بهزاد ریاضی — پروژه‌ای در راستای تقویت منظر فرهنگی تنگه چاهکوه قشم

تنگه چاهکوه در ۸۴ کیلومتری غرب شهر قشم واقع شده، این تنگه در انتها به صورت شکافی میان دو کوه درمی‌آید که در مدخل آن چهار چاه آب شیرین قرار گرفته (نام تنگه از این رو به چاهکوه معروف است). بومیان جزیره این تنگه را مقدس می‌دانند و به حضور حضرت خضر در آن باور دارند. این تنگه یکی از سایت‌های زمین شناسی پارک زمین‌شناسی (ژئوپارک) قشم است.

یادآوری داستان حضور حضرت خضر در تنگه چاهکوه به‌واسطه بازسازی قدمگاه، باعث توجه بیشتر به ویژگی‌های انسانی و طبیعی زمینه‌ساز این باور می‌شد که با داستان قرآن مطابقت داشت:

۱. حضرت خضر (پیامبر سبز) از هرجا عبور می‌کرد، آنجا سبز و خرم می‌شد (به‌دلیل شرایط جغرافیایی، تنگه چاهکوه به صورت محسوسی سبزتر از طبیعت خشن اطراف‌اش است).

۲. حضرت خضر به دنبال آب حیات می‌گشت (در انتهای تنگه چند حلقه چاه آب شیرین قرار دارد).

۳. راهنمای حضرت خضر، الیاس کشتی‌ساز بود (در غرب جزیره قشم کارگاه‌های متعدد لنج‌سازی قرار دارد).

این پروژه با بودجه سی میلیون تومان و در سه ماه به سرانجام رسید. هسته اصلی قدمگاه، تخته سنگی (معروف به سنگ زیارت) بود که در ارتفاع شش متری بالاتر از سطح مسیر اصلی (بستر تنگه) قرار داشت و بر سطح آن، ۷۰ سوراخ کم‌عمق (برای قرار دادن شمع‌های نذری) حفر شده بود. از آنجا که روشن کردن شمع در برخی از شرایط بر سطح تخته‌سنگ امکان‌پذیر نبوده، اتاقک مدور کوچکی (شمع‌خانه) در کنار تخته سنگ از سنگ و ملات گل ساخته شده بود که در زمان رویارویی ما با پروژه، کاملاً از میان رفته و تنها شالوده سنگی مغشوشی از دیوارهایش در کنار سنگ زیارت پراکنده بود.

بازسازی شمع‌خانه با همان تکنیک سنگ و ملات گل صورت گرفت و اتاقک در فاصله ۷ متری مسیر اصلی بازدید قرار گرفت. اتاقک شمع‌خانه از طریق سازه دیگری در فاصله ۷ متری به اتاقک چوپانی تخریب‌شده در پایین صخره متصل شد تا مسیر بازدید از کنار مهم‌ترین شاخصه منظر فرهنگی تنگه عبور کند و به طرف چاه‌های آب در انتهای مسیر برسد.

کوچک بودن بودجه، سنگ بومی و خاک پروژه با ملات سیمان-آهک-سنگ همگون با طبیعت اطراف، و به‌کارگیری بنّاهای محلی روستای چاهو شرقی، سه حرکت اصلی این پروژه بودند که اجرای کم‌اثرترین حضور را بر بستر طبیعی و خاطره فرهنگی این جزیره فراهم آوردند.