Professor Hessabi Monument & فرهنگی مرکز

بنای یادبود و مجموعه فرهنگی پروفسور حسابی معمار: پیمان اسحاقی، امین مولازاده موقعیت: تفرش، اراک، ایران تاریخ: 1396 مساحت: 10،000 مترمربع وضعیت: طرح پیشنهادی مسابقه / رتبه اول کارفرما: اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی پروفسور محمود حسابی، شاگرد انیشتین، فیزیکدان مشهور جهان، و مرد علمی جهان در سال 1990 بود که نقش مهمی در ترویج و گسترش علوم معاصر در ایران داشته و پدر فیزیک نوین ایران معرفی شده است. این شخصیت علمی در زادگاه خود، در شهر تفرش، در استان مرکزی دفن شده است. پروفسور حسابی علاقه شدیدی به فرهنگ و معماری ایران و نیز اعتقادی راسخ به تاثیر علوم مختلف بر همدیگر داشته است. بر این مبنا، روند طراحی مرکز یابود ایشان از سه اصل فرهنگ، اقلیم و تئوری‌های علمی ایشان سرچشمه گرفته است، به طوری که طرح نهایی یادبود به یک معماری زمینه‌گرا منجر شده است. در طراحی بنای یادبود و مجموعه فرهنگی پروفسور حسابی، سه عامل زیر تاثیرگذار بوده‌اند: |- شخصیت علمی برجسته پروفسور حسابی در ایران و جهان |- معماری ایرانی، هم از نظر هویتی و هم از نظر علاقه پروفسور حسابی به فرهنگ و هنر ایران‌زمین |- معماری، فرهنگ و بستر مورد نظر در شهر تفرش با توجه به این سه پارامتر، در هر گوشه از طرح، به فرهنگ و معماری ایران‌زمین و باغ‌آرایی ایرانی، کهن‌الگوهای معماری بومی شهر تاریخی تفرش، و مفاهیم برخاسته از شخصیت و آثار پروفسور حسابی، با دیدگاه معاصر پرداخته شده است. در مرکز سایت پروژه، المان یادبود در نظر گرفته شده که ایده آن بر اساس تئوری‌های هندسی، فیزیک نظری و کهن‌الگوهای معماری ایران است. بنای یادبودی در گذشته احداث شده بود که دارای ارزش معنوی برای خانواده و دوست‌داران ایشان است. به همین علت، با حفظ بنای موجود، المان جدید طراحی شده است. ایده اصلی شکل‌گیری المان آرامگاه پروفسور حسابی، تئوری فیزیکی ذرات تا بی‌نهایت است و مبانی نظری این تئوری، به صورت نمادین، منبع اصلی طراحی المان بوده است. در تئوری ذرات تا بی‌نهایت آمده است که ذرات بی‌نهایت گسترده‌اند و هر ذره‌ای در تمام فضا پخش است و نیز هر ذره‌ای بر ذرات دیگر تاثیر می‌گذارد. چگالی یک ذره مادی، به تدریج، با فاصله از آن کم می‌شود و نه اینکه یک‌مرتبه به صفر برسد و نباید ذره مادی شعاع معینی داشته باشد. پس در این صورت، نور اگر از نزدیکی جسمی عبور کند، باید منحرف شود. با نگاه کلی به این تئوری و انتقال مفهومی این نظریه به صورت مادی و فرمی در معماری، به به یک نوع روند طراحی در مقیاس آرامگاه موجود رسیدیم و به خطوطی دست یافتیم که در آزمایشات مشابه این قبیل تئوری‌ها به دست آمده است و از همه مهم‌تر، هم‌راستا بودن مفهومی این تئوری با فلسفه وحدت وجود است که مبانی اصلی معماری اسلامی را تشکیل می‌دهد. در جبهه شمالی سایت، مجموعه فرهنگی در نظر گرفته شده است که زیرزمین آن مربوط به کتابخانه تخصصی و طبقه اول آن، موزه آثار پروفسور حسابی است و ساختار کلی این بنا از الگوی معماری حیاط‌مرکزی یا گودال‌باغچه گرفته شده است.