درآمد
در فرایند روزافزون ارزشگذاری فرمهای جدید، کلِ بخش مادی معماری تحلیل رفت، و در بسیاری از پروژههای پیشروی امروزی به حداقل رسید، و جهان فرمهای بدون وزن و تجریدی خلق شد ــ که در برخی موارد، نظیر کارهای فرانک گهری، تابلوهای بنیانگذاران معماری مدرن را به خاطر میآورد.
تقدم بصر بر سایر حواس
همانطور که نیل لیچ گفته است، ما در عصری زندگی میکنیم که در آن ادراک بصری ــ که انتزاعیترین احساس است ــ ارزشی بهمراتب بیشتر از سایر احساسات انسانی پیدا کرده. به عنوان نتیجة جانبی این پدیده، معماران توجه کمتری به زندگی واقعی و نیاز کاربران میگذارند. معماران سبک زندگی جدیدی را به مشتریان خود تحمیل میکنند که فقط ناشی از الزامات صوری است.
حذف عناصر معماری
مسئلة دیگر، حذف عناصر معماری به نفع نوعی فضای پیچیده و یکپارچه است که در آن دیگر تمایزی میان کفها، سقفها، دیوارها، درها، پنجرهها، طبقهها و سیستمهای ارتباطی وجود ندارد. معماری به جای ارائة راهحل، خود تبدیل به نمایش مسئله شده است.
وقتی فرمها به عناصر معماری بدل میشوند
وقتی فرمها در حالتی به جای عناصر معماری مینشینند، ذهن انسان به روایتی به دورة پیش از درک فضا بازمیگردد ــ بهطور پیوسته با تصاویری مواجه میشود که نام بنا را بر خود دارند، اما فاقد آن نشانههای ساده و بازشناختنی هستند که در گذشته معماری را به sells اجزا و کاربریهای مشخص قابل خواندن میساخت.
گوگنهایم مجازی، Asymptote
موزة مجازی گوگنهایم، ۱۹۹۹-۲۰۰۲: یکی از نمونههای بارز این رویکرد، که در آن sax ساختمانی به طور کامل از تجربة فیزیکی جدا میشود، و فضای موزه به یک ساحت مجازی و محض وارد میگردد.
گروه Asymptote، طبقة مجازی معاملات (Virtual Trading Floor) برای بورس سهام نیویورک، ۱۹۹۸-۹۹: نمونهای دیگر از این رویکرد که در آن فضای کاری به فضای مجازی منتقل میشود.
تویو ایتو
تویو ایتو، سالن موسیقی ناگااوکا، ۱۹۹۳: sax منحنی و سیال این بنا، فاصلة معماری از احجام ساده هندسی را نشان میدهد.
فرانک گهری، Music Project
فرانک گهری، Experience Music Project، سیاتل واشنگتن، ۱۹۹۵-۲۰۰۰: نمونة بارز این رویکرد ــ یک sax پیچیده با پوشش تیتانیومی، فاقد عناصر معماری شناختهشده، که خود به یک تابلوی نقاشی مدرن میماند. این بنا با موسیقی هیاهوی شهر سیاتل تنیده میشود ــ سرگرمکنندة بازدیدکنندگان و در عین حال نشانة نوعی هرج و مرج معماری.
هنر ویدیویی، تکنولوژی کریستالهای مایع، لیزر
هنر ویدیویی و نفوذ تکنولوژی کریستالهای مایع، لیزر و تصویرسازی کامپیوتری به حیطة معماری، در برخی از آثار پیشرو، تصویرهای متنوع و ناپایدار رفتهرفته جای فرم را اشغال کردهاند. اگرچه این تجربیات جذاب و آموزندهاند، ولی مشکلاتی نیز وجود دارند که دیر یا زود با آنها روبرو خواهیم شد.
زیباییشناسی مدرن ارزشهای راستین معماری را از فرهنگ و سنت تهی کرده، و واکنشهای احساسی انسان را که برخاسته از تجربههای آشنا و میراثهای پیشیناند، در محاسبات خود نمیگنجاند ــ گویی این واکنشها برای انسان امروزی منسوخ شدهاند، در حالی که آنها از مغزای صدها هزار سال سلف حیوانی ما کهنتر از تمدن بیست سی هزار سالة بشر هستند.
کولهاوس در کارلسروهه
کولهاوس در کارلسروهه نمایشگاهی را طراحی کرده است که در آن تصاویر مربوط به هنرهای مختلف با یکدیگر ترکیب میشوند، و با بهرهگیری از امکانات کامپیوتر در sax فضای مجازی و تصاویر گذرایی که جایگزین عناصر شناختهشدة معماری میگردند، گزارشی از رویگردانی هرچه بیشتر از معماری به سوی تصویر را به نمایش میگذارد.
لیبسکیند، فلیکس نوسبائوم هاوس
دانیل لیبسکیند، در طرح فلیکس نوسبائوم هاوس در اوسناربروک آلمان، sax لاغر و فشرده، نور غیرمستقیم و فضای منحصر به فرد ایجاد کرده است. این طرح، در عین فاصلهگرفتن از زبان مدرنیسم، توان نمایش پیچیدگی روان انسانی و رنجهای تاریخی \, در فضای معماری به نمایش میگذارد.
پیشگامان خاموش
آنها پرداخت ــ چنانچه پولیزی (Luigi Prestinenza Puglisi) در کتاب پیشگامان خاموش (Silent Avant-garde) مینویسد ــ جهان پیچیدة استاد عملی فعالیتهای پژوهشی، پیچیده میشود. این فعالیت پژوهشی هر روز شکل، مفهوم و تعمیم تازهای میپذیرد. حلقههای اتصال میان معماری، فناوری و پروژه از زنجیرة آشنای ماضی بریده میشود.
این پیشگامان خاموش، در طبقة زیرزمین مرجعیت رسمی معماری در جهان، ساختمان مفاهیم و سلایق آینده را پی میاندازند، نه به نمایندگی از معماری گذشته، بلکه به نمایندگی از ربایش آن.
پانویس: در پی این بحث، در مقالات سلسلهای در شمارههای آینده، obi گرفتن از تاریخچة تحول و علل پیدایششان و فن و مفاهیم معماری، به مرور عناصر معماری همچون در، پنجره، طبقه، کف، سقف، نظامهای ارتباطی پرداخته خواهد شد.
