ما در ايران با بحراني جدى در معمارى خانه مواجهيم و معمارى خانه هايمان با مقتضيات دنياى معاصر و به تعبيرى با روح زمانه مطابقت ندارد، در حالى كه زندگى امروز ما در بسيارى جنبه ها متأثر از تحولات جهان معاصر است. معمارى خانه ها در ايران و به ويژه شهرهاى بزرگ ما يك مسئلة چند متغيرى و پيچيده، با متغيرهايى از جنس و ابعاد متفاوت است: گرايش به مد و سبك هاى ساختگى، تزئينات و تجملات از بعد فرهنگى، كيفيت نازل همين ساختمان ها از بعد فنى و اجرايى و مصرف بالاى انرژى از بعد اقتصادى، از ابعاد چندگانة اين مسئله هستند. بنابراين مى توان گفت مسئله از طرفى نبود حداقل استانداردهاى ساختمان سازى و از سوى ديگر معمارى و زيبايى شناسى است. اما از آنجا كه مسائل فنى راه حل هاى مشخص دارند، رفع مشكلات فنى خانه ها به اندازة عبور از بحران زيبايى شناسى پيچيده نيست. مشترى معمارى، تخصصى بودن طراحى سازه و تأسيسات ساختمان را مى پذيرد اما در مورد تخصصى بودن معمارى و زيباشناسى ترديد دارد و سليقه را دخيل مى داند و همين مسئله عبور از بحران را دشوار مى كند. بديهى است بررسي ابعاد چندگانة اين موضوع در يك شمارة مجله ميسر نيست، در اين شماره هدف ما طرح موضوع خانه هاى معاصر، از منظر خلاقيت و مطابقت با نيازهاى جديد و مقتضيات معاصر، و تأكيد بر اهميت پروژه هاى تجربى و بازنگرى تعاريف سنتى از خانه است و با اشاره به برخى از مهم ترين پروژه هاى تجربى دنيا در زمينة مسكن از گذشته تا امروز، به شرايطى مى پردازيم -تحقيقاتى كه در طول تاريخ به بازتعريف مفهوم خانه در مقاطع مختلف زمانى انجاميده اند. در عين حال از همين ديدگاه مسئلة خانه هاى معاصر شهرى در ايران و جهان بررسي خواهد شد. در ميان انواع عملكردهاى معمارى، خانه هم تأثيرگذارتر و هم تأثيرپذيرتر از بقيه است. در طول تاريخ همواره با تغيير و تحول در نحوة معيشت انسان، معمارى خانه نيز دچار تغيير و تحول شده. عموماً در مقاطع حساس و تاريخى عواملى مثل پيشرفت تكنولوژى، بحران هاى اقتصادى، تغييرات سياسى، انقلاب هاى كارگرى و سوسياليستى، بحران هاى فرهنگى و همين طور مسائل زيست محيطى و بحران انرژى سال گذشته، انقلاب 150 و يا جنگ، به بازنگرى تعريف مسكن انجاميده اند. طى صنعتى و جنگ جهانى اول و دوم به عنوان مقاطع مهم تاريخى، شكل خانه ها و نوع سكونت انسان را در قرن نوزدهم و بيستم تحت تأثير قرار دادند. هر يك از اين مقاطع تغييرات غيرقابل بازگشتى را به همراه داشته، همان طور كه پس از انقلاب صنعتى و در اوايل قرن نوزدهم شكل شهرها با مهاجرت روستاييان به شهر و ساخت هزاران خانة كارگرى تغيير كرد و يك قرن بعد جنگ هاى جهانى، نه تنها بر شكل سكونت بلكه بر فرمول هاى شهرسازى و تركيب بندى شهرها تأثير گذاشتند. در هر يك از مقاطع تاريخى ذكر شده، نياز به حل مجدد مسئلة سكونت، به شكل گيرى پروژه هاى تجربى و طراحى و ساخت نمونه هاي جديد انجاميده است. خاستگاه اين پروژه ها، گاه مانند مجتمع هاى مسكونى بعد از جنگ از جمله مجتمع مسكونى مارسى لوكوربوزيه، اضطرار و تأمين مسكن بازماندگان جنگ پرداختن به 2 و نمونه خانه هاى مطالعاتى لوس آنجلس1بوده و گاه نظير وايزنهوف شيوة زندگى و خيال پردازي هاى انسان مدرن و ساخت فضايى ايده آل متناسب با آن نيازها بوده است. به رغم تفاوت اين دو دسته تجربيات از نظر دلايل پيدايش
\\n\\nو قشرهاي هدف جامعه، وجه مشترك آنها همان الگوسازى و ارزش گذارى ايده ها و تعاريف جديد در زمينة سكونت است. نكتة مهم چنين تجاربى ارائة پاسخ هاى غيركلاسيك به پرسش هاى كلاسيك است. بحث هايى مثل زيبايى شناسى، عملكرد، تزئينات، اثاثيه و .... كه در طول تاريخ در قالب هاى مختلف در ارتباط با موضوع سكونت مطرح بوده و هست. نگرش آوانگارد معماران به موضوعات قديمى در هر دوره و يا تيزبينى آنها در شناسايى موضوعات اساسى كه در آينده مطرح خواهند شد، به خلق الگوهاى جديد و مطابق با روح زمان مي انجامد. مهم نيست اين الگوها بر اساس معيارهاى دورة خود زشت يا زيبا، راحت و عملكردى و يا غير كاربردى بوده اند، چون هر يك از اين تجربه ها داراى ارزشى در تاريخ معمارى هستند كه مربوط به تلاش در تغيير ذائقة عمومى و ارائة مدل هايى است كه به نوگرايى و پوست اندازى ذهنى جامعه كمك، و آنها را نسبت به آنچه برايشان بهتر است حساس و آگاه مى كنند. در ادامه مرورى بر اين تجارب خواهيم داشت و به برخى از آنها در ديگر مقالات اين شماره مي پردازيم.
