شهریار ایزدی در سال ۱۳۳۰ در شیراز متولد شد. تحصیلات خود را در ایالات متحده ادامه داد و در رشته معماری وارد شد و نهایتاً مدرک خود را در طراحی شهری گرفت. در سال ۱۳۵۹ به ایران بازگشت. در ابتدا کار حرفهای خود را با طراحی محوطه و ساماندهی خدمات شهری آغاز کرد و سپس دو سال به نجاری و ساخت مبلمان داخلی مشغول شد — تجربهای که به معنای بازگشت به جذابیتهای طراحی صنعتی و شناخت دقیقتر اجزای هر فرم بود، چیزی که در دوران تحصیل او را به طراحی صنعتی جذب کرده بود. پس از آن به کار حرفهای در زمینه طراحی و بازسازی واحدهای مسکونی پرداخت و سرانجام در سال ۱۳۶۸ همراه با دکتر اسماعیل طلایی دفتر معماری طلایی-ایزدی را راهاندازی کرد و دوره تازهای از فعالیت حرفهای آغاز شد. او این دوره را دورهای پربار و آغاز جدی میداند — نقطه عطفی در حرفه او. از سال ۱۳۷۳ به بعد، ایزدی مستقل کار کرده و از معماران خوشاقبالی است که به همت بسیار، در گوشه و کنار کشور طرح زده و اثر ارائه داده است.
برای ایزدی طراحی پاسخ به نیاز و یافتن راهحل برای یک مسئله است. او پروژههای کوچک و بزرگ، کلی و جزئی را از یک خانواده و روشهای برخورد را متفاوت میداند. به همین دلیل در سیر تجربههای او میتوان همه چیز را دید — از طراحی میز و نیمکت تا طراحی معماری، و از حل جزئیات اجرایی تا طراحی گوشههای فضای شهری. از میان آثار ساختهشده او میتوان بنایی با سازه سقف کششی جمعشونده را نام برد که طراحی و ساخت آن همزمان ظرف ۹۳ روز با همکاری دکتر اسماعیل طلایی صورت گرفت؛ همچنین بنای مسکونیای در شیراز که دقت وسواسگونه در جزئیات طراحی — از طراحی نقش قالیهای اتاقها تا دستگیرهها و چراغها — دو سال و نیم به طول انجامید. او میکوشد در طراحی به معنای وسیع آن سیری صعودی داشته باشد و از ساختن تجربه بیندوزد.
ایزدی میگوید: «معمار نباید خود را محدود به مدرن بودن یا سنتی بودن یا پیرو سبک خاصی کند، یا در فرم محدود به رعایت یا عدم رعایت تقارن بماند. توانایی معمار در طراحی، در درک ضرورتهای کارکردی یک بنا و حضور تعریفشده و متمایز آن در محیط موردنظر در زمان خود است.»
او همواره از یکنواختی و ملال فضاها در کارش پرهیز میکند. از همنشینی و لایهگذاری فضاهای مختلف بهره میگیرد و تجربههای فضایی متنوع را در پروژههایش میآزماید. در آثار ایزدی طعم و حس خاصی هست که ریشه در نگاه او به معماری و زندگی، حس او در حفظ باطن و روح معماری سرزمین خودش، و پاسخگویی او به نیازهای حسی و عاطفی انسان امروز دارد. در اینباره میگوید: «معماران هر سرزمین سلیقهها و تجربههای خاص خود را دارند که حاصل آموزش، فرهنگ، پیشینه و شیوه زندگی آنهاست. تقلید از دیگران نیازهای معماری امروزی ما را برنمیآورد و با بافت فرهنگ ما جور نیست. رسیدن به معماری درخور امروز، از راه فهم باطن معماری گذشته و از راه دانش، تجربه، ساختن و پرداختن به دست میآید. تکرار معماری گذشته، تقلید ظاهر آن یا پیوند اجزایش بر ساختمان امروز نتیجهای ندارد.»
مرور کارهای او نیز بیشتر نشاندهنده بیقراریای است که همواره از ویژگیهای شخصیتی او بوده. این ویژگی او را به تلفیق طراحی نوآورانه با معماری و توجه به بناهای هوشمندی که باید به شرایط اقلیمی و بلایای طبیعی پاسخ دهند سوق داده است — چیزی که به اعتقاد او نیاز معماری قرن بیستویکم است.
ایزدی در عین حال معماری را مجسمهای در مقیاس انسانی با کارکرد تعریفشده میداند. در کارهایش از گوشهها و اجزا غفلت نمیکند و در هر نقطه از اثرش احساس، عاطفه و خاطره را زنده نگه میدارد. او معماری را از ترکیب بوی آجر نمدار و عطر برانگیزاننده شمعدانی باغچه جدا نمیداند و میکوشد در حرکت در فضا حواس انسان را برانگیزد. میگوید: «ایجاد حس تعلق و حس خانه در فضای معماری از مهمترین مسائل طراحی مسکن است. حتی در مجموعههای آپارتمانی باید فرهنگ فضای معماری ایرانی و سلسلهمراتب فضایی این فرهنگ رعایت شود.»
از کارهای اخیر او میتوان به طراحی بناهای استاندارد و زنجیرهای با روشهای ساخت مدولار اشاره کرد؛ دو نمونه آن، ساختمانهای زنجیرهای شهر کتاب و اقامتگاههای بینراهی هستند.
نگاه ایزدی به حرفه معماری صرفاً در چارچوب یک حرفه، مهارت یا تخصص نمیگنجد. او معماری را نیازمند نوعی درگیری، ادراک و اندیشیدن خاص به زندگی میداند — شیوهای از زیستن که در آن کار و احساس به هم میآمیزد. به تعبیر من، آنچه او تصور میکند، تجسم میبخشد و میسازد، و آنچه کار و زندگی مینامد، از شوری پرسوز و دلسپردگی به این راه سخن میگوید.
