رقابت شانزدهمین دوره جایزه معمار با شرکت ۳۰۰ طرح در دو مرحله برگزار شد. در مرحله اول از میان پروژههایی که مدارک خود را ارائه کرده بودند، ۱۳۹ طرح به مرحله نیمه نهایی راه یافتند و از آنها خواسته شد مدارک خود را برای داوری مرحله دوم ارائه دهند.
داوری مرحله دوم در روزهای ۱۰ و ۱۱ مهر و با پیوستن فرانسیسکو مانگادو، معمار اسپانیایی به جمع داوران (ایرج کلانتری، سام طهرانچی، علیرضا تغابنی و نگار حکیم) برگزار شد.
در اولین روز داوری مرحله دوم، داوران از بین ۱۳۹ طرح راه یافته به مرحله نیمه نهایی، ۳۵ طرح را به عنوان فینالیست انتخاب کردند. و در روز دوم بعد از بحث و گفتگو روی پروژههای فینالیست، ۲۰ پروژه را به عنوان برنده و تقدیرشده انتخاب کردند.
معیارهای داوری
- خلاقیت و نوآوری در طراحی و نوآوری در کاربرد مصالح و فناوری ساختمان
- مواجهه خلاقانه با مشکلات خاص پروژه از جمله: محدودیتهای اقتصادی، شرایط خاص سایت از نظر ابعاد و اندازهها، ضوابط و رویههای قانونی (به ویژه در شهرها)، دشواریهای فنی و...
- دقت و نوآوری در طراحی جزئیات
- توجه به محیط پیرامونی و شرایط اقلیمی، ارزشهای زیست محیطی و تعهدات اجتماعی
بدیهی است که قضاوت نهایی در مورد هر پروژه نه از طریق مشخص کردن امتیاز آن در هر کدام از موارد فوق و معدلگیری از امتیازات، که با قضاوت درباره تمامیت آن صورت خواهد گرفت.
برنامه و روش داوری طرحهای جایزه معمار
همه پروژهها به چهار گروه مسکونی آپارتمانی، مسکونی تک واحدی، عمومی و بازسازی تقسیمبندی، و مراحل زیر برای پروژههای هر یک از این چهار گروه طی میشوند:
۱. تمام کارهای همگروه یکجا و با هم، در معرض مشاهده داوران قرار میگیرند، تا پس از مشاهده همه آنها، کارهایی که همه داوران مردود اعلام میکنند، کنار گذاشته شوند. حتی اگر یک داور به باقی ماندن یک کار نظر بدهد آن کار کنار گذاشته نخواهد شد. هر داور، یک صفحه برچسبهای رنگی با رنگ خاص خود خواهد داشت، که در این مرحله هر برچسب نمایانگر رأی منفی او به یک طرح است. طرحهای باقیمانده به مرحله نیمه نهایی راه مییابند.
۲. از میان طرحهای مرحله نیمه نهایی، هر داور طرحهای برتر مورد نظر خود را، بدون رتبهبندی و با برچسب خاص خود، که این بار نشان دهنده رأی مثبت اوست، انتخاب میکند. طرحهایی که هیچ یک از داوران به عنوان طرح برتر انتخاب نکردهاند کنار گذاشته میشوند. طرحهای منتخب طرحهای فینالیست محسوب میشوند.
۳. هر یک از داوران به طور جداگانه رتبههای اول تا سوم خود را از میان فینالیستها انتخاب میکنند. ۳ امتیاز به نفر اول، ۲ امتیاز به نفر دوم و ۱ امتیاز به نفر سوم اختصاص مییابد. جمع امتیازات همه داوران رتبههای اول تا سوم را مشخص میکند.
۴. داوران میتوانند از میان فینالیستها برخی را شایسته تقدیر ویژه اعلام کنند. در صورت توافق دیگران این عنوان قطعیت مییابد.
بخشی از مذاکرات جلسات داوری
این مذاکرات روز آخر از سه روز داوری است؛ روزی که برندهها از بین فینالیستها انتخاب میشدند. در نتیجه بحثهای مرحله مقدماتی و انتخاب فینالیستها در اینجا نیامده است. در مواردی که داوران هم نظر بودهاند گفتگوهای مشابه حذف شدهاند؛ بدیهی است نظر نهایی داوران پس از این گفتگوها، در رأیهایی که به پروژهها دادهاند منعکس شده است.
