در جهان

فومیهیکو ماکی

کامران افشار نادری · معمار ۲۱ · تابستان ۱۳۸۲

فومیهیکو ماکی، متولد سال ۱۹۲۸ یکی از برجسته‌ترین معماران معاصر ژاپنی است. در کارهای او جذابیت و بینش معنوی معماری شرقی با خردگرایی و انتزاع ترکیبی معماری مدرن درآمیخته است. از این بابت حضور ماکی در معماری، که تحت تأثیر فرایند جهانی‌شدن، مشخصه‌های فرهنگی خود را از دست می‌دهد و به نوعی فرایند علمی تبدیل می‌شود که تنها تمایزات آن از بابت تفاوت روحیات و تجربیات هنری خالق اثر است، اهمیتی خاص می‌یابد. ماکی معتقد است جهانی شدن به معنی حقیقی این است که مردم جهان می‌توانند از کلیه سنتها و بیانهای هنری بومی، به عنوان دستاورد تمدن بشر استفاده کنند. بنابراین، جهانی شدن ضمانت پیدایش و توسعه انواع متعدد مدرنیسم در جهان خواهد بود.

اصل دیگری که ماکی بدان اعتقاد دارد وجود اصولی ثابت است که معماری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او معتقد است روابطی که بین افراد، سرزمینها و کشورها جاری است، نسبت به گذشته به گونه‌ای بی‌سابقه متفاوت و پیچیده شده است و این روابط مرتباً در حال تغییر هستند. در این میان تنها اصولی همچون ابعاد فیزیکی انسان، که به میراث ژنتیکی ما مربوط است، ثابت مانده است. بخش مهمی از درک ما از مکان و فضا نیز ناشی از همین اصول ثابت است که او آنها را جهانیت ارزشهای معماری می‌داند.

معماری ماکی، خالی از عناصر تاریخی، مفاهیم فلسفی و سمبولهاست. او اگرچه به نقش تئوری و تفکر معتقد است، هرگز کار خود را وقف ارج نهادن به این مفاهیم ذهنی نکرده است. او این دو را وسایلی برای پاسخگویی به نیازهای عملی انسانها می‌داند. از نظر او اثر تجسم یک ایده نیست؛ بلکه جستجویی است که هدفش تولید یک اثر کامل و تمام برای پاسخگویی به نیازهای عملی بهره‌برداران است. او فرایند طراحی خود را به رقص تشبیه می‌کند که هر حرکت حرکت بعدی را ایجاب می‌کند. طراحی وسیله‌ای برای ایجاد فرمها و موضوعاتی نیست که از قبل به ذهن طراح هجوم آورده‌اند، بلکه کاری تجربی و صنعتگرانه است. او به دنبال ایجاد یک سبک نیست، اگرچه آثار او کاملاً قابل شناسایی هستند؛ معماری از نظر او جستجوی خلاقانه با توجه به کاربریها، شرایط محیطی و ویژگیهای سایت است.

بعضی از مواقع، نظیر سالن کنسرت کیریشیما، ممکن است شکل خارجی ساختمان عجیب به نظر برسد. این به این دلیل است که کار او همواره از داخل آغاز شده و به سوی فضای بیرون توسعه می‌یابد. شکل بیرونی ساختمان، تجسم شکلی اتفاقاتی است که در فضای داخلی رخ می‌دهد. پروژه‌های او همواره از یک مفهوم فضایی مشخص سرچشمه می‌گیرند.

ماکی از تکنیک برای زیباتر کردن ساختمان بهره نمی‌برد. در کار او عناصر با نگرش پدیدارشناسانه جدی به آنچه ذات معماری انگاشته می‌شود کاسته شده‌اند. این خلوص حتی در جزئیات ساختمان نیز به دقت رعایت شده است که به کمک ماکتهایی در مقیاس ۱:۲۰ طراحی می‌شوند. علاقه او به فناوری، که در استفاده از سطوح فلزی، سازه‌های بتن مسلح و خرپاهای فولادی نمایان در اکثر پروژه‌های بزرگش دیده می‌شود، مانع از خلق فضاهای گرم، جالب و هیجان‌انگیز نشده است. توجه او به فرم، بافت، رنگ و مصالح نیز همسو با معانی عمیق انسان‌گرایانه است.

