معمار ژاپنی ریکن یاماموتو، برنده جایزه معماری پریتزکر برای ساختمان‌هایش که «پس‌زمینه و پیش‌زمینه‌ای برای زندگی روزمره» هستند، معرفی شد.
در سال ۱۹۹۱، مجموعه مسکونی هوتاکوبو به عنوان یک پروژه معماری پیشگام، مفهوم زندگی اشتراکی را بازتعریف کرد. این مجموعه، به نشان شاخصی از طراحی خلاقانه بدل شده و به روابط پیچیده بین اجتماع و حریم خصوصی می‌پردازد. این پروژه، تعهد یاماموتو به ایجاد بافتی اجتماعی را به نمایش می‌گذارد که فراتر از مرزهای سنتی خانه‌های فردی است.
«معماری درباره آفرینش فضا نیست، بلکه درباره آفرینش روابط است.»
ریکن یاماموتو
رویکردی دوراندیشانه به زندگی اجتماعی
مجموعه مسکونی هوتاکوبو بخشی از پروژه «کوماموتو آرتاپولیس» بود که سال ۱۹۸۸ آغاز شد. فاز اول سال ۱۹۹۰ و فاز دوم، به همراه یک سالن عمومی، در ۱۹۹۱ به پایان رسید. در نهایت، میدان مرکزی و محوطه‌سازی در سال ۱۹۹۱ تکمیل شد. این مجموعه فراگیر، ۱۱,۱۸۴ مترمربع مساحت دارد. با زیربنای ۳,۵۶۲ مترمربع و کل مساحت طبقات آن ۸,۷۵۳ مترمربع است.
پروژه شامل ۱۱۰ واحد پیرامون یک میدان مرکزی پر از درخت است و دسترسی به آن تنها از خود اقامتگاه‌ها امکان‌پذیر است. این طراحی، پاسخ یاماموتو به چالش مفهوم‌سازی فضای زندگی برای ۱۱۰ خانواده با قومیت‌های مختلف در قالب جامعه‌ای منسجم بود. مجموعه مسکونی هوتاکوبو تنها مجموعه‌ای از آپارتمان‌ها نیست؛ بلکه محیطی است که با دقت طراحی شده تا تعامل اجتماعی را تقویت کند، که در ضمن به حریم خصوصی افراد نیز احترام می‌گذارد.
نوآوری معماری
مجموعه مسکونی هوتاکوبو با آرایش منحصربه‌فرد آپارتمان‌ها پیرامون یک حیاط مرکزی، به طور مؤثری یک «اجتماع درون اجتماع» را فراهم می‌کند. این حیاط تنها یک فضای خالی نیست، بلکه از گوهر پویای زندگی آکنده است و به عنوان منطقه زندگی اجتماعی عمل می‌کند. دسترسی به این فضای صمیمی اشتراکی به عمد از طریق یکی از این دو روش طراحی شده است: یا با عبور از یک اقامتگاه یا از طریق سالن عمومی. این رویکرد تضمین می‌کند که حیاط، فضایی امن و خصوصی برای ساکنان باقی بماند و حس تعلق و اجتماع را تقویت کند.
معماری این پروژه از خانه‌های سنتی ژاپنی «ماچیا»۲ و خانه‌های یونانی «اویکوس»۳ الهام گرفته است که گرایش اجتماعی را در میان همسایگان ترغیب می‌کردند. این تأثیر در گذار آسان از فضاهای خصوصی به نیمه‌عمومی در هوتاکوبو مشهود است و آستانه‌ای ایجاد می‌کند که یک زیرمجموعه اجتماعی را پرورش می‌دهد. مفهوم «منطقه اجتماعی محلی» در داخل این مجموعه، ضمن ترویج تعامل اجتماعی، به حریم خصوصی خانواده‌ها نیز احترام می‌گذارد. با وجود ابعاد کوچک واحدهای انفرادی، که نتیجه مقررات مسکن عمومی است، هر آپارتمان شامل یک تراس مشرف به میدان است که فضاهای زندگی را گسترش می‌دهند و ساکنان را با محیط طبیعی مرتبط می‌کنند و محدودیت‌های فضا را به شیوه‌ای خلاقانه برطرف می‌سازند.
پانوشت‌ها:
۱- ریکن یاماموتو، متولد ۱۵ آوریل ۱۹۴۵ در چین، معمار مشهور ژاپنی است که برای مشارکت‌های نوآورانه خود در معماری معاصر شناخته می‌شود. پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه نیهون و ادامه تحصیلاتش در دانشگاه هنر توکیو، یاماموتو زندگی حرفه‌ای شاخصی را برای خود ساخته است، با تعهد به ایجاد فضاهایی که اجتماع را تقویت می‌کنند و به طور هماهنگ با محیط ترکیب می‌شوند. رویکرد او به طراحی بر اهمیت تعامل اجتماعی در فضاهای معماری تأکید دارد، که منجر به خلق ساختمان‌هایی می‌شود که علاوه بر اهداف عملکردی، به عنوان قطب‌های اجتماعی پرجنب‌وجوش نیز عمل می‌کنند. با مجموعه‌ای از پروژه‌ها شامل ویلای یاماگاوا (villa Yamakawa)، سالن شهر فوسا (Fussa City Hall)، و منطقه اجتماعی محلی، معروفیت کارهای یاماموتو در سطح جهان با دریافت جایزه معتبر معماری پریتزکر به اوج رسید.
2- machiya
3- oikos
https://archeyes.com
عکس‌ها: توکیو اوهاشی