پروژههای مسکونی تک واحدی
ویلای آپ / گروه طراحی ارش بعد چهارم فضا / علیرضا شرافتی، پانتهآ اسلامی
مانگادو: پیچیدگی فضابندی این پروژه بسیار جالب است و نحوهای که فضای بیرون به درون پروژه دعوت میشود؛ این دوگانگی در حجم به خوبی نمود پیدا کرده که گویی دو ویلای به هم پیوسته به نظر میآیند.
کلانتری: مبحث قابل توجه برای من در این پروژه این است که در حالی که تلاش میکند فضایی خارج از شهر ایجاد کند، با توجه به حجم ساخت و ساز زیاد درون سایت، به بازتولید همان گونه فضاهایی پرداخته که ساکنانش احتمالاً از آن گریختهاند.
ویلای صفادشت / کامران حیرتی
تغابنی: دیاگرام فضایی این پروژه، نشان دهنده درگیری معماری با فضای بازش است. این کنش و واکنش فضای باز و بسته طوری طراحی شده که مخاطب در هنگام ورود به یکباره در طاقی بزرگ میایستد که روبهرویش را استخر و طرفینش را ساختمان در بر گرفته است.
حکیم: این پروژه نسبت خوبی بین معماری ایرانی و معماری معاصر برقرار میکند. نحوه محوربندی و محصوریت فضاهای بینابینی کاملاً با اصول فضاسازی معماری ایرانی همراه است.
مانگادو: ارتباط فضای باز و بسته، به نسبت پروژههای دیگر پختهتر و غنیتر است. ارتباط میان هندسه ساده با فضای پیچیده رابطه جالبی است که این پروژه به خوبی از پس آن برآمده است.
سه منظره، یک خانه، ویلای مشا / مهندسان مشاور معماری موج نو / لیدا الماسیان، شاهین حیدری
مانگادو: من شخصاً به این نوع معماری علاقهای ندارم. بیشتر به انواع دیگر، یعنی معماریهای فضامحور علاقهمندم. این پروژه حجمی و پلاستیک، بیانگر و البته خوش فرم است و ادعا میکند به خاطر سه زاویه دید این چرخش را داشته که البته من همواره به چنین ادعاهایی مشکوکم.
پروژههای عمومی
نمازخانه یادمان شهدای فکه / محمدعلی دانشیراد
کلانتری: پروژهای بسیار متواضع است، کارکردهای مختص پروژهای عمومی را کاملاً داراست، از تکنیکهای سازهای مناسبی استفاده کرده که هماهنگی با فرم و محتوا را میافزاید.
مانگادو: بسیار عالی است که فضایی با این کیفیت را بتوانیم بدون هزینه زیادی به دست بیاوریم.
تغابنی: در این پروژه انگار مسجد از چشم جنگ روایت شده است؛ روایتی سمبولیک از یک ساختار فضایی.
گالری سفید / گروه طراحی شیفت / رامبد ایلخانی، نشید نبیان، احسان کریمی، پرنیان قائمی، درنا مصرزاده
مانگادو: پروژه با منطق حرکتی و عملکردیش بسیار همخوان است. طراحی پروژه تا اجزا توسعه پیدا کرده.
حکیم: طرحی قدرتمند است. بنا از بیرون مینیمال و تقریباً معلق است. خلق فضاهای داخلی یک موزه و یا گالری پیچیدگی خود را دارد. در اینجا کوشش شده معماری خودش مهمان همیشگی و حتی رقیب آثار هنری گالری باشد.
طهرانچی: این پروژه یک ماهیت دارد. فرم بیرونی، فضای داخلی، نوع مصالح و سازماندهی پلان و برنامه فضایی یک مفهوم واحد را شکل دادهاند.
مجتمع تجاری فرهنگی چهارسو / گروه معماری بنسار
حکیم: نقطه تمایز این پروژه، چرخش حجمهای مکعبی روی هم است.
تغابنی: این یک پروژه موفق شهری است که با توجه به کمبود فضاهای عمومی و فرهنگی در تهران نقش پررنگی در حیات فرهنگی قشر متوسط بازی میکند.