\\n\\nالگوهاى تجربى پس از جنگ هاى جهانى با از بين رفتن خانه ها در بمباران جنگ هاى جهانى و بى خانمان شدن جمعيت زيادى در شهرهاى اروپايى، پروژه هاى مطالعاتى و تجربى متعددى در زمينة مسكن جمعى شكل گرفتند. اين پروژه ها به صورت مجموعه هاى مسكونى تجربى به تبيين سياست هاى خلاق در زمينة مسكن پرداخته اند. در برلين به عنوان مثال بين شش مجموعه با اين مشخصات ساخته شده كه هدف 1935 و1910 سال هاى آنها پاسخ به افزايش جمعيت و شرايط اقتصادى بعد از پايان جنگ جهانى اول بود. برونو تات، مارتين واگنر و والتر گروپيوس از پرچم داران اين پروژه ها در آلمان بودند. اين مجموعه ها در كنار تغيير ذائقة عمومى از لحاظ زيبايى شناسى معمارى و معرفى گونه هاي آپارتمان هاى شهرى، راه حل هاى جديدي براي طراحى شهرى
\\n\\nو محوطه سازى ارائه دادند و نقش مهمى در بهبود شرايط زندگى طبقة متوسط و كم درآمد جامعه داشتند. درست دو سال پس از پايان جنگ جهانى دوم، 1947 در فرانسه در سال ساخت پروژة مجتمع مارسى، يكى از مهم ترين نمونه هاى مسكن اجتماعى، آغاز سال روى آنها 25 شد. لوكوربوزيه پنج اصل معروف و ايده هاى شهرسازى اش را كه كار كرده بود در اين مجموعه اجرا كرد، او ساخت باغ شهرها در حاشية شهرهاى بزرگ را رد كرد و براى اولين بار فضاى سبز را در يك ساختار عمودى در كنار زندگى دسته جمعى، خريد، ورزش، تفريح و خدمات عمومى قرار داد و از اين جهت مجتمع مارسى الگويى براى مجتمع هاى مسكونى بعد از خود شد. مجتمع مارسى پيشرو -2 بازتعريف مفهوم مكان قابل سكونت-1 :از چهار نظر جنبة تجربى داشت يكپارچگى -4 مطالعات پيش زمينه هاى اجتماعى-3 بودن تكنيك هاى ساخت بلوك ساختمانى و طراحى شهرى. پروژه هايى از اين دست كه به عنوان اولين تجربه در نوع خود مطرح مى شوند، طبيعتاً مشكلات فنى و عملكردى به همراه دارند كه مجتمع مارسى هم از اين قاعده مستثنى نبود و بارها در هنگام ساخت به دليل نقدهايى كه بر آن وارد مى شد متوقف شد ولى ارزش اين پروژه و نظاير آن كه قطعاً قدمى به جلو محسوب مى شوند، در تأثيرى است كه بر پيشبرد تفكر معمارى داشته اند، همان طور كه مجتمع مارسى به عنوان اولين نمونة مسكن اجتماعى، حتى تا امروز الگوى مجتمع هاى مسكونى به شمار مى رود. لوكوربوزيه در افتتاحية مجتمع مارسى در از آن به عنوان اولين نمونة نوعى جديد از زيستگاه انسانى در دنيا، 1952 سال مطابق با مقياس انسانى نام برد و گفت: با وجود كارفرماى دولتى، اين پروژه آزاد از هر نوع محدوديت دولتى طراحى و ساخته شده، نه تنها خارج از ضوابط معمول است بلكه با ضوابط فاجعه آميز قبلى تضاد دارد و آنها را رد مى كند، اين مجتمع
\\n\\nبراساس مقياس انسانى و بر پاية تكنيك هاى محكم معمارى مدرن براى بشر ساخته شده و هدف از ساخت آن فراهم كردن امكان دسترسى به بهترين منابع 3.مدرن براى خانواده بوده است
\\n\\nوايزنهوف اشتوتگارت و خانه هاى مطالعاتى در امريكا رشتة معمارى هم مانند ديگر رشته هاى علوم به آزمايشگاه هاى تحقيقاتى نياز دارد. همان طور كه با تغيير الگوى زندگى مدرن يكى از مهم ترين پروژه هاى تحقيقاتى مدرنيسم در زمينة مسكن شكل گرفت. پروژة كوى وايزنهوف كه سعى در تعريف و در فاصلة بين جنگ هاى جهانى اول 1927 سبك زندگى مدرن داشت، در سال معمار مطرح اروپايى 17 و دوم، در اشتوتگارت آلمان به اجرا در آمد. در اين پروژه از جمله لوكوربوزيه، ميس وندرروهه، گروپيوس، برونو تات و چند معمار آلمانى سال بودند 45 زبان كه اغلب از پيشگامان معمارى مدرن و از معماران جوان زير به طراحى نمونة اولية مسكونى پرداختند. مجموعة وايزنهوف كه در اصل براى ساخته شد، به عنوان يك نمونة