معماری معاصر

بیژن شافعی، در آینه سه اثر معماری

حمیدرضا ناصر نصیر·معمار ۵

بیژن شافعی، متولد ۱۳۳۹ در مهاباد، فارغ‌التحصیل رشته معماری از دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران، با بیش از ۲۰ سال تجربه حرفه‌ای مداوم اگرچه به نسل جوان معماران تعلق دارد، فعالانه در طراحی بیش از ۶۰ پروژه مشارکت داشته که حدود ۳۰ مورد آن ساخته شده است. همواره از مرکز و کیفیت‌های خود و مصالح افاضه می‌کند.

بیژن شافعی می‌گوید که برای او مهم‌ترین موضوع رابطه بین معماری و بستر آن است. او معتقد است که معماری باید ارتباطی با محیط اطراف خود حفظ کند، هم از نظر فرهنگی و هم اقلیمی. در آثار او می‌توان تعهد قوی به معماری منطقه‌ای را مشاهده کرد در حالی که همزمان در جستجوی مدرنیته است.

در سازه‌ها، فضا و اصول ترکیب اجسام، بسیار منظم و هدفمند و پیش‌بینی‌شده و در زمینه معماری کاربری به ایده ناظر به ذهن معماری و حرکت از نظرگاه کارشناسانه فضاها به بصیرت مقید، نشسته، استقرار و واحدهای خروجی واحدهای بلندمتر، نظرد سامانی‌ها را صحنه‌سازی می‌کند.

01

مجموعه اداری در اهواز

بیژن شافعی می‌گوید که پروژه‌ای برای دسترسی اصلی پیاده بین سرویس‌دهنده است و درباره دیگر باید با تأکید بر فضایی آبنما و پویای مجموعه حیاط مرکزی خدمت مرکزی و ورودی مجموعه حیاط داده شود.

مجموعه اداری اهواز این اصول را نشان می‌دهد. حیاط مرکزی به عنوان عنصر سازمان‌دهنده عمل می‌کند و گذاری بین خیابان عمومی و دفاتر خصوصی ایجاد می‌کند. استفاده از آجر و پالت رنگی از مصالح محلی و سنت معماری استان خوزستان الهام گرفته است.

02

ویلای باغ فردیس در کرج ۱۳۷۶-۱۳۷۷

ویلا در فردیس کرج شاید شخصی‌ترین اثر شافعی باشد. واقع در شهرباغ فردیس، خانه به نیاز دوگانه حریم خصوصی و ارتباط با فضای باز پاسخ می‌دهد. دیوارهای گچکاری سفید با لکه‌های قرمز پررنگ و بریدگی‌های هندسی ظاهری متمایز مدرن به ساختمان می‌بخشند در حالی که توده‌بندی یادآور کوشک‌های باغ ایرانی سنتی است.

پلکان مارپیچ با پنجره چشمی‌شکل یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌هاست. ساختمان از منظر باغ با خطوط شیبدار بام بلند می‌شود و سیلوئتی پویا ایجاد می‌کند. استفاده از سنگ طبیعی برای پایه، ساختمان را در بستر خود مستقر می‌سازد.

در زمینه حدود پنج تا شش هکتار، این ساختمان با فضای باغی طراحی و ساخته شد که از اسکان تاریخی باغ‌هایی در مرز چهاربخش سبز پنج تا و این استخر تاریخی باغ‌ها در جنوب زمین نیز اسخان و سرسبز که به ورودی ساختمان طراحی شده است.

03

ساختمان نمایندگی شرکت OCE در تهران

این ساختمان تجاری در یکی از خیابان‌های مهم تهران، توانایی شافعی در کار در مقیاس شهری را نشان می‌دهد. استفاده جسورانه از نوارهای افقی نارنجی در مقابل نمای شیشه‌ای و فلزی، به ساختمان هویت بصری قوی می‌بخشد. ورودی اصلی دارای سایبان طره‌ای چشمگیری است که بر ستون‌های مجسمه‌وار تکیه دارد. پلان‌های طبقات امکان تقسیم‌بندی انعطاف‌پذیر فضای اداری و تجاری را فراهم می‌کنند.

طرح شاخصی به خاطر سبک‌بزرگ‌نمایی به مجموعه اثر در محل وسیع و همکاری متراکم شهری و نهاد تجاری این ساختمان بزرگ کارآمد و پیچیده ساخته شد.