معماری معاصر

سیر تحول محیط‌های کار

حبیبه مجدآبادی·معمار ۱۹
سیر تحول محیط‌های کار
طراحی داخلی دفتر کار مدرن

تحول در محیطهای کار نیازمند توجه به تغییر و طراحی تخصصی است.

راهرویی طویل و اتاقهایی در طرفین تصویری است که اداره‌های دولتی ما بیش از پنجاه سال است که از محیط کار اداری ارائه داده‌اند. مراکز خصوصی هم با تفاوت در مقیاس غالبا چندان از این الگو تخطی نکرده‌اند. تصاویری که مدت مدیدی است از محیطهای کاری ارائه شده عموما فضایی کسالت‌بار را از محیط کار تداعی می‌کند.

با وجود کامپیوتر، اینترنت و ارتباطات به شکل وسیع آن، این نوع محیطها دیگر نمی‌توانند به حضور خود ادامه دهند. برای رسیدن به فضاهای سازمان‌یافته و پاسخگوی نیازهای کنونی باید دو مرحله را طی کرد: نخست توجه به اینکه تغییر و تحولی در محیطهای کار و طراحی آنها وجود دارد و دوم اینکه این تغییر چگونه و به دست چه کسانی باید صورت گیرد.

◆ ◆ ◆

یک دفتر کار در تهران

دفتر کار سنتی تهران با میز کنفرانس

فضای بزرگی به میز کنفرانس و میز کار رئیس اختصاص داده شده است. این فضا در طول ساعات کاری خالی و بی‌مصرف است.

دفتر کار تبدیل‌شده از آپارتمان مسکونی

مبلمان یکی از اتاقهای خواب که به اتاق کار تبدیل شده است. میز رئیس در سالن کنفرانس.

در این شماره بعد از نگاهی به نمونه یک دفتر کار در تهران، که از تبدیل یک آپارتمان کوچک دو خوابه و با استفاده از امکانات بازار به وجود آمده، به کار برادران برولس — پاسخ خاص و طرح آزاد آن دو برای دفتر کار ویترا در پاریس — می‌پردازیم.

◆ ◆ ◆

دفتر کار جدید کمپانی ویترا در پاریس

رونان برولس و اروان برادر بیست و پنج ساله‌اش، در حال حاضر یکی از مطرح‌ترین طراحها در پاریس هستند. همکاری این دو از سال ۱۹۹۹ آغاز شد.

«ما از آن دسته هنرمندانی نیستیم که طرحی را بکشیم و به کارفرما بگوییم برو آن را بساز. ما با تمام ابزار و امکانات و افرادی که در تولید محصول سهیم هستند گفتگو و رابطه برقرار می‌کنیم و در تمام مراحل ساخت نکات تازه‌ای در مورد پروژه می‌آموزیم.»
نمای کلی دفتر ویترا پاریس اثر برادران برولس

دفتر کار جدید کمپانی ویترا در پاریس. منبع: دوموس ۸۵۳، نوامبر ۲۰۰۲.

کمپانی ویترا از اواخر دهه پنجاه تعریف مجدد فضاهای کار را در نظر داشت. با همکاری جرج نلسون، ماریو بلینی، آنتونیو چیتریو، آلبرتو مدا و جاسپر موریسون همگی در جهت تحول ساختار یکپارچه دفاتر کار همکاری کردند.

میز طویل مرکزی فضای کار ویترا

این میز طویل در مرکز فضا رابطه خاصی را با متن تعریف می‌کند و با اشیاء روی آن به افراد آزادی می‌دهد تا محدوده مشخص خود را شکل دهند.

تیمهای کاری دفاتر جدید ویترا

تیمهای کاری در دفاتر جدید ویترا در حال شکل‌گیری و تغییر و تحول هستند.

برادران برولس کل فضای کار را به یک سالن بزرگ ملاقات تغییر می‌دهند و در عین حال این امکان را ایجاد می‌کنند که افراد مستقل کار کنند و خود را جدا سازند. قدرت تطابق سریع محیط کار یکی از خصوصیات مهم این مبلمان است.

جزئیات طراحی فضای ویترا

عناصر مدولار طراحی فضای کار ویترا.

کابین تلفن و فضاهای خصوصی ویترا

برولسها عناصری از قبیل کابین تلفن عمومی به طرح اضافه کردند تا توجه خود را به محدوده‌های خصوصی در متن آزادی فضا بیان کنند.

◆ ◆ ◆

منابع:

۱. دوموس ۸۵۳، نوامبر ۲۰۰۲

۲. برادران برولس، مصاحبه، اکتبر ۲۰۰۱

مجله معمار
شماره ۱۹ · زمستان ۱۳۸۱