مسكونى، توانست خط مشى 4نمايشگاه وركبوند خانة مدرن را مشخص كند و الگوى خانه هاى سبك بين المللى شود. وركبوند انجمنى متشكل از معماران و هنرمندان و طراحان صنعتى آلمان بود كه نقش مهمى در توسعة معمارى مدرن، و بعدها در تشكيل مدرسة باهاوس داشت. حدود دو دهه بعد از وايزنهوف در اروپا، در امريكا مجلة هنر و معمارى پروژة مشابهى را به نام خانه هاى مطالعاتى موردى آغاز كرد كه اغلب نمونه هاى ساخته شدة آن در لوس آنجلس واقع شده اند. برنامة پروژه ساخت خانه هاى نسبتاً كم هزينه با ميلادى بود. با اين 60 و50 تأكيد بر به كارگيرى تكنيك ها و مصالح به روز دهه هاي هدف كه اين خانه ها قابل تكرار، و الگويى براى مسكن خانواده هاى امريكايى بعد از جنگ جهانى دوم باشند. پروژه از بحث هايى آغاز شد كه در دفتر مجله بين معماران
\\n\\nUnité d’Habitation, Marseilleمجموعة مسكوني مارسي، لوكوربوزيه
\\n\\nBailey house# 21خانة بيلي، نمونه هاي لس آنجلس
\\n\\nخانة استال، نمونه هاي لس آنجلسOklahoma Case Study House#3 by Fitzsimmons Architects ، نمونة موردي اوكلاهما، فيتز سيمونز3 خانة شمارة
\\n\\nEames houseخانة ايمس، نمونه هاي لس آنجلس
\\n\\nجوان و صاحب فكر در زمينة مسكن پس از جنگ درمى گرفت. معمارانى مثل ريچارد نوترا، رالف راپسون، جان ركس و پنج معمار ديگر كه هشت نمونة اول اين الگوها را طراحى و اجرا كردند. اين پروژه بر خلاف پروژة مارسى لوكوربوزيه مسكن جمعى را براى سال هاى پس از جنگ توصيه نمى كرد و به دنبال حداقل ها براى مسكن نبود و به نظر مى رسد خانه هاى تك خانوارى آن گرچه سبك امريكايى دارند بيشتر از پروژة وايزنهوف الهام گرفته شده اند. در فراخوان پروژه آمده بود: ».... پيش فرض ما اين است كه شكل زندگى بعد از جنگ براى بيشتر امريكايى ها در درجة اول اهميت قرار دارد و اينكه خانه ها در عين اجرايى بودن از تكنولوژى زاييدة جنگ و مصالحى استفاده كنند كه به بهترين نحو بازتاب زندگى انسان در دنياى مدرن باشند و در نهايت با خانه طراحى شدند و حدود دو سوم از 36 و به اين ترتيب5«.روح زمانه درك شوند طرح ها به اجرا رسيدند كه بخش عمدة آنها در حال حاضر در فهرست آثار ملى امريكا 22 و21 و همين طور خانه هاى6 كار چارلز و رى ايمس8 ثبت شده اند. خانة شمارة از نمونه هاى شاخص اين مجموعه هستند. تصاوير تاريخى جوليوس 7كار پير كوئينگ شالمن عكاس از اين خانه ها بسيار نمادين هستند. اثاثيه و لباس ساكنان و خودروها ميلادى است. هر كدام 60 و50 بيانگر سبك زندگى مردم و مدهاى رايج دهه هاى از خانه هاى مطالعاتى حين طراحى و اجرا، و پس از اتمام، مستندسازى و در مجلة هنر و معمارى چاپ شدند. خانه ها پس از اتمام براى مدت چند هفته براى بازديد در معرض ديد عموم قرار مى گرفتند. امروز تحول تكنولوژيك و ظهور اينترنت از يك سو و محدوديت انرژى هاى زمين از سوى ديگر الگوى زندگى و نيازهاى انسان معاصر را دگرگون كرده، جمعيت سالمندان نيز نسبت به كودكان و جوانان در حال افزايش است و يكى از
\\n\\nمسائل پيش رو در آيندة نزديك، زندگى سالمندان تنها در خانه ها خواهد بود. به طور كلى به نظر مى رسد ما در يك مقطع مهم تاريخى قرار گرفته ايم كه مى تواند تعريف خانه و سكونت را پس از مدرنيسم يكبار ديگر متحول كند. معمارى خانه بيش از ساير عملكردهاى معمارى از عواملى كه ذكر شد تأثير مى پذيرد. شرايط اجتماعى و اقتصادى زاييدة جنگ هاى جهانى، در درجة اول بر عملكردها، شيوة زندگى و به تبع آن نحوة سكونت و گونه شناسي خانه ها تأثير گذاشت، در حالى كه معمارى فضاهاى عمومى، به عنوان مثال موزه ها، به تدريج و با سرعت كمترى از اين حوادث تأثير پذيرفته اند.
