مشخص میکند. آب در شهر آمیان جاری است و این شهر را ـ بنا به گفتهٔ رایج ـ به ونیز کوچک پیکاردی تبدیل کرده است؛ حیاط کلیسای جامع حدود ۶/۵ متر از سطح زمین پروژه بالاتر است، عارضهای طبیعی که آن را در این منطقهٔ مسطح ممتاز گردانیده است. در کلیسا نور از پنجرههای جنوبی وارد میشود و رو به پنجرههای شمالی میرود، نور سبز روشنی شبیه خزههایی که سایهٔ شمعهای پشتبند کنار کلیسا در سمت رو به زمین طرح را پوشاندهاند. بنابراین، توپوگرافی، جهت و نور نقطهٔ آغاز بود. برنامهٔ پروژه پس از آن در طراحی نقش پیدا کرده است.
راهنمای پلان:
۱. سرسرا
۲. کافهتریا
۳. مدیریت
۴. پشتیبانی پروژه
۵. اتاق کنفرانسها
۶. اتاق گفتگوها
۷. آمفیتئاتر ۲۵۰ نفره
۸. آمفیتئاتر ۴۵۰ نفره قابل ادغام
۹. حفرههای نورگیر
۱۰. رواق
۱۱. آمانتی
۱۲. پیشخوان امانت کتاب
۱۳. اطلاع و فعالیتهای فرهنگی
۱۴. انبار کتاب
۱۵. مرکز اساتید
اولین گزینهها:
رعایت الگوی این خیابان تاریخی و پذیرش بینظمی دو محیط پیرامونی و در عین حال خنثی کردن آن با ایجاد نظامی درونی مبتنی بر تقارن؛ ایجاد تأثیری «تماشایی» بر مبنای یک قاعدهٔ کلاسیک ترکیببندی ـ اتصال دو بنا با یک تیرچهٔ بتنی جلو آمده در تراز حیاط کلیسا و ایجاد چهارچوبی برای قاعدهٔ بنا؛ برای جبههٔ بلند و راستخط شمالی، راهرو رواقداری که با یک حیاط بسیار باریک از حجم اصلی جدا شده است ـ این حیاط باریک نور را از جنوب میگیرد و به آن بخش از ساختمان که از نظر جهت وضعیت چندان مساعدی ندارد، وزن و آهنگی خاص میبخشد و نور منعکسشده از آن فضاهای روبه حیاط را روشن میکند؛ استفاده از دو چاه نور در جبههٔ جنوبی برای آشکارکردن بخشهایی از دو بنا که قسمتهایی از آنها در زیر زمین قرار دارد؛ قرار دادن دو ورودی روبه هم در جایی که منظرهٔ کلیسا به دلیل شکل قطعات زمین، باریکتر ولی کاملتر دیده میشود؛ در تراز پایینتر، ایجاد یک منطقهٔ دسترسی و فراهم آوردن منظری خاص و پربار؛ سرانجام، حفظ تداوم کامل مصالح و سازههای دیوار در نمای خارجی بنا. مصالح خارجی عبارتاند از: تختهسنگهای اتروشی در بخش زیر قاعدهٔ بنا؛ سنگ سنلو به همراه آجرهای دستساز در قاعدهٔ بنا؛ آجرهای دستساز برای دیوارهای بالایی؛ سنگ لن برای روکش برخی تأسیسات؛ بتن مخلوط با سیلیس برای تیرچهٔ بیرون آمده؛ و صفحات روی کوارتز برای پوشش بام.
برای طراحی این ساختمان دو مسابقه ـ در دو مرحله ـ انجام شد که هم معماران فرانسوی میتوانستند در آن شرکت کنند. ۱۳ معمار دیگر نیز از کشورهای مختلف برای شرکت در مسابقه دعوت شدند. طراحان میبایست همهٔ شرایط طرح تفصیلی برنار را برآورده میساختند. در این طرح کارکردهای دانشگاهی مورد نظر مشخص شده و محدودیتهایی برای مکان و ارتفاع دو بنا مقرر شده بود.
فضاهای دو ساختمان عبارتاند از سالن اصلی ورودی، بوفه، سالن سخنرانی، بخشهای اداری و فنی، دو آمفیتئاتر یکی به گنجایش ۲۵۰ و دیگری ۴۵۰ نفر، بخش رختکن، میز امانت کتاب، مرکز اطلاعرسانی فعالیتهای فرهنگی، مخزن کتاب و مرکز اساتید. مساحت مرکز دانشگاهی ۱۷/۲۰۰ مترمربع و زیربنای کتابخانه ۸/۳۰۰ مترمربع است.
