رابطه معمار و کارفرما در معماری تاریخی ایران

،ارتباط ذهنى بين كارفرما، به عنوان مشترى طراحى بنا و معمار به عنوان طراح يكى از مهم ترين عوامل تأثيرگذار در شكل نتيجة معمارى يا همان بناى ساخته شده است. اين ارتباط ذهنى از دو مفهوم نشئت مى گيرد؛ يكى جايگاه اجتماعى و رابطة تعريف شدة بين اين دو در فضاى فرهنگى جامعه، و ديگرى؛ تصاوير، نشانه ها و يا زبانى كه امكان جوابگويى به نيازهاى كارفرما از طريق اصول و ايده هاى معمار را، به گونه اى كه امكان قضاوت براى سفارش دهنده باشد، فراهم مي كند. در اين مقاله، رابطة معمار به عنوان طراح بنا و كارفرما به عنوان بانى ساخت در معمارى تاريخى ايران بررسى شده. نتايج بررسى نشان مى دهد رابطة طرفين در گذشته نيز همچون زمان حاضر تا حد زيادى به نفع كارفرما بوده و شايد به همين دليل در ايران بناها را عمدتاً به نام بانيان مى شناسيم و نه طراحان و معماران، هرچند نقطة قوت رابطة بين اين دو، وجود زبانى پرقدرت، مشخص و قابل درك براى هر دو طرف بوده و معماران توانايى بيان شاعرانه و هنرمندانه با كلمات اين زبان را چنان به دست آورده بودند كه فضايى هنرمندانه در عين حال قابل درك خلق مي كرده اند. فضايى كه در اغلب موارد بيش از وجه كاربردى بنا، كه معمولاً مورد نياز كارفرما بوده، براساس زيبايى شناسى رايج آن زمان نيز شكل مى گرفته و رضايت كارفرمايان را نيز در برداشته اند.

\n