\\n\\n8سوسيوپوليس يكى از تجارب معاصر در زمينة طراحى مسكن اجتماعى پروژه سوسيوپوليس است كه به مديريت معمار اسپانيايى وينسته گايارت و با طرح كلي گايارت در به نمايش درآمد. اين پروژه با توجه به اهميت 2003 دوسالانة هنر والنسيا در سال مسائل زيست محيطى در عصر حاضر نوعى مسكن جمعى را تجربه مى كند كه از استاندارد بالاى زيست محيطي برخوردار است و در عين حال تعامل اجتماعى در اين زيستگاه جمعى به حداكثر مى رسد. يكى از موضوعات جالب توجه در اين پروژه تركيب فضاى شهر و روستا و همجوارى بلوك هاى ساختمانى و كشتزارها در معمار 13 .شهر ياد مى شود- يا روستاrurban پلان كلى است كه از آن به عنوان مطرح بين المللى كه در ميان آنها نام هاى تويو ايتو، ام.وى.آر.دى.وى و گرگ لين ديده مى شود، در اين مجموعه بلوك هاى ساختمانى طراحي كرده اند. در اعلامية پروژه در مورد لزوم شكل گيرى پروژه هايى از اين دست آمده: »اگر ما در عصر
\\n\\nدانش زندگى مى كنيم و اگر براى منفعل نبودن در مقابل دنيا بايد روى تحقيق سرمايه گذارى كنيم آيا نمى بايست بخشى از توليد مسكن اجتماعى را به تحقيق و توسعة نمونه هاى جديدى از ساختمان اختصاص دهيم كه به نيازهاى امروز ما پاسخ مى دهند و موقعيت هايى كه در آينده با آنها مواجه خواهيم شد را به تصورمان 9«درمى آورند؟
\\n\\n10معمارى زندگى همان طور كه در اين شماره خواهيد ديد، در حال حاضر در بسيارى از كشورها صورت هاى متفاوتى از چالش هاى معمارى مسكونى وجود دارد، به عنوان مثال گرايش به معمارى گذشته گرا كه يكى از چالش هاى اجتماعى و فرهنگى حال حاضر كشور ماست، در ديگر كشورهايى كه به ويژه داراي تاريخ سلطنتي هستند ما به ازا دارد. در بريتانيا و مستعمرات آن عموم مردم به خانه هاى سبك ويكتوريايي گرايش دارند، كه به زمان حال تعلق ندارد. در مستند »خانة ايده آل« اثر معمار و كارگردان )كه در اين شماره معرفى مى شود( ابعاد و ريشه هاى اين 11بريتانيايى آلن دو باتن ياد مى شود بررسى شده. كارگردان 12پديده كه از آن به عنوان پستيژ يا گذشته گرا با راه اندازى پروژه اى تجربى به نام »معمارى زندگى« شرايط 2009 اين فيلم در سال ساخت تعدادى خانة ويژه را در بريتانيا فراهم كرد. هدف اين پروژه ساخت خانه هايى با طراحى معماران پيشرو در سطح بين المللى و اجاره دادن آن به مردم عادى است. با گرد آمدن گروهى از معماران و نظريه پردازان مطرح معمارى دنيا مثل پيتر زومتور ،جان پاوسون و ام.وى.آر.دى.وى خانه هايى با طرح هاى پيشرو ساخته شدند و مردم
\\n\\nعادى مى توانند براى مدتى زندگى در آنها را تجربه كنند. آنچه مسلم است در شرايط عادى درصد كمى از طبقات جامعه شانس زندگى در اين خانه ها را پيدا مي كنند. اما در اينجا بسيارى از افرادى كه گرايش به تعاريف سنتى خانه و سبك هاى كلاسيك دارند، بعد از مدتى اقامت در اين خانه ها به اين نوع معمارى علاقمند مي شوند و تغيير عقيده مى دهند. چنين پروژه هايى نقش مهمى در تغيير نگاه عموم مردم نسبت به معمارى خوب دارند. عموم جامعه نمى توانند آنچه نديده و تجربه نكرده اند را تصور كنند و دليل گرايش آنها به تعاريف پيشين و تقسيم بندى هاى آشنا عدم وجود جسارت و شهامت در مواجهه با فضاهاى ناشناخته به ويژه در معمارى خانه هاست. حال آنكه معمارى فضاهاى عمومى به صورت روزمره تجربه مى شوند و به همين دليل همان جامعه اى كه معمارى به روز فضاهاى عمومى را به سرعت مى پذيرد، در خانه هاى شخصى در لاك سنت پنهان مى شود.
\\n\\nThe-balancing_barn, mvrdvمعماري زندگي، ام وي آر دي وي
\\n\\nبراي دريافت منظم معمار معرف برگزيدة تازه هاي معماري ايران و جهان، همراه با نقد و نظر و مباحثي در
\\n\\nزمينة شهرسازي و تحول صنعت ساختمان مي توانيد:
\\n\\n(1393) ريال720،000 مبلغ89 الي84 بابت اشتراك يكسالة دوماهنامة معمار از شمارة
\\n\\n، 61 ،60 ،56 ،54 ،53 ،52 ،51 ،50 )به جز83 الي48 بابت درخواست فصلنامه هاي گذشتة معمار از شمارة
\\n\\n0102494118003 ريال به شماره حساب سپهر1،365،000 ( مبلغ82 و81 ،80 ،78 ، 71 ، 66 ، 65 ،64 ،62
\\n\\n( به نام مؤسسة معمارنشر، واريز و كپي3141 نزد بانك صادرات ايران، شعبة تهران، ابوذر غفاري )كد شعبه
\\n\\n26400980- فيش واريز وجه را همراه با فرم تكميل شده زير به آدرس اين مؤسسه ارسال يا به شماره هاي
\\n\\nموجود است. علاقمندان مي توانند با دفتر مجله تماس53 تا16 تعداد محدودي مجلدهاي شماره هاي
\\n\\nشماره هاي ناياب در محل دفتر مجله CD تخفيف و%30 با1392 شماره هاي موجود مربوط به قبل از سال
\\n\\nبا ارسال كپي فيش بانكي شمارة ........................ مورخ ...................... به مبلغ......................... ريال به حواله كرد حساب سپهر
\\n\\n( به نام مؤسسة معمارنشر، 3141 نزد بانك صادرات ايران، شعبة تهران، ابوذر غفاري )كد شعبه0102494118003 شمارة
\\n\\nتقاضاي اشتراك سالانه نشرية معمار از شماره ........................ الي شماره ........................ را دارم.
\\n\\nنام و نام خانوادگي/ مؤسسه ................................................................................ نشاني ............................................................................
\\n\\n.........................................................................................................................................كدپستي .................................................................
\\n\\nصندوق پستي......................................... تلفن و دورنگار ...................................... شمارة اشتراك.........................................................
