حسین ناصری، متولد سال ۱۳۲۷ در شهر کرمان، فارغالتحصیل رشتهٔ معماری از دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران. در سال ۱۳۵۴ تجربهٔ حرفهای را از سال دوم دانشکده شروع کرد. پس از فارغالتحصیلی تا سال ۱۳۵۹ (انقلاب) به عنوان همکار در مهندسان مشاور کلانتری، دارائی و همکاران (باوند) و سپس به عنوان شریک و عضو هیئتمدیرهٔ مهندسان مشاور باوند مشغول به کار بوده است. از سال ۱۳۶۹ تاکنون در دفتر کار شخصی خود، در تهران، در زمینهٔ مسکن شهری و ساختمانهای مسکونی و اداری بلندمرتبه به کار اشتغال دارد.
از مجموع کارهای حسین ناصری، در این شماره سه طرح ساختهشده در تهران معرفی میشود.
پروژهها
۱. ساختمان مسکونی، تهران، ۱۳۶۶
مهندسان مشاور: باوند. مدیر پروژه: حسین ناصری. طرح: حسین شیخزینالدین و حسین ناصری. طرح محوطه: فرهاد ابوضیاء. اجرا: مهدی سلطان محمدی. عکس: دکتر عطاءالله امیدوار.
این بنا در زمینی به مساحت حدود ۱۰۰۰ مترمربع، شامل ۱۲ واحد مسکونی در سه طبقه روی زیرزمین است که در شرقیترین بخش به دلیل استفاده از پیلوتی به دو طبقه تقلیل یافته. راه ورود به ساختمان از انتهای کوچهٔ باریکی در شرق زمین است. از یک پاگرد ابتدا وارد دو رامپ ماشینرو راست و چپ به ترتیب به پارکینگ پیلوتی شمالی و پارکینگ زیرزمین جنوبی، و سپس از روبرو مستقیماً وارد شش آپارتمان نیمهٔ شرقی ساختمان، و از حیاط شمالی وارد شش آپارتمان نیمهٔ غربی میشود. دو طبقهٔ روی پیلوتی شرقی به دو واحد معمولی و یک واحد سهخوابهٔ دوبلکس بزرگ اختصاص یافته است. سرپوشیدهٔ زیر آپارتمان دوبلکس شرقی، که متصل به حیاط و باغچهٔ بزرگ جنوبی است، فضای مناسبی است برای نشستن در هوای آزاد و بازی بچهها. در اکثر واحدها اتاقهای خواب و آشپزخانه نور جنوب و پذیراییها نور شمال میگیرند.
جلو کشیدن سه آپارتمان شرقی از سایر آپارتمانها و استفاده از پیلوتی در زیر آنها، و ایجاد شکاف بزرگی در حجم نه آپارتمان غربی، حالت مواج و شناوری به حجم بنا بخشیده است. نمای ساختمان از آجر سفید است که در بعضی جاها متنهای تراورتن سفید را در داخل خود قاب گرفته است. دودکشهای موتورخانه و بخاریهای دیواری نیز به آرایش ترکیب نما کمک کردهاند.
۲. ساختمان اداری، میدان آفریقا، تهران، ۱۳۶۹
طرح: حسین ناصری. اجرا: مهدی سلطان محمدی. عکس: کامران جبرئیلی.
این طرح در زمینی به طول ۳۵ متر و عرض حدود ۹ متر، روی یک ساختمان مسکونی دو طبقهٔ قدیمی متعلق به سالهای ۱۳۴۹-۵۰ اجرا شده است. کارفرما میخواست با اضافه کردن دو طبقه و قسمتی در جلوی آن، مجتمعی شامل چهار واحد اداری به وجود آورد.
در طبقهٔ همکف سرسرای اصلی به انضمام یک واحد اداری حدود ۱۰۰ مترمربعی و موتورخانه قرار گرفتهاند. در هر یک از طبقات اول و دوم یک دفتر کار با مساحت حدود ۲۰۰ مترمربع شامل سرسرای ورودی، سالن انتظار و منشی، پنج اتاق کار با سرویس و آبدارخانه و انبار قرار دارد.
عقبنشینی اتاق وسط جنوبی در طبقهٔ آخر و ایجاد ایوانی کوچک در جلوی آن، ترکیب حجمی تازهای به بنا بخشیده است. دو اتاق شمالی طبقهٔ اول به یک حیاط خلوت با حوض و باغچههای کوچک نگاه میکنند. نمای ساختمان ترکیب قاببندی آجر سفید با متن تراورتن تیشهای قرمز آذرشهر است.
