کارهای حسین شیخ زین‌الدین

شیب تند زمین و چشم‌انداز دلپذیر به منظره اطراف دو ویژگی مهم در شکل‌دهی به ساختار فضایی ساختمان هستند. عناصر معماری و فضاهای داخلی به شیوه‌ای سازمان‌دهی شده‌اند که نزول از سطوح بالا به سطوح پایین را تسهیل کنند، اما صعود تدریجی از سطح حیاط تا سطح خیابان در نمای بیرونی سریع است و حجم‌های مختلفی ایجاد می‌کند.

پلکان بیرونی‌ای که از میان ساختمان و فضای باز آن به سوی پایین‌ترین مرز زمین می‌رود، عنصری متمایز در این بنا است.

ساختمان‌های دیپلماتیک ویژگی‌های خاصی دارند که آنها را از ساختمان‌های اداری معمولی متمایز می‌سازد. مهم‌ترین ویژگی‌ها جنبه‌های نمادین هستند که مأموریت سیاسی و فرهنگی کشور میهمان در کشور میزبان را بازتاب می‌دهند. عملکردهای تشریفاتی یک نمایندگی خارجی و ملاحظات امنیتی ساختمان نیز از دیگر ویژگی‌ها هستند.

مفاهیم معماری

در طراحی سفارت ایران در توکیو، ملاحظه اصلی تطابق با بافت و آداب محلی بود، ضمن بهره‌گیری از مفاهیم معماری سنتی ایرانی در دو رویکرد متفاوت. نخست، استفاده از مفاهیم ضمنی و تصفیه‌شده در حجم بیرونی و نما. دوم، مفاهیم نمادین کارکردی آشکار که به عنوان عملکرد جدید در فضاهای داخلی حل شده‌اند.

عناصر اصلی ساختمان عبارتند از: پل، به عنوان نماد ارتباط و پیوند، با ارجاعی به پل‌های سنتی ایرانی به‌ویژه پل خواجو در اصفهان. ایوان، با طراحی باغچه‌ای بر بخشی از بام لابی تشریفاتی طبقه دوم. حیاط مرکزی، کانون اصلی ساختمان که با صفحه‌ای شیشه‌ای به بخش‌های داخلی و بیرونی تقسیم شده است.

مفهوم یادبودی ساختمان کیفیت قابل توجهی را ایجاب می‌کند. با وجود عملکردهای گوناگون، ساختمان به صورت یک نشانه شهری عظیم و یکپارچه در نظر گرفته شد که یادآور دفاع قهرمانانه و سختی‌های جنگ باشد. در زمینی مجاور ضلع شرقی باغ معروف «جابز» در اصفهان واقع شده است. حجم‌های اصلی ساختمان به شکل استحکامات و برج هستند؛ استحکامات به عنوان نماد استقامت و عنصر تعیین‌کننده مرز شرقی باغ، و برج نمایانگر هم ویژگی دفاعی جنگ و هم برج‌های معروف اصفهان.