در منظرسازی و طراحی شهری او به دنبال جنبه‌های بصری و دراماتیک برای خلق فضاهای فوق‌العاده مناسب زندگی امروز است. در پروژه‌های ماکی حساسیت ویژه‌ای نسبت به کیفیت و تنوع نور، شفافیت و زبان مصالح (بتن، فولاد، شیشه و آجر) وجود دارد. آثار او بسیار غنی و پرقدرت هستند، نه تنها از لحاظ نظری بلکه از حیث ترکیب‌بندی و طراحی جزئیات نهایی. بیشتر آثار او شبیه مجسمه‌های مدرن و طراحی هنری اشیا هستند به خاطر قدرت، ظرافت و شخصیتشان.

سالن کنسرت کیریشیما (۱۹۹۴)

سالن کنسرت بین‌المللی کیریشیما در استان کاگوشیما نمونه‌ای از رویکرد ماکی به طراحی از درون به بیرون است. فرم بیرونی ساختمان که ممکن است در نگاه اول غیرعادی به نظر برسد، کاملاً از نیازهای فضایی درونی سالن کنسرت تولید شده است. ساختمان از فوایه خود به جنگل اطراف باز می‌شود و گفتگویی میان دنیای موسیقی و منظر طبیعی کیریشیما ایجاد می‌کند.

مجموعه هیلساید تراس، توکیو (۱۹۶۹-۱۹۹۸)

مجموعه هیلساید تراس در امتداد خیابان قدیمی یاماته-دوری در دایکان‌یاما، توکیو از مهم‌ترین آثار شهری ماکی است. این پروژه که در هفت فاز طی نزدیک به سه دهه (۱۹۶۹-۱۹۹۸) ساخته شد، در سال ۱۹۹۸ جایزه شاهزاده ولز برای طراحی شهری را دریافت کرد. این مجموعه نشان می‌دهد چگونه یک معمار واحد، با کار تدریجی در طول زمان، می‌تواند شخصیت یک محله شهری را شکل دهد.

ساختمان اداری هیلساید وست در توکیو — هیلساید وست، توکیو — نمای اصلی ساختمان اداری، نمایانگر تسلط ماکی بر شفافیت و بیان مصالح در معماری شهری.

ماکوهاری مسه، چیبا (۱۹۸۷-۱۹۹۷)

مرکز نمایشگاهی ماکوهاری مسه در نزدیکی فرودگاه ناریتا در چیبا، ژاپن (۱۹۸۷-۱۹۹۷) یکی از بزرگترین پروژه‌های ماکی است. این تأسیسات نمایشگاهی عظیم، شامل ۱۶۰٫۰۰۰ مترمربع فضای نمایشگاهی، فرمهای سقف چشمگیری دارد که تصاویر قایقهای بادبانی و امواج اقیانوس را تداعی می‌کنند. پروژه در دو فاز ساخته شد و سایبان فاز اول به سوی فاز دوم نگاه می‌کند.

آرامگاه کازه-نو-اوکا، ناکاتسو (۱۹۹۴-۱۹۹۷)

آرامگاه کازه-نو-اوکا (تپه باد) در ناکاتسو، استان اویتا در جزیره کیوشو یکی از تأمل‌برانگیزترین آثار ماکی است. ساختمان از توپوگرافی ملایم سایت برای ایجاد توالی فضاهایی استفاده می‌کند که عزاداران را در مراسم وداع هدایت می‌کند. استفاده از عناصر سنتی ژاپنی به شیوه‌ای نو و ابتکاری در فضاهای انتظار نمونه‌ای از این رویکرد است.

فضای تأملی اثر فومیهیکو ماکی — فضایی تأملی اثر ماکی — ترکیب مینیمال آب، بتن و نور توانایی او در خلق فضاهای عمیقاً جوّی از طریق خویشتنداری معمارانه را نمایان می‌سازد.

مرکز گردهماییهای بین‌المللی، تویاما (۱۹۹۹)

مرکز گردهماییهای بین‌المللی در تویاما، ژاپن حساسیت ماکی به مکان و برنامه را بیشتر نشان می‌دهد. فوایه اصلی فضای عمومی سخاوتمندانه‌ای ایجاد می‌کند که نقطه تلاقی ساختمان و شهر است. ماکی در طول حرفه خود به طور مداوم نشان داده است که معماری مدرن نیازی به قربانی کردن گرما، انسانیت یا ویژگی فرهنگی در پی نوآوری فرمال ندارد.

Dernières Vidéos

Catégories

Types de bâtiment

Populaire

Restez informé

Suivez-nous