ساختمان کامران یک بنای مسکونی ۱۰ طبقه و ۱۰ واحدی، در قلب ساختوسازهای مسکونی گرانقیمت است. محله فرشته در گذشتهای نزدیک از زمینهای بزرگ با یک ویلا یا ساختمان مسکونی کمتراکم تشکیل شده بود و طی سالهای اخیر با تخریب این بناها، در قوارههای بزرگ زمین برجهای مسکونی با تراکم بالاتر ساخته میشود که به امکانات رفاهی، خدماتی و مشاعات مفصل و در نتیجه بارگذاری سنگین روی زمین نیاز دارد.
ساختمان از منظر خیابان: لوحی باریک و سفید که از نمای رو به خیابان حجاری شده و در میان ویلاهای کمتراکمِ قدیمی و برجهای پرتراکمِ تازهسازِ فرشته نشسته است.
پرسشی که در طراحی این ساختمان، و به طور کلی در مسیر طراحی معماری اینگونه بناها، دنبال میشود این است که آیا معماری میتواند بین وزنه سنگین ضوابط متمرکز بر فروش هر چه بیشتر تراکم، اقتصاد مسکن آمیخته به سودآوری در بازاری بیثبات و شرایط منحصر به فرد هر قطعه زمین دوام بیاورد و با مذاکره چندجانبه با هر کدام از این نیروها کیفیت معمارانه تولید کند؟
نمای رو به خیابان در روز: قابِ سفیدِ باربر در پسِ خود لغزیده و به برشهای بالکن اجازه میدهد بدنه را در سه وجه باز کنند.همان حجم در منظری مایل در غروب: تراسهای جابهجاشده، هر طبقه یک تراس، با جابهجاییهای کوچک یک ریتم عمودی میسازند.
در جستجوی پاسخ این پرسش در طراحی، هر کدام از موارد زیر عاملیت پیدا کرده و در تصمیمگیری طراحی اثرات خود را وارد کردند و در شکل دادن خروجی روند معماری تأثیر گذاشتهاند.
فرآیند طراحی حجمی ـــ چهار گام: حجمِ مسطحِ برخاسته از ضوابط (۰۱)، حجاریِ تراسهای دابلهایت (۰۲)، تنوعِ سهوجهی (۰۳)، تودهگذاری نهایی (۰۴).
زمین. زمین در نبش یک بنبست از دید آزاد از سهبر برخوردار است که معماری را از نمای دوبعدی آزاد میکند.
نمای باز در سه وجه، در غروب: همین دیدِ آزادِ زمین گوشه است که به معماری اجازه میدهد یک نمای مسطح را به حجمی پیکرهگون بدل کند.نمای نزدیکِ روز از حجمهای برشخورده: تراس هر واحد، گشایشی متمایز است که در پهلوی لوحِ ساختمان فشرده شده.
ضوابط. با شناخت تخصصی از شکافهای ضوابط، تیپولوژی تحمیلی بازار و ضوابط با تودهگذاری متفاوت دستکاری شد و امکان تغییرات حجمی در طبقات مختلف در سه وجه به وجود آمد.
پلان طبقه همکف: لابی، پیشواز سواره و تراسِ کنار استخر، پشتِ ورودیِ فرورفتهی طبقه همکف سامان یافتهاند.پلان طبقه ۱-: استخر سرپوشیده و سالنِ مشاعات تمامِ سطحِ زیرزمین را اشغال میکنند.پلان طبقه ۲-: طبقهای که تماماً به پارکینگ و خدمات اختصاص یافته و پشتِ یک رمپِ منحنی سامان دارد.طبقات ۳- و ۴-: طبقات پایینترِ پارکینگ که بارگذاریِ خواستهشده در برنامه را تأمین میکنند.پلان طبقات ۱، ۳، ۵، ۷ و ۹: تیپ واحدی که تراسِ دابلهایت را در یک وجه قرار میدهد.پلان طبقات ۲، ۴، ۶، ۸ و ۱۰: همان پلان با تراسی که به وجه مقابل جابهجا شده ـــ سرچشمه شخصیتهای متمایزِ واحدها.
