اوتار پرادش، ۱۹۵۹-۱۹۶۶ (مرحله اول)
در سال ۱۹۵۹، به «کانویندی» فرصت ویژه‌ای داده شد تا پردیس جدیدی برای مؤسسه فناوری هند (IIT) در کانپور طراحی کند؛ یکی از پنج مؤسسه‌ای که در بخش‌های مختلف کشور برای ارائه آموزش‌های باکیفیت فناوری ساخته شده بودند.
این پروژه نه تنها دیدگاه‌های ایدئولوژیک خود او را درباره مسیر آینده معماری هند به چالش کشید، بلکه نقش مهمی در شکل‌گیری میراث مدرن آن ایفا کرد.
سایت پروژه با مساحت ۴۲۰ هکتار، عمدتاً مسطح و در حاشیه‌های شهر کانپور واقع شده بود و دسترسی به آن از جاده گرند ترانک۱ بود که کانالی برای آبیاری در یک سمت آن جریان داشت. مرحله اول برای ۲۵۰۰ دانشجو برنامه‌ریزی شده بود، با اعضای هیئت علمی و کارکنان پشتیبانی فنی متناسب با آن.
درون پردیس، کانویندی مسئولیت طراحی مجموعه آموزشی شامل سالن‌های سخنرانی، آزمایشگاه‌ها، کتابخانه، دفاتر اعضای هیئت علمی، مرکز رایانه، کارگاه‌ها، سالن اجتماعات و سایر امکانات پشتیبانی را بر عهده داشت، در حالی که طراحی بخش‌های مسکونی و خوابگاه‌ها به شرکت کوتاری۲ و همکاران واگذار شد.
در پاسخ به ایده‌های پیشرو مدیر پروژه، دکتر پی. کی. کلکار۳، هماهنگ‌کننده پروژه، نورمن دال۴ و معمار برنامه‌ریز راسل وود۵، کانویندی پردیسی خلق کرد که در آن مفهوم سنتیِ دپارتمان‌های آموزشی جداگانه جای خود را به ایده‌ای جدید داد؛ جایی که رشته‌های مختلف با همکاری یکدیگر، یک برنامه آموزشی یکپارچه ارائه می‌دادند که با پیوند درونی و انعطاف‌پذیری مشخص می‌شد.
این مفهوم، تغییر الگوی مهمی در برنامه‌ریزی پردیس‌ها به شمار می‌رفت و مقدمه‌ای برای چندین مؤسسه دیگر شد که او در ادامه مسیر حرفه‌ای خود طراحی کرد.
۱. کتابخانه P.K. Kelkar · ۲. ساختمان دانشکده · ۳. مجموعه سالن‌های سخنرانی · ۴. مسیرهای پیاده‌روی · ۵. آزمایشگاه‌های مرکزی · ۶. آزمایشگاه‌های غربی · ۷. دپارتمان مهندسی برق / ACES · ۸. آزمایشگاه‌های مهندسی عمران · ۹. کارگاه · ۱۰. مرکز رایانه · ۱۱. مجموعه جدید سالن‌های سخنرانی · ۱۲. آزمایشگاه‌های جنوبی · ۱۳. آزمایشگاه‌های مهندسی مکانیک · ۱۴. آزمایشگاه‌های فیزیک هسته‌ای
کتابخانه
ساختمان شاخص پردیس - کتابخانه - در قلب مجموعه آموزشی، یک ساختمان چهار طبقه با طبقات پیش‌آمده به سمت بیرون در هر سطح است. یک حیاط مرکزی، نور و تهویه را برای تمام بخش‌های ساختمان تأمین می‌کند. فضاهای مطالعه در نزدیکی محیط بیرونی، در کنار قفسه‌های کتاب قرار دارند و فضاهای ذخیره‌سازی کتاب در بخش‌های داخلی‌تر جای گرفته‌اند.
یک گذرگاه دوطبقه، طبقه همکف مرتفع را قطع می‌کند و ورودی کتابخانه را با یک پلکان چشمگیر برجسته می‌سازد. فضای باز بزرگ در ورودی، همراه با آب و فضای سبز اطراف، بستری برای تعامل غیررسمی فراهم می‌کند.
فرم مکعبی توخالی و طبقات پیش‌آمده، به کتابخانه هویتی خاص می‌بخشد و نورگیرها و سازه‌های سقف، خطوط آسمان متمایزی ایجاد می‌کنند. در تمام ساختمان، از شبکه‌ای با مربع‌های ۵ متری استفاده شده که مبتنی بر یک طراحی کارآمد است.