\\n\\n6 ، طبقة دوم، واحد6نشاني: خيابان شريعتي، پايين تر از حسينية ارشاد، نرسيده به همت، كوچة ديباج، پلاك 15875-7151 : • صندوق پستي26400980 - 82 :تلفن و دورنگار
\\n\\n:شركت توزيع كنندة مجلة معمار: نشرگستر آقاي حق پرست ( 61933152 :)تهران و شهرستان، تلفن
\\n\\nافرا كتاب خيابان ولي عصر، روبه روي پارك ملت، برج ملت، واحد 39 و38 تجاري 22015757 :تلفن انتشارات اول و آخر متري گلستان، بلوار عدل 35 ،خيابان اشرفي اصفهاني ، آقاي پوريا 2 جنوبي، خيابان شهيد كاظمي، پلاك رياضي خواه 09121333634 - 44457637 :تلفن انتشارات پرهام 297 انقلاب، اول خيابان فروردين، پلاك 66468235 :تلفن انتشارات پيام 3 ، واحد316 فروردين، پلاك12 ابتداي 66409531 :تلفن انتشارات كاوش پرداز ، 7 انقلاب، ابتداي فخر رازي، بن بست نيكپور، پلاك ، آقاي لرستاني2 واحد 66484957 :تلفن دانشگاه شهيد بهشتي ميدان ولنجك، دانشكدة معماري و شهرسازي، آقاي ياري 29902875 :تلفن سراي باسمه خيابان ايرانشهر، پارك ايرانشهر، خانة هنرمندان 88343604 :تلفن شهر كتاب آرين ميرداماد، بين نفت و شمس تبريزي، ساختمان آرين 22222757-22221389 :تلفن شهر كتاب ابن سينا شهرك قدس )غرب(، خيابان خوردين، تقاطع پونك باختري و ايران زمين 88089595-88089594 :تلفن شهر كتاب الماس اقدسيه، بلوار ارتش، بلوار نيروي زميني، مجتمع تجاري الماس، طبقة دوم 22981091-3 :تلفن شهر كتاب شهيد بهشتي خيابان بهشتي، خيابان احمد قصير، نبش كوچة سوم 88553989 :تلفن شهر كتاب نياوران انتهاي خيابان پاسداران، ضلع جنوبي پارك نياوران، آقاي عصار 22832801-2 :تلفن فروشگاه مصالح ساختماني كردبچه شميرانات، لواسان، احمدآباد، نبش كوچة سرافرازيان، آقاي سلطاني 26547419-26547432 :تلفن كتاب شمس خيابان شريعتي، بالاتر از پل رومي، خيابان موسي وند، نبش خداداد 22678704-22688971 :تلفن كتابفروشي بيدگل خيابان انقلاب، جنب پاساژ فروزنده 66963617 :تلفن كتابفروشي ثالث 150 خيابان كريمخان، بعد از خيابان ايرانشهر، پلاك 88325376-7 :تلفن كتابفروشي دارينوش 1692 شريعتي، قلهك، جنب سينما فرهنگ، شمارة 22000400 :تلفن كتابفروشي داستان پاسداران، خيابان گل نبي، خيابان ناطق نوري، ميدان
\\n\\nقبا، فرهنگسراي رسانه، آقاي خسروي 22877360 :تلفن كتابفروشي ساعي 2173 خيابان ولي عصر، نرسيده به پارك ساعي، پلاك 88728016 :تلفن كتابفروشي سپيد فلكة اول تهرانپارس، پاساژ سپيد، خانم گلزاري 77870378 :تلفن كتابفروشي سيماي دانش 320 فروردين، پلاك12 انقلاب، ابتداي خيابان 66461514-66460545 :تلفن كتابفروشي فرهنگ بلوار كشاورز، نرسيده به فلسطين، نبش برادران مظفر 88941673 :تلفن كتابفروشي مركز خيابان فاطمي، روبه روي هتل لاله، ابتداي خيابان باباطاهر 88965098 :تلفن كتابفروشي هفت حوض ضلع غربي ميدان هفت حوض 77925412-77920400 :تلفن كتاب لارستان 128 مطهري، ابتداي خيابان لارستان، شمارة 88899365 :تلفن مركز معماري ايران خيابان قائم مقام فراهاني، بالاتر از مطهري، كوچة دهم، 18 پلاك 88717591-88717333 :تلفن مؤسسة تيمورزاده 5 ميدان هفت تير، اول خيابان قائم مقام فراهاني، پلاك 88329090 -91 نشر باغ خيابان ولي عصر، بعد از زعفرانيه، روبه روي پمپ بنزين، 1704 پلاك 22718555 :تلفن نشر چشمه خيابان كريمخان، نبش ميرزاي شيرازي 88907766 :تلفن شهر كتاب مركزي خيابان شريعتي، بالاتر از مطهري، نبش كوچة كلاته، خانم امجد 88456900 :تلفن شهر كتاب باهنر )نشر كارنامه( 137 نياوران، چهارراه كامرانيه، پلاك 22285969-70:تلفن هنرهاي تجسمي زيبا دانشگاه تهران
\\n\\nآمل، كتابسراي بابك خيابان شهيد باهنر، سبزه ميدان، بين مغازة آقاي رجايي و انبار آقاي فيروزي، آقاي طبرسي 2224933-2227147،0121 :تلفن آمل، كتابسراي ژاندارك سبزه ميدان، روبه روي پاساژ ساروي )برنج فروشان(، آقاي فرخزاد 2221015 :تلفن آمل، كتابسراي مهندسين آمل خيابان فرهنگ، جنب كتابفروشي شباويز، طبقة همكف، خانم صفرپور 2255832 :تلفن آمل، فروشگاه بزرگ شهر كتاب خيابان هراز، نبش آفتاب چهلم، آقاي مجيدي 3283850 :تلفن ابهر، دفتر فني فريد خيابان بهشتي، روبه روي آتش نشاني، آقاي مجيد