فرم. پلان واحدها مشابهاند، اما تراسهای دابل هایت در رویارویی با ضوابط جابهجا شدند و واحدها با وجود تغییرات اندک کاراکترهایی کاملاً متفاوت پیدا کردند.
آکسونومتری منفجرشده: بام، فضای مشترک، فضای خصوصی، خدمات و تراس را طبقهبهطبقه نشان میدهد ـــ راهنمایی عمودی از اینکه چه کسی چه فضایی را اشغال میکند.مقطع طولی، نسخه نخست: یک پلانِ نمونهی واحد در بالا و رمپِ پارکینگ در پایین؛ کلِ پشته عمودیِ بنا در یک نقشه خوانده میشود.مقطع طولی، نسخه دوم: برشی که اندکی جابهجا شده تا چرخشِ تراسهای دابلهایت میان طبقات مجاور را آشکار کند.مقطع عرضی به همراه پرسپکتیو: تراسهای عمیق، شکافِ تأسیساتیِ مرکزی و گردشِ پلمانند، در یک نقشه گرد آمدهاند.
اجرا. مساحت و پلان تقریباً مشابه، پیچیدگی و هزینه اجرا را کاهش داد.
مقطعِ دیوار با پیکرههای انسانی: ضخامتِ سقف، فاصله طبقات و طرههای تراس از نقشه به فضای استفاده آورده شدهاند.مقطعِ دیوار، جزئیاتِ اجرایی: پوسته لایهلایه، سقفِ پلکانیِ بالکن و مسیرِ آبِ باران به میلیمتر مکتوب شدهاند.دو نمای رو به خیابان: ساختمان بهمثابه میدانی مسطح از برشها و فرورفتگیها، پیش از افزوده شدنِ نمای سهوجهی.نمای جانبی، نسخه یکم: برشهای جابهجاشدهی تراسها در امتداد دیوارِ جانبی رویهم مینشینند و نمای بلند را به هم میبافند.نمای طولی: ریتمِ کاملِ ده طبقه از مدولِ واحد، که از سری تا ته کشیده شده است.نمای طولی دیگر: وجهِ پشت، که در آن برشها بار دیگر جابهجا شدهاند ـــ همان منطق، اما از وجهِ مقابل.
اقتصاد بازار. رفاه و تجمل به کمک مشاعات مفصل، کیفیت اجرای معماری و تأسیسات تأمین شده است، تا در عوضِ آسایش و کیفیت، پرداخت بیرونی از بزک فاصله بگیرد. کاراکتر متفاوت واحدها ارزشافزوده و احساس رضایت در مشتریان ایجاد کرده و ساکنان با سلایق مختلف سبک زندگی خود را بر معماری بیپیرایه فضای داخلی منطبق کردهاند.
لابی ورودی: زمینه مرمر، آویزهای از حبابهای مسی و پردهای بلند از پارچهی شفاف، به ورودیِ مشترک ابعادِ یک سالنِ کوچک عمومی میدهند.لابی از منظرِ پشت: حبابهای مسی روی درِ اصلی گرد آمدهاند و ورود را قاب میگیرند.پذیرشِ با پلکانِ مرمری: میزِ کانژریِ توکار و آینهای دیواری، تالارِ مشترک را لنگر میاندازند.استخر سرپوشیده: استخری بلند در طبقه زیرزمین، با پنجرههای قدیِ پیرامون که نورِ روز را به طبقهی پایینیِ مشاعات میرسانند.سالنِ استخر و سالنِ ورزش: طبقهی مشاعات بهمثابه یک فضای بلندِ یکپارچه خوانده میشود ـــ استخر در یک سر، سالنِ ورزش در سرِ دیگر.راهروی نوری از بالای استخر: نواری از نورگیر در پشتِ استخر میگذرد و به دیواری از گیاهانِ کاشتهشده میرسد ـــ آب و گیاه به زیرزمین آورده شدهاند.نشیمنِ مشترک با میز بیلیارد و میز ناهارخوری: اتاقی که هم بهعنوان اتاقِ بازی و هم بهعنوان سالنِ خصوصیِ ناهارخوریِ ساکنان به کار میرود.