با اینکه طرحهای معماری هادی میرمیران بسیار زیاد و شناختهشده و حتی دارای سبک و شیوه خاصی است که کمتر ممکن است با کار دیگران اشتباه شود، غیر از طرحهای اولیه او در پولاد شهر — که متعلق به اواخر دهه چهل است (معمار ۳) — و طرح توسعه ساختمان مسکن و شهرسازی استان اصفهان که مربوط به سالهای اخیر است، تا مدتها از اجرای طرحهای او — و مخصوصاً طرحهای متعددش که در مسابقات مختلف برنده شدهاند — خبری نبود. دوستداران آثارش اکنون بسیار خوشحالاند که اجرای دو طرح او که در همین شماره معرفی میشوند همین روزها به اتمام رسیده، و اجرای دو طرح دیگر او نیز (ساختمان استانداری تهران و بانک توسعه صادرات) شروع شده است.
سیدهادی میرمیران: آخرین آثار
01
مجتمع ورزشی رفسنجان
کارفرما: دانشگاه ولیعصر رفسنجان، دفتر نشر معارف انقلاب. طراح و مدیر پروژه: سیدهادی میرمیران. مدیر فنی: حمید میرمیران. همکاران طرح: مژده حسنولی، هما ساسان. سرپرست اجرایی: محمد توفیق، موسی رضایی شوشتری. نظارت: سعید پهلوانزاده. سازه: بهرام مژدهی. سازه فضایی: شرکت سازههای فضایی ایران. تأسیسات مکانیکی: شرکت آبنوران. پیمانکاران: شرکت ساختمانی کیسون، شرکت ساختمانی راستا.
مجموعه ورزشی رفسنجان با تغییراتی اندک در ایده و تغییرات کامل در عملکرد داخلی، همان طرحی است که در مسابقه طراحی موزه و مرکز اسناد ریاست جمهوری در سال ۱۳۷۳ رتبه اول را به دست آورد، ولی به جای آن طرح دیگری اجرا شد. طرح میرمیران مجدداً در سال ۱۳۷۵ برای احداث یک مجتمع ورزشی در نزدیکی همان موزه آماده و به اجرا گذاشته شد.
زمین طرح ذوزنقه قائمالزاویهای است به مساحت حدود ۷٬۵۰۰ مترمربع، واقع در غرب مجموعه فرهنگی-ورزشی رفسنجان. بنا دارای دو بخش اصلی است: استخرهای سرپوشیده و روباز، و سالنهای ورزشی (ژیمناستیک، سالنهای اسکواش، بدمینتون، و یک سالن چندمنظوره). زیربنا حدود ۳٬۵۰۰ و محوطهسازی حدود ۴٬۰۰۰ مترمربع، و سطح استخر روباز ۵۶۰ مترمربع است.
معماری مجتمع از معماری یخچالهای متداول در کرمان — که نمونههایی از آنها هنوز هم در رفسنجان موجود است — الگو گرفته و توانسته است بدون ایجاد هیچگونه محدودیتی در بهرهبرداری، آن را با یک عملکرد و شیوه ساخت امروزی سازگار کند. مجتمع همانند ترکیب فضایی یخچالهای سنتی، از یک بخش غیرشفاف — که همان گنبد مخروطی شکل است — و یک بخش شفاف — که سقف شیشهای مورب گستردهای است بر روی استخر، متکی بر دیواری بلند و طویل — تشکیل میشود. سقف شیشهای شیبدار تعبیری است از سایه دیوار بلند یخچال بر زمین. فضای ورودی این دو جلوه خارجی متضاد را از درون به هم متصل و با هم همراه میسازد، و آغازشده از مرکز مخروط و گستردن چادری بزرگ و شفاف تا روی زمین، بازوی خود را در پاسخ به انحنای مخروط خم کرده و میبندد.
نکته در خور توجه اینکه تنوع فضاهای مورد نیاز — مانند سونای خشک و چالههای ماساژ، بدنسازی، رختکنها، دوشها، سرویسها، اتاق مربی و موتورخانه و تصفیهخانه در زیرزمین؛ بوفه، فروشگاه، جایگاه تماشاچیان، اتاق مربی و قسمت اداری در همکف؛ و رستوران در نیمطبقهای مشرف به استخر — فضای کلی و خالصی را که از ترکیب یک دیوار بلند و طویل با یک مخروط حاصل شده است مخدوش نکردهاند. سادگی بیرونی بنا در کل فضای درونی و در تقسیمات بسیار متنوع آن نیز حضور دارد. صراحت، استحکام، سادگی و خلاصه بودنی که شیوه همیشگی میرمیران است، در کاری که در یک نقطه دوردست کشور با امکانات اجرایی محدود ساخته شده است، قابلیت اجرایی و کمالیافتگی شیوه طراحی او را اثبات میکند.