۳. ساختمان اداری خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، تهران، ۱۳۷۳-۱۳۷۶
طرح: حسین ناصری و همکاران. سازه: مهندسان مشاور تاژند. تأسیسات مکانیکی: مهندسان مشاور انرژی. مدیریت اجرا: مهدی سلطان محمدی. عکس: حسین ناصری.
طرح اولیه در زمینی به مساحت حدود ۹۰۰ مترمربع با ۸ طبقه و یک زیرزمین در سال ۱۳۷۳ تهیه گردید که در طرح نهایی به ۱۲ طبقه، شامل ۳۹ واحد اداری (دفتر کار) و دو طبقهٔ زیرزمین، افزایش یافت. اجرای ساختمان در اواخر سال ۱۳۷۶ به پایان رسید.
با تأسی به معماری بناهای بلند قدیمی، برجها و گنبدهای ایرانی، از جمله برج طغرل (شهر ری)، گنبد جبلیه (کرمان)، برج ابرکوه و مجموعهٔ سلطانیه (زنجان)، در طراحی این بنا توجه اصلی به حجم کلی بنا بوده است که در عین داشتن کاربری متداول بلندمرتبه و استفاده از فنآوری نوین و مصالح و امکانات ساخت امروز، حال و هوای ایرانی نیز داشته باشد. این مقصود با رعایت سلسلهمراتب سازمان فضایی — از یک حجم مکعبی سهطبقه در پایین و تبدیل آن به چند طبقه با مقطع هشتضلعی و نهایتاً با مقطع دایرهشکل که به گنبد ختم میشود — حاصل شده است. از تقارن و نظم هندسی حجم کلی و همچنین مصالح دارای رنگهای ملایم برای القای حس اعتدال و آرامش استفاده شده است.
حجم اصلی با پوستهای سنگی که سطوح شیشهای را در بر گرفته، با تورفتگیها و بیرونآمدگیهای اندک، در بالاترین قسمت با ستونهایی از ورق استیل به گنبد منور شیشهای ختم میشود. انعکاس آسمان ابری و هوای بارانی بر کل ساختمان و بهویژه بر گنبد آن، اعتدال و آرامش طرح را در منظری خیالانگیزتر قرار میدهد.
وضعیت تصادفی استقرار این بنا و برج جام جم نزدیک آن — که ناشی از توافقهای موردی مالکان با شهرداری بوده است — علیرغم ایجاد یک کانون توجه، اهمیت طراحی پیشاندیشیدهٔ سیماهای شهری را نشان میدهد. پنج متر عقبنشینی از شمال و سه متر از غرب زمین، امکانات مناسبی برای دسترسی و نورگیری ساختمان فراهم نموده است.
در طرح اولیه هر طبقه دارای دو واحد اداری، هر کدام به مساحت حدود ۲۰۰ مترمربع بود، ولی در طرح نهایی اکثر طبقات به چهار واحد تبدیل شدند. در طبقهٔ همکف، علاوه بر سرسرا که به ورودی اصلی در شرق (خیابان بخارست) همچنین به خیابان و حیاط جنوبی و غربی راه دارد، چهار دفتر کار، هر کدام با مساحت حدود ۷۰ تا ۱۰۰ مترمربع، قرار دارند. اشراف طبقات اول و دوم به سرسرای همکف، به ارتفاع و گشودگی و تنوع فضایی آن افزوده است. طبقات اول تا هشتم هر یک شامل چهار دفتر کار به مساحتهای حدود ۷۰ تا ۱۰۰ مترمربع؛ طبقات نهم و دهم هر یک شامل دو دفتر کار به مساحت حدود ۲۰۰ مترمربع؛ و طبقهٔ یازدهم به انضمام سهچهارم فضای زیر گنبد (طبقهٔ دوازدهم) یک دفتر اداری دوبلکس به مساحت حدود ۳۰۰ مترمربع است. بقیهٔ فضای گنبد به تأسیسات اختصاص پیدا کرده است. با قرار دادن آبدارخانهها، سرویسهای بهداشتی و پلهٔ فرار در ضلع غربی، نور و چشمانداز از هر سه ضلع دیگر به درون همهٔ دفاتر راه پیدا میکند. پارکینگها و تأسیسات مورد نیاز در دو طبقهٔ زیرزمین تأمین گردیده است.
