چرا علیزاده؟

نزدیک به شش دهه از حضور مهدى علیزاده در جریان معمارى معاصر ایران مى گذرد. چهره اى کنجکاوى برانگیز که برخى از ساخته هایش به شمایل هایى ماندگار در معمارى معاصر ایران مبدل شده اند و آن قدر بخت یارشان بوده تا به عنوان میراث معمارى در فهرست آثار ملى این سرزمین ثبت شوند. شوربختانه همه ساخته هاى او چنین سرنوشتى نداشته اند و در جستجوى بسیارى از آنها، بناهایى نوساخته و غریب را در جایشان یافتیم. تأثیر معمارى علیزاده بر جریان معمارى مدرن ایران و معماران آن غیر قابل انکار است. او را معمارى مى شناسیم که بدون هیاهو ایده هاى خاص خود را در معمارى شکل داده و با سرسختى و وفادارى به آنها ساختمان هایش را ساخته است. از خانه پاکَنه، اولین بنا تا کارهاى متأخر، ساختمان هاى پارك فناورى پردیس. او با احترام به محیط، کارش را شروع مى کند. چاهک منتهى به قناتش را مبناى طراحى کارش قرار مى دهد و کل بنا را بر اساس آن تعریف مى کند. در پروژه دیگرش ارتفاع و شیب عرصه را مى بیند و ساختمانش را همسان شیب مى سازد، به همان شکل که در ساخت و سازهاى روستاهاى کوهستانى ساخته مى شوند. در آموزش هم علیزاده تفکرات خاص خود را دارد. او محیط آموزشگاه را به کل جامعه بسط مى دهد و یاد گرفتن را منحصر به محیط آموزشى آکادمیک نمى داند. براى روابط و مناسبات اجتماعى در جریان آموزش وزن زیادى قائل است و به مهارت هاى حرفه اى خارج از دانشگاه احترام مى گذارد. در اوایل علیزاده در جهت تبیین طرحى براى ایجاد تحول در نظام آموزشى 60 دهه که مبتنى بر آموزش و کار عملى توأم بود تلاش گسترده اى را آغاز کرد تا ایده هاى خود را عملى سازد و شاید ازهمین روست که در آن سال ها در جریان شکل گیرى ایده اصلى و اولیه طرح کاد در آموزش و پرورش هم دستى داشته است. ایده اى که هیچ گاه مطابق انتظار او عملى نشد. ریشه این تفکر را در گفتگو با معمار کشف مى کنیم، که ناشى از نارضایتى عمیقى است که در او از دوران تحصیل در دانشگاه شکل گرفته و وادارش کرده تا خودش را خارج از دانشگاه ورز دهد و ناآموخته هایش را با کار فراوان بیاموزد. او از اعتقادى عمیق به تحول دانش مهندسى در ایران طى دو دوره مهم صنعتى در کشور مى گوید. ابتدا در جریان شکل گیرى و رشد فزاینده صنعت نفت در کشور و در دهه هاى بعدتر با تأسیس و گسترش صنعت خودرو، که هر دو باعث گسترش لایه هاى مختلفى از دانش فنى و مهندسى در جامعه شده است. اگر جایگاه مهدى علیزاده را در معمارى ایران از مهدى علیزاده جویا شوید خود را این گونه مى نمایاند: مستندساز. مى گوید من معمارى بودم که ناظر و متوجه تحولات زمان و مکانم بوده ام و در کارهایم سعى کرده ام این تحولات را مستند کنم. او در معمارى خود با ساختن بناهایى که پاسخى بوده اند بر این تحولات و مطالباتِ همراهش، سعى کرده شکل گیرى جامعه متحول شده را به نمایش بگذارد و تغییر در شیوه زندگى اجتماعى مردمش را پاسخ و نشان دهد. مردمى که زمانى در خانه هایى زندگى مى کردند که طاقچه هایش جاى نشستن جِن بوده حالا شکل دیگرى از خانه را زندگى مى کنند. این نگاه معمار به تأثیر پذیرى و تفکر او به موضوع مناسبات اجتماعى جامعه برمى گردد و منجر به