ساختمان مسكوني نبش شمال شرقي: از نمونه هاي سفيد و مكعب مستطيلي متأخرتر قبل از انقلب، اين بنا داراي جزئيات بسيار و اجرايي بسيار دقيق است. سنگ كاري اين دوره به ويژه بسيار دقيق است. سطح بسيار صاف كنسول شده با شكافي عمودي از حجم اصلي جدا شده، سطح سمت چپ با ظرافت خاص در سنگ كاري يك نقش برجسته زيگزاگي يافته. در طرف راست، انتهاي بالكن هاي جنوبي با شبكه هاي سنگي پوشانده شده اند. در زير حجم كنسول، پنجرة افقي با حفاظي متشكل از تيغه هاي عمودي سنگي پوشيده شده. هر يك از پنجره هاي پشت )نماي شمالي( تقسيم بندي هاي متفاوت و گه گاه شيشه هاي رنگي )موندريان!( دارد. اصولً شكاف هاي باريك براي متمايز كردن سطوح و حجم ها از ابزار اصلي طراحي اين بنا بوده است )از شكاف هاي بسيار باريك تا پنجره هايي مانند سه پنجره افقي روي حجم كنسول شده كه انتها ندارند(. نرده هاي آرت دكو و مدرنيستي تهران، از نظر كيفيت طراحي، غيرمترقبه بودن طرح هاي به كار رفته، كيفيت اجرا و صنعتگري، تنوع بسيار زياد طرح ها و حتي منحصربه فرد بودن بسياري، در دنيا بي نظيرند. بنابراين كاملً منطقي است كه به دور ريخته شوند! در اينجا هم طرح به بافته بودن اشاره دارد. اما جالب تر اينكه طرح به ديوارسنگي هم اشاعه يافته. پنجره افقي در همكف رو به خيابان. چنين كيفيتي را من در هيچ جاي دنيا نديده ام. اما با »منطق« موجود و خاموشي ميراث، مشاوران، اساتيد، دانشجويان، هنرمندان ... به زودي اثري از آن نخواهد بود!
\\nپاساژ فرقانى در نبش مهم جنوب غربي جمهوري و سي تير: طرح بسيار با ظرافت )به ضخامت كم صفحه هاي بادبان مانند توجه كنيد(. اين ظرافت شكلي با پوشش بسيار ظريف سراميكى متشكل از طيفى از راه راه هاي افقى خاكستري تأكيد يافته. اين پوشش كه از سراميك هاي بسيار عالي ايتاليايي است، در دوره اي در زمرة مصالح نما قرار گرفت )مانند سينما پوليدور سابق ـ قدس(. البته در شرايط سليقه هاي فرسايش يافته و زمخت شدة كنوني، چنين كيفيت هايي قابل تشخيص نيستند! اين هم يك بناي شهري است )بدين معني كه داخل آن يك پاساژ است، مغازه دارد، اداري هاي كوچك دارد و غيره كه همگي به مردم و محل ارائه خدمات مي كنند و از نوع ساختمان هايي نيست كه هر جا مي تواند باشد و مردم را به داخل آن راه نمي دهند!(. با توجه به اندازه نوشته »بانك كشاورزي« بايد نتيجه گرفت كه قدرت بينايي اين نسل به شدت كاهش يافته. يك نمونه آرت دكوي متمايل به مدرنيستي بسيار شهري )از نظر تقاطع فلسطين و - ماهيت آن در ايجاد يك ميدانچه در طرف چپ و مغازه هاي تونشسته همكف مرتبط با اين ميدانچه(. يكي - زرتشت در اينجا در حركت - انحناي سطوح- از فرم هاي موردعلقة دكو نبش به كار رفته. اما در گوشة خرپشته بام، و همچنين در نرم كردن گوشه هاي دو ستون پهن بين پنجره هاي بزرگ هم نقش داشته. به جفت بودن ستون هاي طبقة پايين، و يك ستون بلند كنار پله هم بايد توجه كرد. تابلوي مغازه لوسترفروشي
\\nبا دقت بيشتر مي توان تشخيص داد كه اين بدنه از دو ساختمان تشكيل شده، و اين نشان مي دهد كه اين روش معماري شهري چقدر در شكل دادن به خيابان ها موفق بوده )بدين معنى كه ساختمان هاى مختلف با قرار گرفتن در كنار هم به عنوان مجموعه بزرگ تر هم كيفيت ديگرى ايجاد مى كردند.(، اين مجموعه با استفاده از بالكن ها، نيم استوانة پيش آمده، پنجرة عمودي پله، چند بعدي است. فقط يك مصالح وجود دارد. به نوع اتصال بالكن به حجم نيمه استوانه هم مي توان توجه كرد. طرح منحصر به فرد يك در كه به زودي به عنوان آهن قراضه فروخته خواهد شد!