\\n\\nرحماني 5262353 :تلفن اراك، شركت آفرينش مهراز مركزي دروازه تهران، مجتمع تجاري پارس، طبقة دوم، سالن ، خانم حسني28/1 ، واحدB 2237009 :تلفن اردبيل، آقاي منصورپور گروه مهندسي، مشاور باغ شهر 09143511451 ،04512247993:تلفن اردبيل، كتابفروشي ماهان خيابان امام، بين ايستگاه سرعين و شريعتي، روبه روي هلال احمر، خانم سولماز رحيم زادة اردبيلي 2239268 :تلفن اروميه، آقاي محمدباقر انزلي خيابان امام، كتابفروشي انزلي 2229582-2228338 :تلفن اروميه، آقاي صمدي 2 ، طبقة21 ، پلاك2 خيابان جهاد، كوي هجرت، كوي 09144419872 ،2244506 :تلفن اروميه، سازمان نظام مهندسي خيابان عمار، خيابان حج، سازمان نظام مهندسي ساختمان استان آذربايجان غربي، خانم شهناز عنبري 3447090 ، 3477694-9 :تلفن اصفهان، انتشارات مهرگان ميدان انقلاب، خيابان چهارباغ عباسي، ابتداي خيابان سيدعلي خان، آقاي حسيني 2221019 :تلفن اصفهان، كتابفروشي ايرانيان خيابان چهارباغ عباسي، ابتداي خيابان سيدعلي خان، آقاي كريمي 2222807 :تلفن اصفهان، كتاب مركزي اصفهان خيابان چهارباغ عباسي، ابتداي خيابان سيدعلي خان، آقاي سجاد 2223725-2220900 :تلفن اهواز، شركت پيك افتخار خيابان فردوسي، بين كيكاووس و بختياري، پلاك ، آقاي افتخار فرج144 2239065-2221498 :تلفن اهواز، نمايشگاه كتاب رشد خيابان حافظ، بين مجاهدين و سلمان فارسي 2216345-2217001 :تلفن ايلام، دفتر خدمات فني و مهندسي معماري و عمران خيابان آيت اله حيدري، جنب بانك اقتصاد نوين، آقاي محسن مرادخاني 09188401090 :تلفن بابل، شهر كتاب بابل ميدان حمزه كلا، ابتداي خيابان شريعتي، آقاي سليماني 09193721086 و3212373-4 :تلفن بابل، كانون مهندسان 4 خيابان شريعتي، روبه روي جهاد سازندگي، معلم 3263868 :تلفن بابلسر، آقاي مهرباني ميدان بسيج، جنب مركز بهداشت، مطبوعاتي خزر 5232078 :تلفن بجنورد، آقاي احمد قدوسي 11 خيابان نادر، كوچة جامي، پلاك 09353730652-2242623 :تلفن بروجرد، شهر كتاب 51 ميدان شهدا، خيابان فاطمي، پلاك 3511401 :تلفن بيرجند، شهر كتاب بيرجند خيابان شهيد محلاتي، روبه روي نقلية دانشگاه آزاد، ، آقاي امامي38 پلاك 4342007-4342124 :تلفن بندرعباس، شهر كتاب واژه بلوار امام خميني، نبش بلوار، طبقة همكف، خانم دهقاني
\\n\\n3348700-3348702 :تلفن بندرعباس، كتاب پنج استاد خيابان دانشگاه، آقاي استاد 6679316-7 :تلفن بوشهر، فروشگاه معمار خيابان مطهري، جنب ساختمان مبارك، آقاي قاسمي 09171713367 :تلفن بوكان، كتابكدة تخصصي مانيلا خيابان بهرام وند، بين كوچة كاج يك و دو، آقاي سليمان مام عبداالله 6242630 :تلفن تبريز، آموزشي الف ، آقاي 8 خيابان ولي عصر، خيابان رازي شرقي، پلاك احمدي 3328243 :تلفن تبريز، انتشارات مهرايمان فلكة دانشگاه، نبش پاساژ نسيم، انتشارات مهرايمان 3360368 :تلفن تبريز، سازمان نظام مهندسي شهريور، روبه روي كارخانة حولة لاله17 خيابان 5533761 :تلفن تبريز، دفتر خدمات كامپيوتري صادق زاده كوي وليعصر، فلكة بزرگ، بازار شهر شب، طبقة دوم، 38و37 پلاك 3323201 :تلفن تنكابن، خدمات رايانه رحمت خيابان طالقاني، جنب مسجد جامع 09122836606 :تلفن جهرم، لوازم هنري پرديس ، آقاي فيروزفرد23 بلوار جانبازان، نبش كوچة 4441374 :تلفن خرم آباد، فروشگاه اميران ، آقاي فتاح510 خيابان شهداي غربي، شمارة 2213187 :تلفن دورود، آتليه معماري نويساچ متري(، جنب مسجد 45 بلوار معلم )خيابان اميرالمومنين، طبقه فوقاني تريا دلفين، آقاي شهاب خورشيدوند 09169689600 :تلفن درود، نظام مهندسي متري، بلوار صنعت، جنب مسجد امام حسن 90 خيابان عسگري، آقاي برومند 4235299 :تلفن رشت، انتشارات طاعتي 11 خيابان علم الهدي، جنب كتابخانة ملي، شمارة 01312222627 :تلفن رشت، مجتمع فرهنگي مهران خيابان سعدي، جنب بانك مسكن، روبه روي كليسا، آقاي وارسته 2246665 ،9-2244488 :تلفن زاهدان، لوازم التحرير كارينو ، آقاي 31 و29 خيابان دانشگاه، حدفاصل دانشگاه مهدي دستجردي 2446002 -09151409284 :تلفن زنجان، آتلية معماري دكتر مقيمي و همكاران 588 كوي انصاريه، بوستان هفتم غربي، قطعة 7285588 :تلفن زنجان، شهر كتاب چهارراه سعدي، روبه روي بانك پاسارگاد، ابتداي كوچة ، آقاي فرجيان3 باقري، پلاك 3224481-2 :تلفن زنجان، فروشگاه رسام و ثمين و 22 خيابان سعدي، پاساژ گلها، طبقة همكف، پلاك ، آقاي غديري25 3227241 :تلفن سبزوار، سازمان نظام مهندسي ، خانم قاري زاده7 خيابان داورزني، نبش داورزني 2222451-15 :تلفن