02
ساختمان کانون وکلای دادگستری تهران
کارفرما: کانون وکلای دادگستری تهران. طرح و مدیر پروژه: سیدهادی میرمیران. سرپرست فنی: حمید میرمیران. همکاران طراحی: هما ساسان، مژده حسنولی. سرپرستان اجرایی: ناصر شهسواری، محمد توفیق، موسی رضایی شوشتری. نظارت: کامران شیخحسنی، غلامحسین شریفزاده. نمای فلزی: مسعود عربشاهی. سازه: جمال لالهپرور. تأسیسات: شرکت آبنوران. پیمانکار: شرکت ساختمانی ماهدشت.
ساختمان کانون وکلای دادگستری در چهار طبقه روی همکف با دو زیرزمین، جمعاً با ۴٬۷۰۰ مترمربع زیربنا، در زمینی مستطیلشکل شرقی-غربی به ابعاد ۸×۲۹ متر (۹۷۲ مترمربع) در نزدیکی میدان آرژانتین تهران، به تازگی به اتمام رسیده است. این ساختمان که برای فعالیتهای گوناگون وکلای عضو کانون طراحی شده، دارای عملکردهای اداری، آموزشی، انتظامی و حرفهای است.
نمای بیرونی بنا، که طرح مدرنی از ترازوی عدالت را — یک بار در شکل دو وزنه بزرگ مساوی و بار دیگر در سیمای شاهین بزرگ مساوی دو وزنه — به نمایش میگذارد، در عین حال انعکاس بیرونی شناور بودن کل بنا در فضاست. در واقع کل فضاهای کار چهار طبقه روی همکف، دو بدنه عمودی معلق را تشکیل میدهند که شفافیت و نور از همه طرف، جز در محل اتصال آخرین طبقه به دیوارههای جانبی، آنها را احاطه کرده است.
احساس معلق بودن طبقات و احاطه همهجانبه فضا به محض ورود به طبقه همکف و رویت سطح زیرین طبقات شروع میشود، و با کشیده شدن نگاه به آسمان از درون شکاف بین دو بدنه — که هر چه بالا میرود بازتر میشود — تشدید، و با حضور در طبقات و عبور از راهروهای پیرامونی که به دیوارههای جانبی نچسبیدهاند کامل میشود. مشاهده مکرر شکاف بین کف و دیواره راهروها احساس شناور بودن در فضا را تداوم میبخشد.
علاوه بر خیالانگیز بودن دفاتر کار شناور در میان فضا، طراح توانسته است در یک زمین شرقی-غربی کشیده، ضمن اجتناب از نور مزاحم غرب، روشنایی لازم برای همه فضاها را در همه طبقات تأمین کند. به همین دلیل کاربرد سطوح شفاف در نماهای خارجی و داخلی به هیچوجه تصنعی نبوده، بلکه بازتاب صادقانه نیازهای معمارانه طرح است.
کاربرد مس و برنج در پرداخت هنرمندانه سطح دو بدنه معلق — که نقش رقیب و تشدیدکننده نسبت به فضای شفاف و خالی احاطهکننده را ایفا میکنند — باعث شده است که در عین حال مکمل نقشآفرینی سطوح شیشهای در یک دورنمای شهری باشند. این پرداخت مس و برنج در داخل نیز ادامه یافته و کار تزیین سرسرای داخلی را به عهده میگیرد.
گرانیت مشکی کف طبقه همکف صفحهای است که همه بازیهای نور و رنگ، و نیز محور مرکزی کل فضا، بر سطح سخت آن تعریف میشوند.
در ساختمان کانون وکلا باز هم شیوه میرمیران در کار کردن با خود فضا و پیکربندی کلان آن، در مقابله اساسی میان دو عنصر بنیادین شکلی — پر و خالی، سیاه و سفید، شب و روز، قائم و افقی — و گسترش تأثیرات شکلی این تقابل بنیادین در فضای کارکردی را به وضوح میبینیم. شیوهای که کاملاً در جهت مقابل شیوههای ترکیبی قرار دارد.