در مرحلهٔ دوم مسابقهٔ طراحی سینما آزادی که مؤسسهٔ مراکز فرهنگی حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار کرد، دو طرح از سه طرح برگزیده در مرحلهٔ نخست، از سوی هیئت داوران به عنوان برندهٔ نهایی اعلام شدند، که در این شماره معرفی میشوند.
طرح ۱ — پروژهٔ سینما آزادی
طراحان معمار: امیر علینوشهر، ژرار پیر، استفان روویرو، حمید ایمانیراد، محمدگل طبیزی
برآورد: ژان لوک فرال
تأسیسات: شرکت پرنو
آکوستیک: شرکت پپوز و همکاران
سنوگرافی: دفتر آن مراسی
کنترل و امنیت: دفتر آن تست
سازه: دفتر آنب
شیشه و پوشش بازشو: دفتر آکیرا
مجموعهٔ جدید سینما آزادی در کنار عملکرد سینمایی خود برای برگزاری فستیوالها و سایر فعالیتهای هنری نیز طراحی شده است. ترکیب کلی این مجموعه مبتنی بر دو بخش است:
فرم پلههای مدور و گردان، که نمادی از فضای نمایش و متناسب با موقعیت یک تقاطع شهری است؛ و حجم استوانهای احاطه شده در میان پلهها که تداعیکنندهٔ پردهای به سوی شهر و نمایانگر هنر نمایشی قرن معاصر، یعنی سینما، میباشد. درون این پرده یک سالن نمایش چندمنظوره قرار دارد با پوششی بازشو که چون چشمی است رو به آسمان، و بین این دو، در پایین، ویترین شیشهای برای جذابیت مجموعه و دعوت به داخل، در نظر گرفته شده است.
بین دو خیابانی که از مجموعه میگذرد یک پاساژ تجاری طراحی شده است. این پاساژ یک محور عبوری با قدرت ایجاد میکند که موجب جداسازی فضای سالنهای سینما از مجموعهٔ تجاری میشود. علاوه بر آن وجود فضای خالی بین طبقات ارتباط بصری بین این دو فضا را تأمین میکند. مجموعهٔ تجاری یک فضای دایرهای شکل با فرم هندسی بازار ایرانی است.
ارتباط اصلی مجموعهٔ تجاری در قسمت همکف قرار دارد و مجموعهٔ ورودی، تالار انتظار و قسمت خارجی آن، به عنوان یک مجموعهٔ واحد، سطح بزرگی را تشکیل میدهد. در این قسمت گشایش فضای خالی بین طبقات، هم فضای عبور را به اطراف منتقل کرده و هم امکان نورگیری بیشتر و بهتر در طبقات داخلی را فراهم نموده است.
پوشش شیشهای شفافیت لازم جهت ارتباط بصری بین فضاهای داخلی و خارجی شهر را به وجود میآورد. شیشهها از نوع ایمنی دوبل است که با تلق خاص به هم چسبانده شدهاند و به روش منگنهای به چرپای فلزی وصل شده است. این نوع اتصال برای مناطق زلزلهخیز در نظر گرفته میشود. در طرف دیگر بین شیشه و تیغههای سایبان که به صورت لایهای از سایبان طراحی شده، سایبانها را به راحتی میتوان تنظیم کرد؛ بین آنها و شیشهها هوای طبیعی جریان دارد.
مساحت هفت سالن بدون در نظر گرفتن سالن پروژکسیون تخصصی ۳۷۰۰ متر مربع و گنجایش ۲۲۸۰ نفر را دارد. سالن همچنین قابلیت تبدیل به سالن نمایشگاه هنری را دارد و در صورت نمایش عمومی گنجایش اجتماعی را دارد. در تمامی سالنها با پیشبینی شیبراه امکان استفادهٔ معلولین فراهم شده است.
به سطح کلی پروژه ۲۵۰۰ متر مربع نسبت به فاز اول افزوده شده است که با این افزایش، مساحت خالص به ۱۴۶۰۰ و ناخالص به ۱۶۵۰۰ متر مربع میرسد. این افزایش از طریق اضافه کردن ارتفاع مجموعه و پیشآمدگی ۱/۲۰ در هر طرف خیابان در طبقات فوقانی صورت گرفته است. تدابیر ایمنی از لحاظ آتشسوزی و تخلیهٔ ساختمان در موارد اضطراری در نظر گرفته شده است و در این خصوص علاوه بر مراعات آییننامهها و ضوابط ایران در مورد حریق، استانداردهای بینالمللی و سیستم آبفشان نیز افزوده شده است.
