انرژی در ساختمان

فرهنگ، اقلیم، مصالح و مهندس در استفاده بهینه از انرژی

این مقاله مصرف انرژی در ساختمان‌ها را از دو منظر متفاوت بررسی می‌کند: ۱) انرژی «تحقق‌یافته» که در ارتباط با ساخت یک ساختمان پیش از بهره‌برداری مصرف می‌شود، و ۲) انرژی «عملیاتی» که در بهره‌برداری از همان ساختمان پس از تکمیل آن به کار می‌رود. دسته اول شامل تمام انرژی مصرف‌شده در تبدیل مواد خام به مصالح ساختمانی قابل استفاده است.

هرچه انرژی بیشتری از دسته اول در ساخت یک بنا مصرف شود، ساختمان بادوام‌تر و مقاوم‌تر خواهد بود. به عبارت دیگر، فقر مصالح با فقر انرژی دست در دست هم پیش می‌روند. بافت پراکنده تقریباً دائمی شهری و روستایی در ایران نمود آشکار این دو نوع فقر است.

کشف نیروی بخار با استفاده از زغال‌سنگ و همچنین توسعه صنایع نفت و گاز در قرن گذشته از ارکان اصلی توسعه صنعتی در غرب بودند. ملت‌های غربی انقلاب صنعتی را آغاز کردند در حالی که کشورهای خاورمیانه و بقیه جهان در فقر انرژی زندگی می‌کردند. پس از ملی شدن صنعت نفت در ایران و سایر کشورهای تولیدکننده نفت، فرصت‌های اقتصادی جدیدی پدید آمد و عرضه عظیمی از انرژی ارزان در اختیار ما قرار گرفت. در نتیجه سبک زندگی ما یک‌شبه تغییر کرد و ما را از جامعه‌ای بسیار صرفه‌جو به ملتی اسراف‌کار تبدیل نمود.

هزاران سال دسترسی به انرژی مقرون‌به‌صرفه به مردم ما آموخت که چگونه انرژی اندک موجود را در ساخت‌وساز و زندگی روزمره حفظ کنند. پنجره‌های بسیار کوچک با حداقل استفاده از شیشه، جهت‌گیری ساختمان‌ها نسبت به حرکت خورشید، استفاده از بادگیر در اقلیم‌های گرم، طراحی واحدهای ساختمانی درون‌گرا، چیدمان حوض‌ها و جوی‌های آب برای خنک‌سازی، گذرهای سرپوشیده با دیوارهای بلند — همه اینها نمایانگر میراث غنی طراحی پایداری هستند که اکنون تا حد زیادی رها شده‌اند.

معماری مدرن ۶۰ ساله اخیر ایران بازتاب این اسراف‌کاری است. این مقاله تکنیک‌های جدید صرفه‌جویی انرژی را مرور و ارزیابی مجدد عملکرد معماری امروز را در پرتو پیشرفت‌های جدید حفاظت انرژی توصیه می‌نماید.