گنبد قابوس

برج قابوس (گنبد قابوس) برج آرامگاهی آجری است که در سال ۱۰۰۶ میلادی ساخته شده و با ارتفاع ۵۳ متر، بلندترین برج تمام‌آجری جهان است. این برج به دستور قابوس بن وشمگیر، حاکم زیاری، بر فراز تپه‌ای در شهر گنبد قابوس در استان گلستان بنا شد.

بدنه استوانه‌ای برج با قطر ۱۷ متر به‌تدریج باریک‌تر شده و به سقفی مخروطی ختم می‌شود. ده پشت‌بند تیز بر نمای بیرونی، نمایی ستاره‌ای شکل را از بالا ایجاد می‌کنند. تنها عناصر تزئینی دو نوار خط کوفی هستند که نام بانی و تاریخ ساخت را ثبت کرده‌اند.

ارتفاع چشمگیر برج با فنّ ساخت دوجداره — پوسته درونی مخروطی که پوسته بیرونی را نگه می‌دارد — حاصل شده است. این بنا با وجود هزار سال عمر در منطقه‌ای زلزله‌خیز، تقریباً دست‌نخورده باقی مانده است.

گنبد قابوس در سال ۲۰۱۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و شاهکاری از معماری اوایل دوره اسلامی و نمونه‌ای برجسته از دانش علمی و ریاضی آن دوران شناخته می‌شود.