سقف بازشوی طبقهٔ آخر به قطر ۱۸/۵ متر که روی سالن ۵۸۰ نفره قرار دارد، از دوازده پانل فلزی با عایقهای حرارتی و صوتی تشکیل شده است. در حالت بسته، روی دوازده تیر فلزی محوری قرار میگیرد که تخلیهٔ آنها روی بام را فراهم میسازد. باز و بسته شدن این پانلها به صورت مکانیکی و برقی است.
طرح ۲ — پروژهٔ سینما آزادی
طراحی: بابک شکوفه (مهندسین مشاور توان)
سازه: حمیدرضا جعفریان
تأسیسات مکانیکی و آتشنشانی: احمد صابونچی
تأسیسات الکتریکی: حمیدرضا سادات
آکوستیک: سید حسن درخشان
همکاران طرح: مهشاد محمدی، ندا لنکرانی، پژمان باغچهجای، شیرین مظاهری، مهناز قرهداغی، فاطمه رحمانی، نگار فریور، فرشاد سرائی، حمیدرضا اشرف
کامپیوتر: آرش زراعتیان
ماکت: علی لقمانی
عکس: محمد نواب مریانی
شهر و ساختمان در رابطهای تنگاتنگ و متقابل بر هم اثر گذاشته و از نیروهای آشکار و پنهان یکدیگر تأثیر میپذیرند. طراحی مجموعهٔ سینما آزادی با این اندیشه انجام شده است که علاوه بر دارا بودن ارزشهای معمارانه یک بنای منفرد به ارتقای کیفیت فضای شهری نیز کمک کند.
با توجه به تشتت بصری و نیز ریزمقیاس بودن بافت منطقه که تناسبی با مقتضیات مناطق مرکزی یک کلانشهر چند میلیونی ندارد، ایجاد بنا و فضایی با مقیاس بزرگ از اهداف طراحی بوده است. درشتمقیاس بودن یک بنا تنها با ساختن بنایی حجیم یا بلند میسر نمیشود بلکه تناسبات فضایی، نحوهٔ تقسیمبندی سطوح و احجام و نحوهٔ ترکیب فضاهای منفی و مثبت در حصول این نتیجه مؤثرند.
شاخصترین عنصر این بنا یک شکاف سراسری است که حاکمیت خود را با قدرت بر ساختار بنا اعمال میکند. بستر این شکاف یک معبر پیاده است که میان خیابانهای جنوبی و غربی زمین کشیده شده. این معبر به صورت یک فضای باز عمومی شهری دارای نقشی اساسی در اتصال مجموعه با بافت اطراف است و در نهایت به یک میدانچه در گوشهٔ شمال غربی زمین منتهی میشود. (ورود به مجموعه از طریق این معبر صورت میگیرد.)
همچنین پلههای خروجی سینماها که به صورت دو نوار کشیدهٔ شیبدار بر روی نما کشیده شدهاند (یکی به صورت منحنی بیرونی نمای خارجی و دیگری به صورت داخلی)، مسئلهٔ اصلی طراحی در جنب شکاف سراسری — یعنی سیرکولاسیون ورودی و خروجی هفت سینما — را به بهترین نحوی حل میکند. حرکت مردم برای ورود به سینما، روی پلههای برقی طبقات، که در پشت صفحهٔ شیشهای وسیعی در جبههٔ شمالی بنا صورت میگیرد، همچنین پایین آمدنشان روی پلههای خروجی چسبیده به نماهای ساختمان جزء مکمل شکل و کالبد بنا شده است. در واقع، سوژه و ابژه یکی شدهاند.
سطوح و پوستههای باز (شیشهای) و بسته (بتنی) که در جوار یکدیگر قرار گرفته یا همدیگر را قطع میکنند، اصلیترین معرف ساختار هندسی مجموعه هستند. خلوص احجام و ترکیببندی خطوط، سطوح و احجام مختلف، به پدید آمدن یک عرصهٔ بصری غنی و سیال کمک کردهاند.
در عین حال سطوح مختلف طوری قرار گرفتهاند که شب هنگام نور فضاهای داخلی از فواصل بین سطوح مختلف تابیده میشود و از پشت سطوح تیرهتر جلویی، سطوح پشتی را روشن میکند؛ طوری که به نظر میرسد سطوح و احجامی روشن و سبک از دل سطوح تیرهتر سر برآوردهاند. چنین ترکیبی یک نظام چندلایهٔ بصری را به وجود میآورد.
بستر شکاف میانی بنا نور خورشید را به مرکز تجاری پایین منتقل کرده و حرکت انسانها بر روی آن رقص سایهها را به فضاهای پایین منتقل میکند. همین سطح در شب به صورت سطحی نورانی و روشن میدرخشد. حرکت انسانها بر روی این فرش بلورین و درخشان تجربهٔ بصری منحصربفردی را به وجود میآورد.