نشیمن با چشماندازِ شهر: دیواری شیشهایِ کشویی به تراسی عمیق با نردهی شیشهای باز میشود ـــ فضای داخل بیهیچ پلهای به بیرون ادامه مییابد.تراسِ دابلهایتِ شیشهای: حرکتِ مشترکِ آپارتمانها ـــ جعبهای شیشهای با قابِ سیاه که ارتفاعِ اتاقِ بیرونی را دوبرابر میکند.طبقهی نشیمن با حجمی برجسته از چوبِ تیره: آشپزخانه و انباری در تودهای واحد و مبلمانگون تا خوردهاند.آبدارخانهای جمعوجور پشتِ پنلِ کشویی: اتاقی کوچک که آشپزخانهی کار را در پشتِ فضای اصلیِ نشیمن پنهان میکند.نشیمن با نگاهی به تراس: قلبِ آپارتمان لحظهای است که داخل و بیرون یک کفِ مشترک پیدا میکنند.فضای رختکن در چوبِ تیره: دیوارهای خدماتیِ واحدها در نقشِ کمدِ لباس نیز ظاهر میشوند و فضای بلندِ اتاق را به هم میبندند.دیوارِ کمد با ذخیرهسازی سفید: همان فضای داخلیِ بیپیرایه که برنامه میخواهد ـــ پرداختی خاموش، با عمقی سخاوتمند.نشیمن با گشودگی به تراس: همان حرکت در واحدی دیگر ـــ هر طبقه نسخهی خود را از نسبتِ اتاق و بالکن مییابد.تراس با نگاهی به بیرون: لژیایی عمیق و شیشهای که برشی از خط آسمانِ پیرامون را قاب میگیرد.آشپزخانه با میزِ جزیرهایِ سنگِ سیاه: تنها حرکتِ رنگیِ یک فضای داخلیِ تماماً سفید و مرمری.اتاقِ خوابِ اصلی با گوشهی حمام: پنلی کشویی به وانِ ایستاده اجازه میدهد بسته به لحظه، به اتاقخواب یا به حمام تعلق داشته باشد.پارکینگ: جایگاههای شمارهگذاریشده، راهروهای علامتدار و یک نوارِ روشناییِ بلند، طبقه خدماتی را به فضایی روشن و خوانا تبدیل میکنند.حمام با دیوارهای مرمری: حصارِ شیشهایِ بدون قاب، دوش را از سرویس بهداشتی جدا میکند بیآنکه هیچیک از فضاها را کوچک کند.حمامِ اصلی با وانِ ایستاده: یک آستانهی کوچکِ مجاور با رنگِ آبیِ تیره، پیش از ورود به اتاقخواب، حمام را با مکثی کوچک همراه میکند.
پرداخت معماری و ارتباط با شهر. معماری بنا با پرداختی که به شکلی افراطی ساده و مدرن است به آشفتگی شهری ناشی از سلیقه بازار پاسخ داده است.
نگاهی به بالا در ورودیِ فرورفتهی طبقه همکف: سقفی عمیق که ساختمان بالای آن ایستاده، و در شب از پایین روشن میشود.جزئیاتِ بالکن در شیشه: حفاظِ نازک و بدونِ قاب، بهمثابهی سطحی صاف در برابرِ لبهی سقف خوانده میشود.جزئیاتِ پشتهی بالاییِ بالکنها: روزنههای جابهجاشده و تراسی عمیق، بهمثابهی یک ریتمِ واحد از برش و فرورفتگی خوانده میشوند.نمای سهچهارم در سیاهوسفید: برشهای پلکانی، نمای بلند را بهمثابهی پیکرهای خاموش در برابرِ شهر میخوانند.جزئیاتِ نزدیکِ بالکنهای پلکانی: لبهی بتنِ سفید، سایهی هر فرورفتگی و گوهای از آسمان میانِ آنها.نمای نزدیکِ بالکن در آسمانِ صاف: برشهای گوشه، آپارتمان را در دو سو همزمان رو به بیرون باز میکنند.منظری مایل در غروب: قابِ سفید، به پشتصحنهای برای نورِ آپارتمانهای درون بدل میشود.نگاهی به بالا از میانِ درختی بیبرگ: تراسهای پلکانی، به پارهای از پوششِ درختیِ بالای خیابان بدل میشوند.