۱. میدانگاهی باز · ۲. باغ فرورفته · ۳. مسیر پیاده‌روی · ۴. سرسرا · ۵. بخش پردازش · ۶. قفسه‌های باز/ مطالعه
مجموعه سالن‌های سخنرانی
مجموعه دوسطحی سالن‌های سخنرانی، از چندین سالن بادبزن‌شکل با ظرفیت‌های متنوع تشکیل شده است. سالن‌های با ظرفیت ۱۲۰، ۲۴۰ و ۴۵۰ نفر، به صورت جفت و حول یک مرکز خدماتی در طرحی مستطیلی و پیوسته با گذرگاه اصلی، چیده شده‌اند.
ارتفاع بالاتر این ساختمان باعث می‌شود فضای زیرین برای تعامل و همچنین برای جانمایی واحدهای خدماتی مانند تهویه مطبوع و سرویس‌های بهداشتی آزاد بماند. یک سری تیرهای بتنی نمایشی، سیستم تهویه را به سالن‌های بالا منتقل می‌کند. سیستم سازه‌ای متشکل از دال‌های تاشده و تیرهای دیافراگمی، ویژگی بصری خاصی به این مجموعه می‌دهد.
۱. اتاق تهویه مطبوع · ۲. انبار و خدمات · ۳. دفتر · ۴. سالن سخنرانی (۴۵۰ صندلی) · ۵. سالن سخنرانی (۲۴۰ صندلی) · ۶. سالن سخنرانی (۱۲۰ صندلی) · ۷. مسیر پیاده‌روی
ساختمان دانشکده
ساختمان شش‌طبقه دانشکده، که آزمایشگاه‌ها، کلاس‌های درس و دفاتر اداری را در رشته‌های مختلف در خود جای داده، در مکانی استراتژیک در پردیس قرار گرفته است.
طرح نامنظم H-شکل، از مجموعه‌ای از ماژول‌های مربعی با راهروهای دوتایی متصل به یکدیگر از طریق گذرگاه‌ها ساخته شده است.
تناوب فضاهای بزرگ و کوچک، به ترتیب فضاهای «خدمت‌رسانی‌شده» و «خدمت‌رسان» را فراهم می‌آورد و ریتمی منظم به نمای ساختمان می‌بخشد..
طراحی ارتفاعی ساختمان، با استفاده از تقسیمات افقی طبقات میانی، به کمک پنجره‌های نواری و سایه‌بان‌ها، عمودیت بلوک‌های مدولار را بازتاب می‌دهد.
۱. پذیرش · ۲. آزمایشگاه آموزشی · ۳. مسیر پیاده‌روی · ۴. اتاق آموزش · ۵. اتاق سمینار · ۶. گذرگاه روباز · ۷. هیئت علمی · ۸. تحقیقات · ۹. دفتر · ۱۰. هسته مرکزی گردش داخلی
آزمایشگاه‌های جنوبی و غربی
آزمایشگاه‌های دوطبقه جنوبی شامل یک راهروی مرکزی است که به فضاهای آزمایشگاهی از طریق مجموعه‌ای از پل‌های ارتباطی متصل می‌شود و برش‌هایی برای تأمین نور و تهویه کافی دارد.
ورودی اصلی دوارتفاعی، به سوی میدان اصلی و بدنه آبی باز می‌شود. در نماهای شرقی و غربی، از سایه‌بان‌های بتنی خمیده و کرکره‌های افقی استفاده شده تا به ساختمان هویتی مشخص ببخشد.
برای آزمایشگاه‌های غربی نیز، از همین الگوی بلوک‌های مستطیلی یا L-شکل و سیستم گذرگاه‌های سرپوشیده استفاده شده است. در این ساختمان‌ها، علاوه بر آجر نمایان، بعضی از سطوح داخلی با گچ سفیدکاری شده‌اند.
مرکز کامپیوتر
مرکز کامپیوتر، ساختمانی دوطبقه است که از سیستم ورودی دوگانه بهره می‌برد: یکی در انتهای شبکه گذرگاه‌های مرتفع و دیگری در سوی دیگر برای ورود وسایل نقلیه. طرح کلی این مرکز شامل یک فضای بزرگ اصلی در مرکز و فضاهای پژوهشی در پیرامون آن است.
فضاهای مرتفع برای ورودی‌ها طراحی شده‌اند و فرم قدرتمند پلکان و نورگیر، به مرکز کامپیوتر جلوه‌ای ویژه می‌بخشد.
