مجموعه‌های صومعه‌ای ارمنی ایران

مجموعه‌های رهبانی ارمنی ایران شامل سه مجموعه صومعه مسیحی ارمنی در شمال غرب ایران هستند: قره کلیسا (تادئوس مقدس)، کلیسای استفانوس مقدس و نمازخانه زورزور. این مجموعه‌ها گواه تعامل سنت‌های فرهنگی ارمنی و ایرانی و نمونه‌های برجسته نوآوری معماری و تزئینی ارمنی هستند.

قره کلیسا (کلیسای سیاه) که بنا به روایت در سال ۶۶ میلادی توسط حواری تادئوس بنیاد نهاده شده، یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای جهان است. ساختار کنونی عمدتاً به قرون دهم و نوزدهم میلادی بازمی‌گردد و تضاد چشمگیر ساختمان سنگی سیاه و سفید آن مشخصه اصلی بناست. کلیسای استفانوس مقدس با نقش‌برجسته‌های سنگی بی‌نظیر از صحنه‌های انجیلی، فرشتگان و نقوش گل‌ومرغ — آمیزه‌ای از هنر ارمنی و ایرانی — ستایش می‌شود.

این مجموعه‌ها میراث غنی مسیحیت را نشان می‌دهند که نزدیک به دو هزار سال در کنار فرهنگ اسلامی ایران همزیستی داشته و همچنان محل زیارت جامعه ارمنیان ایران هستند.

در سال ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند.