کیوان خسروانی از نخستین روزهای فعالیت حرفهای خود، مفهوم زیبایی در معماری بومی ایران و هماهنگی آن با محیط طبیعی گوناگون را سرلوحه کار خود قرار داد؛ چه در سبکهایی که یادآور معماری کویری ایران هستند و چه در ترکیب مصالح نوین با سبکی بومی.
سبک معماری او نخستین گام در تعریف هویت در معماری معاصر ایران بود، رویکردی تاریخی به معماری که به آنچه امروز پستمدرنیسم نامیده میشود انجامید. توانایی او به عنوان یک هنرمند، با استعدادی برای همه انواع طراحی، خسروانی را به چهرهای شاخص در معماری معاصر ایران تبدیل کرده است.
کیوان خسروانی متولد ۱۳۲۳ در تهران است. تحصیلات معماری خود را به پایان رساند و در سال ۱۳۴۸ مدرک خود را دریافت کرد. فعالیت حرفهای او از سال ۱۳۵۰ آغاز شد و از آن پس به صورت مستمر در عرصه معماری و شهرسازی فعال بوده است. خسروانی با درک عمیق از معماری بومی ایران و حساسیت هنری خود، آثاری خلق کرده که پلی میان زبان معماری سنتی و مدرن ایجاد میکنند.
مهمانسرای نایین
مهمانسرای نایین از شناختهشدهترین آثار خسروانی است. این پروژه در شهر کویری نایین در استان اصفهان واقع شده و طراحی آن در سال ۱۳۷۳ انجام و طی دورهای حدودا دوساله تکمیل شد. مهمانسرا به عنوان اقامتگاهی کویری طراحی شده که با چشمانداز خشک اطراف هماهنگ بوده و از سنتهای معماری منطقه بهره میبرد.
طراحی از طاقهای تیزهدار، دیوارهای ضخیم خشتی و حیاطهای داخلی بهره میگیرد که همگی از نشانههای معماری سنتی کویری مرکز ایران هستند. تسلط خسروانی بر تناسبات و حساسیت او نسبت به نور و سایه، فضاهایی خلق میکند که هم از نظر عملکردی برای اقلیم سخت کویری مناسب هستند و هم از نظر زیباییشناسی یادآور میراث معماری منطقهاند. سیستمهای تهویه طبیعی الهامگرفته از بادگیرهای سنتی به خنکسازی فضاهای داخلی بدون دخالت مکانیکی کمک میکنند.
خسروانی خود نوشته است: «بعد از اجرای این پروژه، دو سفر به مصر رفتم و از دهکدهای که حسن فتحی در سال ۱۹۷۴ اجرا کرده بود، دیدار کردم.» تحسین او از کار فتحی در معماری خاکی بازتاب تعهد مشترک به سنتهای بومی ساختمانسازی است.
خانه خسروانی
دومین پروژه خانه شخصی خسروانی در جلفای اصفهان است. این خانه مسکونی فلسفه طراحی شخصی معمار را به نمایش میگذاشت و عناصر معماری بومی را با نیازهای زندگی مدرن ترکیب میکرد. خانه دارای فرمهای منحنی متمایز، رنگهای گرم خاکی و تعاملی بازیگوشانه با گونهشناسی سنتی مسکونی ایرانی بود. متاسفانه این خانه چند سال پیش از انتشار این مقاله تخریب شد که مستندسازی عکاسانه ارائه شده در اینجا را ارزشمندتر میسازد.
کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
سومین پروژه کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در تهران است. این ساختمان توانایی خسروانی در خلق معماریای را نشان میدهد که با مخاطبانش سخن میگوید؛ در اینجا کودکان و نوجوانان. نمای صورتی متمایز ساختمان و فرمهای هندسی بازیگوشانه، محیطی دعوتکننده و تخیلبرانگیز ایجاد میکنند که کاوش و یادگیری را تشویق میکند.
در سبک معماری خسروانی نوعی گذار از معماری بومی به تفسیری مدرن دیده میشود، رویکردی که فرمهای تاریخی را یادآوری میکند و در عین حال در عمل معاصر ریشه دارد. این مشارکت خسروانی در معماری معاصر ایران را متمایز میسازد.