\\n\\nنمايندگي هاي فروش مجلة معمار نمايندگي هاي فروش مجلة معمار
\\n\\nسنندج، كتابسراي قلم خيابان پاسداران، مجتمع تجاري كردستان، طبقة اول، ، آقاي سليمي290 واحد 09183805548-3243552 :تلفن سنندج، كتابفروشي چيستا خيابان پاسداران، مجتمع تجاري كردستان، طبقة همكف، ، آقاي نيك روزي157 واحد 09303047781 - 3287195 :تلفن سيرجان، آقاي زرين خط خيابان ابن سينا، لوازم التحرير و كتابفروشي زرين خط 09132451700 :تلفن شاهرود، دفتر فني خدمات دانشجويي پايا ، آقاي 161 خيابان تهران، جنب بانك صادرات، پلاك غلامرضائي 09123733077-02732221761 :تلفن شاهرود، مطبوعات آقائي خيابان ثبت قديم، پاساژ قائم، آقاي آقائي 09121732392 :تلفن 02732238221 شهركرد، باغ كتاب هفت هنر خيابان وليعصر، بالاتر از سه راه سينما، جنب موزه باستانشناسي، آقاي كيومرث توكلي 2252670 -09131812957 :تلفن شهريار، دفتر معماري اقليم هشتم خيابان وليعصر، كوچة ثمري، نبش كوچة عسگري، ، خانم تاجيك10 ، واحد5 مجتمع نادر، طبقة 65247779 :تلفن شيراز، كتابفروشي ادب و هنر خيابان رودكي، آقاي امين نعمتي 2347101 :تلفن شيراز، كتابفروشي فرهنگ و هنر شيراز، چهارراه زند، ابتداي خيابان رودكي، آقاي اسكندري 2339272-2338200 :تلفن شيراز، سازمان نظام مهندسي 15 بلوار ستارخان، خيابان نمازي، انتهاي كوچة 6274194 :تلفن شيراز، كتابفروشي ارمغان هنر چهارراه زند، خيابان رودكي، ساختمان رضا، آقاي فرجام 2332194 :تلفن شيراز، فروشگاه هنر ايران شهر صدرا، بلوار دانش، نبش خيابان دلگشا، آقاي يزدان مصلائي 6412931 -09178547805 :تلفن فارس، خنج، كتابسراي همكلاسي ميدان امام خميني، ساختمان يوسفي، آقاي خواجوي 4526213-09173817459 :تلفن قزوين، انجمن صنفي مهندسين معمار استان قزوين ، طبقة 50 ، پلاك17 خيابان نوروزيان، بعد از حكمت دوم، آقاي محمدرضا نوروزيان 3660011 :تلفن قزوين، مؤسسة نيكان چهارراه فلسطين، جنب رنگ فروشي جمالي، خانم اميني 3334060 :تلفن قزوين، دفتر مطبوعاتي خردمند سبزه ميدان، ابتداي خيابان امام، آقاي مجيد خردمند 2222233 :تلفن قائمشهر، شركت نونگاران شمال آران ، طبقة 2 ، بلوك24 ابتداي خيابان راه آهن، مجتمع آمين اول، واحد دوم، خانم حسين پور 09119254273 ،2216047 :تلفن قم، دفتر فني پيمان ، آقاي حلاجيان35 بلوار امين، نبش كوچة 2916545 :تلفن كرج ، انتشارات تيموزاده كرج، چهارراه طالقاني، پايين تر از پارك شرافت، شمارة ، آقاي فريدوني621 026-32221414 :تلفن
\\n\\nكرج، دفتر فني كرگدن خيابان درختي، روبه روي نمايشگاه بهمن، بالاي نانوائي، آقاي محمدقلي 3526695 :تلفن كرمان، كتابفروشي شهر فرهنگ ، فروشگاه 7 و5 خيابان هزار و يك شب، حدفاصل كوچة شهر فرهنگ، آقاي ابراهيمي 09133989368 -2477598 -9 :تلفن كرمان، لوازم هنري كلك ميدان ولي عصر، مجتمع تجاري اطلس، خانم بدخشاني 09133411532-03412227028 :تلفن كرمان، لوازم هنري كنته 5 ميدان آزادي، بازار بزرگ آزادي، واحد شمارة 2465726 :تلفن كرمانشاه، كتابفروشي حافظ خيابان دبير اعظم، پاساژ حافظ، طبقة آخر، آقاي زنگنه 7277426 :تلفن كرمانشاه، كتابفروشي مديريت خيابان دبيراعظم، پاساژ سروش، طبقة سوم، آقاي حسامي 7229595 :تلفن كيش، كتابفروشي دانشگاه شهرك ميرمهنا، ابتداي نيايش، دانشگاه پرديس بين المللي كيش، آقاي افشارپور 4434541 -09347695507 :تلفن گچساران، گروه صنعتي اشل راديس مركز شهر، روبه روي داروخانة شبانه روزي، طبقة بالا، آقاي حسيني 09362135661 ،4221058 :تلفن گرگان، آقاي جعفر جلالي ، كتابفروشي جلالي20 خيابان امام، آفتاب 2222127 :تلفن لارستان، لوازم معماري اوس معمار متري گراش، نبش بلوك 30 ،شهر جديد فلكه طاووس ، آقاي مهرباني2 09177824616-07812242871 :تلفن لاهيجان، فروشگاه فرزين خيابان امام خميني، جنب بيمة آسيا 3227612 :تلفن مراغه، كتابفروشي بيژن ، آقاي بهرنگ 19 ميدان خواجه