معماران الگوی پیشروی محیط نوین (شبنم خزلی، مهراد حبیبی) + استودیو معماری و ساخت آبادمان (علی ادیب)

معماران الگوی پیشروی محیط نوین (شبنم خزلی، مهراد حبیبی) + استودیو معماری و ساخت آبادمان (علی ادیب) موقعیت: تهران، ایران تاریخ: ۱۴۰۲ مساحت: ۱۰۰ مترمربع وضعیت: ساخته‌شده کارفرما: محمدرضا عاشوری سازه: محمدعلی پناهی تاسیسات مکانیکی: بهفر وزیری تاسیسات الکتریکی: بهراد وزیری همکاران اجرا: آرش سالمی، احسان پلوس، بهروز پلوس عکس: مهراد حبیبی، علی میرشفیع این پروژه پاسخی است به نیاز روزافزون به کیفیت مطلوب در فضای کار و زندگی، در بستری که حضور در آن به‌واسطه‌ بی‌ثباتی و تحولات سریع و غیرقابل پیش‌بینی، مستلزم انعطاف‌پذیری و قابلیت تغییر و تطبیق است. در واقع، پرسش اصلی ما در این پروژه آن بود که چگونه می‌توان ارزش‌های زیبایی‌شناختی، عملکردی و زیرساختی را به‌صورت یکپارچه در یک طرح تلفیق کرد؛ مسئله‌ای که شاید در منطقه‌ای مانند بازار آهن تهران کمتر مطرح شود و طبیعتاً کمتر مورد تأمل قرار گیرد—آن هم با وجود محدودیت‌های زمانی، حجم عملیات ساخت در سایت، و درخواست‌هایی مبنی بر امکان جابجایی، گسترش و تغییر بنا. استفاده از کانتینرهای دست‌دوم و تبدیل آن‌ها به فضای کار در این سایت، راه‌حلی بود که توانست ارزش مشترکی برای کارفرما، معماران، محیط‌زیست و فضای صنعتی منطقه خلق کند. قطعه‌ای به ابعاد ۱۶ متر در ۶ متر از یک انبار باز برای استقرار بنای جدید در نظر گرفته شده بود. در این بخش از انبار، کانکسی قدیمی قرار داشت که مطابق رویه‌ رایج در منطقه، به‌ عنوان دفتر کار مورد استفاده قرار می‌گرفت. با توجه به ابعاد و تناسبات سایت موجود، دو کانتینر ۴۰ فوت و یک کانتینر ۲۰ فوت به‌گونه‌ای کنار هم چیده شدند که یک کریدور ارتباطی T‌شکل میان آن‌ها شکل گرفت. این چیدمان، تفکیک بخش‌های مختلف فضای کار و برقراری ارتباطات و دسترسی‌ها را به شکلی مطلوب ممکن ساخت. کانتینر ۲۰ فوت با ارتفاع کمتر، به فضاهای خدماتی مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی و تأسیسات اختصاص یافت و دو کانتینر بزرگ‌تر نیز به فضاهای اصلی کار تعلق گرفتند. ضمن عایق‌کاری داخلی دیوارها، سطحی متشکل از چندین مدول بر روی بام کانتینرها قرار گرفت تا علاوه بر عایق‌کاری حرارتی سقف، کریدور ارتباطی نیز مسقف شود. در بخش‌های مختلف طراحی، تمهیداتی در نظر گرفته شد تا تمامی تجهیزات قابل جداسازی و نصب مجدد در محل دیگر باشند؛ از جمله تفکیک هر کانتینر از نظر دسترسی به خطوط برق و شبکه، و طراحی اتصالات پیچ و مهره‌ای با استفاده از پروفیل‌های رایج برای الحاق سقف مدولار به کانتینرها. این شیوه، امکان الحاقات بعدی را نیز فراهم کرد—مانند افزودن سایبانی که ۹ ماه پس از تکمیل پروژه، با همین تکنیک به مجموعه اضافه شد. در نهایت، کانکس قدیمی برچیده شد و توسط مالک جدید به سایتی دیگر منتقل و مجدداً مورد استفاده قرار گرفت. کانتینرهای ویرایش‌شده نیز از کارگاه ساخت به سایت اصلی منتقل شدند و پس از مونتاژ اجزای پیش‌ساخته، ظرف چند روز امکان بهره‌برداری از فضای جدید برای کارکنان فراهم شد. بدین ترتیب، با حداقل تخریب در سایت و بنای موجود، فضایی قابل استفاده از طریق بازیافت یک محصول صنعتی خلق شد—فضایی متشکل از مصالحی چون فولاد، چوب و شیشه با اتصالات خشک، که به‌واسطه‌ محدودیت مساحت، به‌صورت بهینه زون‌بندی و چیدمان شد.