مجموعه جدید باشگاه انقلاب
مجموعه ورزشی (برای ورزشهای سرپوشیده)، اداری و کنفرانسی با زیربنای حدود ۸۳٬۰۰۰ مترمربع در زمینی به مساحت ۱۰ هکتار، شامل: دریاچه مصنوعی، رستوران، زمین بازی کودکان، آبنماها و باغ ایرانی.
همکاران طراحی: علی میرزایی، عتیقی، جعفری، زرینقلم.
مجموعه تفریحی-اقامتی وکیلآباد مشهد
شامل هتل، مرکز خرید، رستوران، آمفیتئاتر، سالنهای چندمنظوره، سالنهای ورزشی و تفریحی؛ حدود ۲۳۳٬۰۰۰ مترمربع زیربنا در زمینی به مساحت ۴۳۵٬۰۰۰ مترمربع، در حال ساخت. ایده اصلی طرح، الهام از کاروانسراهای قدیمی خراسان و طراحی هماهنگ با اقلیم محلی است.
همکاران طراحی: علی میرزایی، عتیقی، زرینقلم.
شهر کتاب — کتابفروشیهای زنجیرهای
کتابفروشیهای زنجیرهای در سراسر تهران، با ایده اصلی برنامهریزی مدولار برای سهولت، سرعت و کاهش هزینه ساخت. در مجموع ۴۰ ساختمان و فروشگاه برنامهریزی شد. اصول هدایتکننده طراح در این پروژهها:
۱. امکان اجرای طرح در زمینهایی با ابعاد و شرایط توپوگرافی مختلف.
۲. استفاده از دیوار شیشهای به عنوان نشانه همبستهکننده این طرحها، با نماد ویترین نمایش کالا، و در عین حال امکان ارتباط کاملاً مستقیم داخل و خارج و تماس ملموس با عابران. ۱۳۷۶.
همکاران طراحی: علی میرزایی، قزواهی، جعفری، زرینقلم، مهدویان.
خانه هاشمی
پروژه شامل محوطهسازی بام یک واحد مسکونی به شکل باغی کوچک با آبنما، فضای سبز و نشیمن است.
همکار طراحی: علی میرزایی.
تبدیل دو انبار و طراحی داخلی آنها
یکی از این انبارها با مساحت ۱۴۰ مترمربع به دفتر معماری ایزدی و همکاران تبدیل شده است؛ ایزدی شخصاً تمام طراحی داخلی و مبلمان آن را انجام داده است.
انبار دیگر با مساحت ۱۶۰ مترمربع به یک واحد مسکونی سهخوابه تبدیل شده است.
خانه یزدانفر
یک واحد مسکونی که کاملاً بازسازی شده و معماری داخلی آن نیز به طور کامل انجام گرفته است. (این پروژه در دفتر معماری طلایی-ایزدی انجام شد.)
خانه دبیری
موضوع این پروژه توسعه یک خانه قدیمی و تبدیل دو واحد به سه واحد مسکونی بود. پروژهای بسیار دشوار از نظر تقسیم مناسب فضاها برای ایجاد سه واحد مسکونی مستقل، تأمین نور کافی برای هر سه واحد و نحوه ارتباط هر یک از سه واحد با بیرون مجموعه.
سینما چارلی
این سالن در محل کشتارگاه سابق تهران در زمینی به مساحت ۱٬۲۰۰ مترمربع در مدت ۹۴ روز ساخته شد. ویژگی مهم این پروژه سقف جمعشونده آن است که در تابستان آمفیتئاتر را به تئاتر روباز تبدیل میکند. مدیریت اجرایی نیز بر عهده دفتر معماری طلایی-ایزدی بود.
همکاران طراحی: علی میرزایی، آدیش، زرینقلم، محمودی. مدیر پروژه: بهروز غریبپور.
مجموعه تفریحی-ورزشی ونک ۱
این مجموعه در بافت شهری نسبتاً قدیمی در زمینی به مساحت ۱۵٬۰۰۰ مترمربع ساخته شده و شامل آمفیتئاتر، کتابخانه، رستوران، باغ چایی و امکانات ورزشی (استخر، جکوزی، سونا و غیره) است. محوطهسازی و طراحی باغ مجموعه با در نظر گرفتن درختان موجود و توپوگرافی زمین انجام شده است. در طراحی این پروژه معمار تحت تأثیر مجموعه گنجعلیخان کرمان بوده است. ساخت مجموعه نیز بر عهده دفتر معماری طلایی-ایزدی بود و در سه شیفت کاری در مدت کمتر از سه سال ساخته شد.
همکاران طراحی: قربانی، زرینقلم، قهرمانی، آلآقا، آدیش، محمودی، ریشار. مدیر پروژه: بهروز غریبپور.
پاویون ریاستجمهوری فرودگاه مهرآباد
این ساختمان به طور کامل بازسازی و به اندازه صد درصد بنای موجود توسعه داده شده است. در این اثر کوشش بر بیان عناصر و جوهر معماری ایرانی-اسلامی بوده است. تمامی جزئیات معماری داخلی این پروژه نیز توسط همین گروه طراحی شده و مجموعه توسط دفتر معماری طلایی-ایزدی در سه شیفت کاری در مدت کمتر از دو سال ساخته شد.
همکاران طراحی: غریبپور، دانشمهر، زرینقلم. مدیر پروژه: بهروز غریبپور.