کارگاه‌ها
کارگاه‌ها به دلیل سهولت در ساخت، از اولین ساختمان‌های پردیس بودند. این سازه‌ها عمدتاً سالن‌های بزرگ با اسکلت‌های فولادی و خرپاهای شمالی و دیوارهای آجری نمایان هستند که نور طبیعی را از دو طرف تأمین می‌کنند.
پوشش‌های نهایی
ساختمان‌ها عمدتاً بر اساس یک مفهوم مدولار تکرارشونده طراحی شده‌اند که از فناوری‌های موجود و مصالح محلی بهره می‌برند؛ عمدتاً شامل سازه‌های بتنی تقویت‌شده نمایان، ترکیب شده با آجر محلی مرغوب برای دیوارهای داخلی.
استفاده از کرکره‌ها، سایه‌بان‌ها و گذرگاه‌های سرپوشیده، نمونه‌هایی از پاسخ معمار به شرایط اقلیمی هستند.
فضای سبز به طور محدود و در قالب تپه‌های کوچک در نقاط راهبردی، سنگ‌فرش‌های آجری نمایان و کاشت درختان انتخابی طراحی شده است که نمای مستحکم ساختمان‌ها و سیستم گذرگاه‌ها را تکمیل می‌کنند.
مانند یک موجود زنده، پردیس دانشگاهی IIT کانپور دارای یک ساختار سلسله‌مراتبی از عناصر است که به آن شکلی جامع می‌بخشد. این سیستم‌های یکپارچه، مانند یک موجود زنده، بخشی از یک سلسله‌مراتب هستند که در آن «اسکلت ساختاری» چهارچوب ساختمان‌ها را تشکیل می‌دهد، «عضلات» به ترتیب ثابت و پویا فضاها را به هم متصل می‌کنند، «شبکه عصبی» استعاره‌ای از خدمات است و «سیستم گردش خون» شامل مسیرهای عابر پیاده و جاده‌ها می‌شود. یک «مرکز مغز» در مکانی مناسب، قابل‌شناسایی از ورودی پردیس، و یک «قلب» یا هسته فعالیت‌های متمرکز شامل میدان مرکزی تحت‌سلطه کتابخانه وجود دارد که پردیس حول آن عمل می‌کند و رشد می‌یابد.
منطقه دانشگاهی، با ابعاد ۵۰۰ در ۴۵۰ متر، در مرکز سایت قرار دارد و بر اساس فاصله ۵ دقیقه پیاده‌روی طراحی شده است. این منطقه به‌عنوان یک واحد منفرد، توسط زیرساخت ساختمان‌ها، فضاها و سیستم‌های خدماتی پشتیبانی می‌شود. مفهوم زیربنایی، تقسیم جرم بزرگ پروژه به خوشه‌های کوچک‌تر و قابل‌درک است که توسط یک ستون فقرات دوسطحی - یک سیستم راهرو - یکپارچه شده‌اند و تونلی زیرزمینی برای خدمات فراهم می‌کند. این راهروها، ضمن محافظت اقلیمی، حرکت بین دانشکده‌های مختلف را تسهیل، تعامل دانشجویی را تشویق می‌کنند و امکان گسترش در آینده را فراهم می‌سازند؛ کانویندی آنها را «راهروهای همیشه کوچک‌شونده» می‌نامد. چیدمان، تنوع فضایی را در واحدهای مرتب فراهم می‌کند. رفت‌وآمد عابر پیاده و وسایل نقلیه کاملاً جدا شده تا هسته مجموعه از ترافیک آزاد بماند. ساختمان‌ها هماهنگ هستند و فضاهای تعاملی فراوانی در خارج از فضای ساخته‌شده وجود دارد.
اگرچه برنامه‌ریزی بر اساس اصول آموخته‌شده تحت‌نظر گروپیوس و تحت‌تأثیر کوربوزیه و کان انجام شده است، کار کانویندی از حجم‌ها و سطوح مکعبی سبک بین‌المللی فاصله می‌گیرد و کیفیتی انسانی و مقیاسی به زبان بروتالیسم می‌افزاید.
پردیس IIT کانپور نمایش آن معماری است که فرهنگ و آرمان‌های هند جوان و مستقل را بازتاب می‌دهد.
پانوشت‌ها:
1- Grand trunk
2- Kothari
3- P.K.Kelkar
4- Norman Dahl
5- Russell wood