\\nسه خانة تاريخي در محلة عودلجان سهراب سروشياني، نگار منصوريSohrab Soroushiani, Negar Mansouri THREE HISTORICAL HOUSES IN OUDLAJAN كيوان خسرواني: پيشگام در رويكرد اصيل به شهر تهران كيوان خسرواني را اول بار در بوتيكش در اول خيابان ثريا )سميه امروز( ديدم: خوشرو، خوش سخن و من اول دبيرستاني بودم و با اينكه پسر نبودم، مادرم اصرار داشت كه طراحي كيوان براي پارچه و چرم در تهران تك است. پس رفتيم... . بعد از آن او را در تلويزيون مي ديدم، كه در دوران مدرنيسم و غرب گرايي مفرط ساعات متمادي به بحث و دفاع از بافت عودلجان و لزوم حفاظت از آن مي پرداخت و سعي مي كرد گردانندگان برنامه را متقاعد كند كه اين محلت قديمي چشم و چراغ شهر ماست و بايد مرمت و حفاظت شود، به خواست هاي ساكنانش رسيدگي شود، برايشان پاركينگ درست شود، ولي كالبد محله متلشي نشود، و با تر و تميز شدن، و آمدن خدمات درست به درون محلت، فلن شود و بِسان شود... . گذشته ها گذشت و بعضي از اين محلت تا چند سال پيش از اين هنوز گاز نداشتند... . بعد در دوران دانشجويي ام، كيوان خسرواني را در كافة فلور در پاريس ملقات كردم كه آمده بود سري بزند و مرا دعوت كرده بود تا برايم از آگاهي هاي سال پس از 40 عميق و بازكردن چشمان به روي واقعيات در شهر بگويد. امروز آن روزها باز هم به عودلجان سر مي زنيم. ترانه يلدا
\\nضميمة طرح به منظور مرمت، براي حفاظت و احياي عملكردي هر يك از آن ها راهكاري ارائه داده اند. در اين طرح، همة پلك هاي ارزشمند محلة عودلجان شناسايي و در قالب »بناهاي ثبت شده و يا نيازمند ثبت«، »بناهاي ارزشمند نيازمند حفاظت و نگهداري« و »بناهاي داراي عناصر يا فضاي ارزشمند«، دسته بندي و براي حفاظت از آن ها، پيشنهادات متفاوتي ارائه شده كه از مرمت صِرف بنا تا تخريب و نوسازي ضمن حفظ عناصر ارزشمند ساختمان، و يا مستندسازي بناي ارزشمند موجود و تخريب و نوسازي آن بر اساس الگوهاي پيشنهادي مشاور توصيه شده است. همين طور براي تشويق مالكان به حفظ بناي موجود نيز توصيه هاي متفاوتي همچون ارائة وام و امكانات كارشناسي رايگان براي مرمت و بازسازي بناي موجود، معافيت هاي مالياتي و تغيير كاربري ملك به كاركردهاي انتفاعي كه مزاحمتي براي ماندگاري ساختمان نداشته باشد، ارائه شده است. در ادامه، سه خانة تاريخي و ارزشمند محله، با ويژگي هاي متفاوت الگويي و كالبدي و متعلق به دوره هاي مختلف شكل گيري بافت تاريخي محلة عودلجان را معرفي مي كنيم. خانة معروف به »سراي كاظمي« اين خانه سابقاً جزو محلة چاله ميدان بوده و در حال حاضر و در مرزبندي جديد محلت، به دليل خيابان كشي هاي دورة معاصر، در محدودة امامزاده يحيي به عنوان بخشي از حوزة شرقي محلة عودلجان قرار گرفته. خرداد به شرق، قبل از رسيدن به پل روگذر خيابان 15 با عبور از خيابان ري، به امتداد گذر تاريخي امامزاده يحيي مي رسيم كه با عبور از داخل آن، قبل از رسيدن به امامزاده وارد گذر ابوالقاسم شيرازي مي شويم و در ابتداي گذر ديواره اي نرده اي شكل هست كه نسبت به معبر به ميزان زيادي عقب نشيني كرده و در پشت آن چشم اندازي از سراي كاظمي ديده مي شود. مالك اولية ساختمان ميرزا سيدكاظم، پسر سيد ميرزا هدايت االله تفرشي، بوده هجري قمري( وارد خدمات 1266) كه در اوايل پادشاهي محمد علي شاه قاجار قمري يعني 13 دولتي شده. بنابراين ساخت اين بنا را مي توان به اواسط قرن سال قبل نسبت داد. 200 حدود در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است. همين طور 1378 اين بنا در سال شمسي، بنا را مرمت و 80 پس از تملك بنا در اواسط دهة12 شهرداري منطقة در آن مستقر 12 مقاوم سازي كرد و در حال حاضر دفتر معاونت تاريخي منطقة شده است. آنچه در حال حاضر از اين بنا باقي مانده، مجموعه اي دو حياطي يكي در شمال و حياطي بزرگ تر در جنوب، مربوط به بيرونى ساختمان است كه از طريق يك هشتي به كوچة جنوبي ملك راه داشته و ورودي اصلي به ساختمان بوده. حياط شمالي مشرف به اندروني ساختمان بوده. سراي دو طبقة كاظمي روي يك طبقه زيرزمين ساخته شده. در طبقة همكف يك تالر با سقف بلند در ميانة بنا با دو گوشواره در طرفين قرار گرفته كه دو راهرو در دو سمت گوشواره ها ارتباط ميان عناصر و اجزاي واقع در دو حياط شمالي و جنوبي را برقرار مي كنند. زيرزمين ساختمان كه تقريباً تمامي سطح زيربنا را شامل مي شود، تكرار سراي كاظميKazemi house نماي جنوبي A-A برش نقشة موقعيت South elevation A-A section Site plan
\n