نصيرالدين طوسي، پلاك بيژن 2222078 -09127011946 :تلفن مشهد، آقاي سپهري خيابان راهنمايي، مقابل راهنمايي بيست، كيوسك روزنامه فروشي 09153013448-8401457 :تلفن مشهد، آقاي كابلي ، كيوسك 4 و2 ميدان احمدآباد، بين ملاصدراي مطبوعاتي كابلي 8447282-09153176373 :تلفن مشهد، انتشارات امام جهارراه دكترا 05118430147 :تلفن مشهد، كتابفروشي كسري بلوار سجاد، نرسيده به چهارراه بزرگمهر، جنب بانك ملي، پاساژ پويا، طبقة زيرهمكف، آقاي يزدانيان 09156978085-7640951 :تلفن مشهد، كتابفروشي و لوازم التحرير الهدي بلوار سجاد، بين چهاراره بهار و بزرگمهر، روبه روي بانك ملي، پاساژ لاله، آقاي اسماعيل پور 7614005 :تلفن مهاباد، كتاب و نوشت افزار ماركف خيابان جمهوري اسلامي، كوچة شاطري، پاساژ يوسفي، آقاي رسولي 09143433016 ،2239924-0442 :تلفن مهاباد، مركز كتب دانشگاهي خيابان جمهوري، چهارراه آزادي، روبه روي كوچه صولتي،
\\n\\nآقاي قرني 09354215855- 2239575 :تلفن ميانه، گروه طراحان خانه معماري خيابان شهيد رحيمي، ساختمان طاهر، طبقة پنجم، واحد ، آقاي حسيني19 09144238635-04232246430 :تلفن نور، فروشگاه انگاره خيابان امام، جنب درمانگاه رجايي، آقاي كاظميان 6254493-6222526 :تلفن همدان، كتابفروشي ايران زمين خيابان پاستور، آقاي نصيري 8283947 :تلفن همدان، كتابفروشي برگ ، آقاي 99 آرامگاه ابوعلي سينا، پاساژ الماس، واحد عظيمي 2531962-2515417 :تلفن همدان، كتابفروشي روزانديش خيابان ميرزاده عشقي، روبه روي باشگاه معلمان، آقاي قمريان 8283600-09181111876 :تلفن همدان، كتابفروشي وينزور ميدان دانشگاه، ابتداي بين النهرين 8256469 :تلفن ياسوج، شركت فني مهندسي مامن فلكة ساعت ، سردار جنگل شمالي، ساختمان كسري، ، آقاي مجتبي راستگو7 واحد 09350157889 :تلفن يزد، لوازم مهندسي و هنري وستا خيابان كاشاني، بلوار امام جعفر صادق، جنب پيتزا مثلث، آقاي موحدي 6285000 :تلفن يزد، كتاب مركزي فدك ابتداي خيابان فرخي، جنب مجتمع ستاره، آقاي حميدرضا وقف خرابات 6268822 :تلفن
\\n\\nآبادن، آقاي چوبدار 09166333087 :تلفن آمل، آقاي رجايي 2228459 :تلفن ابهر، آقاي مظفري 5262111 :تلفن اردبيل، آقاي مؤذني 09144523623 :تلفن اصفهان، آقاي شفيعي 2213069 :تلفن اراك، آقاي نيك عهد 09183616864-08612215787 :تلفن اروميه، آقاي زينالپور 2225648 :تلفن اهواز، آقاي سالاري )كي موسي( 09166011967-4441383 :تلفن ايلام، آقاي ملك زاده 09183418313 :تلفن بابل، آقاي رجبپور 2229169 :تلفن بابلسر، آقاي داداشي 2252202 :تلفن بندرعباس، آقاي ملائي 2231144 :تلفن بوشهر، آقاي اقبال مجرد 5555600-09173715220 :تلفن بهشهر، آقاي مرتضوي 5221799 :تلفن تبريز، آقاي ملازاده
\\n\\n5555509 :تلفن تنكابن، آقاي يكرنگ دوست 09113433590 :تلفن چالوس، آقاي آهنگربهان 2220938 :تلفن خرم آباد، آقاي نجفوند 4205109 :تلفن دامغان، آقاي خوري 09123321384 :تلفن رامسر، آقاي حيدري 5223077 :تلفن رشت، آقاي صومي 2239172 :تلفن زاهدان، آقاي كيخا 3217287 :تلفن زنجان، آقاي عطائي 5260822 :تلفن ساري، آقاي محمدي 3253381 :تلفن ساوجبلاغ، آقاي جعفري 4224371 :تلفن سبزوار، آقاي قديريان 2231423 :تلفن سمنان، آقاي هاشمي 3227108 :تلفن سنندج، آقاي تمري 3242667:تلفن سيرجان، آقاي عرب گوئيني 4229404 :تلفن شاهرود، آقاي يزداني 09121731721 -2228131 شهركرد، آقاي بابانژاد 09132833221 :تلفن شيراز، آقاي ميرزاده 2351100 :تلفن قائمشهر، آقاي تقوي 2228522 :تلفن قزوين، آقاي قلي زاده 09127841813 :تلفن قم، آقاي حيدري 09121308234-7737569 كاشان، آقاي صدري 09131637987-4450606 :تلفن كرمان، آقاي محسني 2527913 :تلفن كرمانشاه، آقاي فرامرزي 09181315899 :تلفن گرگان، آقاي قهرمان 09111712278 :تلفن گنبد، آقاي قاضي 2293328 :تلفن مشهد، آقاي خبيري 09153040507-09151118668 :تلفن ملاير، آقاي قاسمي 2224524 :تلفن مياندوآب، آقاي محموديه 2224422 :تلفن نور، آقاي واحدي 09111274843 -6223201 نوشهر، آقاي طالبي 3250899 :تلفن همدان، آقاي ياري 09181114451-8252300 :تلفن ياسوج، آقاي عليزاده 2228233 :تلفن يزد، آقاي ابهت 09133526094 :تلفن
\n