گزارش داوری نهمین جایزه معمار
حضار مراسم نهمین دوره جایزه معمار، تهران، آبان ۱۳۸۸
هیئت داوران
هیئت داوران نهمین دوره جایزه معمار از چهار عضو تشکیل شده بود: حسین شیخ زین‌الدین، کامران افشارنادری و رضا دانشمیر از ایران، همراه با فرانکو میکوچی، معمار ایتالیایی-ونزوئلایی فارغ‌التحصیل هاروارد و استاد دانشگاه سیمون بولیوار در کاراکاس.
در برنامه اولیه دو داور بین‌المللی دیگر نیز حضور داشتند: رابرت آیوی، سردبیر وقت آرشیتکچرال رکورد، و بیارکه اینگلز، بنیانگذار دفتر بیگ (BIG) در کپنهاگ. هیچ‌کدام به دلیل شرایط سیاسی ایران نتوانستند حضور یابند.
آثار ارسالی و فرایند
مجموعا ۹۴ پروژه به نهمین دوره جایزه معمار ارسال شد که دو اثر به دلیل نقص مدارک حذف شدند و ۹۲ اثر واجد شرایط باقی ماندند. ترکیب آثار به شرح زیر بود:
- ۵۱ پروژه مسکونی و ۴۱ پروژه عمومی
- اکثریت پروژه‌ها در تهران واقع بودند
- ۱۲ پروژه در اصفهان، ۱۰ در مازندران، ۶ در کرج
- بقیه در ۱۲ شهر دیگر و یک اثر از سئول، کره جنوبی
جلسات داوری در ۲۷ و ۲۸ آبان ۱۳۸۸ (۱۸ و ۱۹ نوامبر ۲۰۰۹) برگزار شد.
فرایند حذف
داوری طی یک فرایند حذفی چندمرحله‌ای انجام شد:
مرحله حذفی (دور اول): در نخستین بررسی، هیئت داوران ۸ پروژه مسکونی و ۲۴ پروژه عمومی را حذف کردند. در دور دوم، ۲۴ پروژه مسکونی و ۶ پروژه عمومی دیگر حذف شدند.
نیمه‌نهایی: پس از مرحله حذفی، ۳۰ پروژه به نیمه‌نهایی راه یافتند — ۱۹ مسکونی و ۱۱ عمومی.
نهایی: از میان نیمه‌نهایی‌ها، ۱۰ پروژه به مرحله نهایی رسیدند و رای مثبت داوران را دریافت کردند.
از ۱۰ فینالیست، هیئت داوران ۶ برنده را رتبه‌بندی کرد — رتبه‌های اول، دوم و سوم در هر دو بخش ساختمان‌های مسکونی و ساختمان‌های عمومی. ۳ فینالیست باقی‌مانده به‌عنوان آثار برگزیده داوران (فینالیست‌هایی که ارزیابی مثبت دریافت کردند اما در سه رتبه نخست قرار نگرفتند) معرفی شدند.
معیارهای داوری
حسین شیخ زین‌الدین
شیخ زین‌الدین به دنبال نوآوری در حل مسئله بود — پروژه‌هایی که فضاهای جدیدی پیشنهاد می‌دادند و با ذائقه متخصصان بین‌المللی همخوانی داشتند. او آثاری را ارزش‌گذاری می‌کرد که چارچوب مفهومی روشنی داشتند و مشارکت واقعی معمار در چالش طراحی را نشان می‌دادند، نه تکیه بر فرمول‌های آشنا.
کامران افشارنادری
افشارنادری توضیح داد که در مرحله حذفی، رتبه‌بندی ارزشی نمی‌کند بلکه پروژه‌هایی را شناسایی می‌کند که شایسته بحث بیشتر هستند. او پروژه‌هایی را نگه داشت که تلاش می‌کردند الگوهای از پیش تعیین‌شده را بشکنند — آثاری که انگیزه‌ای به سوی تجربه‌گری نشان می‌دادند، حتی اگر به‌طور ناقص محقق شده بودند. برای او، تلاش برای فراتر رفتن از قراردادها خود ارزش شناسایی داشت.
رضا دانشمیر
دانشمیر بر انسجام درونی تاکید داشت — پروژه‌هایی که پلان‌هایشان کاملا حل شده بود و اجزایشان ترکیب واحدی تشکیل می‌دادند. او به دنبال هماهنگی بین مفهوم و اجرا، بین ایده معماری و تحقق مادی آن بود. یک پروژه باید نشان می‌داد که تصمیمات فرمال آن به‌طور منطقی از بلندپروازی‌های فضایی‌اش ناشی شده‌اند.
فرانکو میکوچی
میکوچی، داور بین‌المللی، پروژه‌های مسکونی سردرگم و آنهایی را که در زیبایی‌شناسی دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ باقی مانده بودند حذف کرد. او فعالانه به دنبال پروژه‌هایی بود که ارتباط معناداری با معماری معاصر بین‌المللی نشان می‌دادند — آثاری که با گفتمان جهانی فعلی درگیر بودند و در عین حال به شرایط محلی پاسخ می‌دادند. به‌عنوان یک خارجی، به‌ویژه به بیان هویت فرهنگی ایرانی در طراحی‌ها توجه داشت.
برندگان — ساختمان‌های مسکونی
رتبه اول: سازه بامبو
رتبه دوم: ساختمان یارمند
رتبه سوم: دهکده خانوادگی خلیلی
برندگان — ساختمان‌های عمومی
رتبه اول: ساختمان تجاری-اداری ولیعصر
رتبه دوم: ساختمان اداری-استیجاری خرسند
رتبه سوم: محوطه ساختمان‌های آزمایشگاه و پیش‌انکوباتور شهرک علمی-تحقیقاتی اصفهان
تقدیر ویژه
در مراسم، از محمد اطهری، استادکار پیشکسوت ساختمان و سازه‌ساز با دهه‌ها تجربه، تقدیر شد. این تقدیر بر اهمیت صنعتگری و تخصص ساختمانی در کنار طراحی معماری در شکل‌دهی محیط ساخته‌شده ایران تاکید داشت.
