گزارش داوری بیست و یکمین جایزه معمار

بیست‌و‌یکمین جایزه‌ی معمار در مهر ۱۴۰۰ برگزار شد. برندگان، تقدیرشدگان و فینالیست‌های این دوره در همین شماره معرفی شده‌اند. رقابتِ این دوره ـــ همچون سال‌های گذشته ـــ در دو مرحله انجام شد. در مرحله‌ی اول، که به صورتِ حذفی و در روز ۴ شهریور برگزار شد، از میانِ ۲۵۴ پروژه که مدارکِ خود را در چهار گروهِ مسکونیِ تک‌واحدی، مسکونیِ آپارتمانی، بازسازی و عمومی ارائه داده بودند، ۷۰ پروژه به مرحله‌ی نیمه‌نهایی راه یافتند. داوریِ مرحله‌ی دوم در روزهای ۱۰ و ۱۱ مهر انجام شد و ۴۰ پروژه به مرحله‌ی فینال راه یافتند، که از میانِ آن‌ها ۱۹ پروژه به عنوانِ برندگان و تقدیرشدگان انتخاب شدند.

داورانِ این دوره‌ی جایزه‌ی معمار، آقایان بابک زیرک، محمد مجیدی، مهران خوشرو، علیرضا تغابنی و سرکار خانم سارا کلانتری بودند. به مناسبتِ انتشارِ معمار ۱۲۹، با موضوعِ معماریِ بومی و محلیِ ایران (همدان)، فیلمی درباره‌ی همدان با عنوانِ «هگمتانه» تهیه شد که در ابتدای مراسمِ این دوره به نمایش درآمد.

معیارهای داوری و برنامه و روشِ داوریِ طرح‌های جایزه‌ی معمار به این شرح است: خلاقیت و نوآوری در طراحی و نوآوری در کاربردِ مصالح و فناوریِ ساختمان؛ مواجهه‌ی خلاقانه با مشکلاتِ خاصِ پروژه از جمله محدودیت‌های اقتصادی، شرایطِ خاصِ سایت از نظرِ ابعاد و اندازه‌ها، ضوابط و رویه‌های قانونی (به‌ویژه در شهرها)، دشواری‌های فنی و ...؛ دقت و نوآوری در طراحیِ جزئیات؛ توجه به محیطِ پیرامونی و شرایطِ اقلیمی، ارزش‌های زیست‌محیطی و تعهداتِ اجتماعی. بدیهی است قضاوتِ نهایی در موردِ هر پروژه نه از طریقِ مشخص کردنِ امتیازِ آن در هر کدام از موارد فوق و معدل‌گیری از امتیازات، که با قضاوت درباره‌ی تمامیتِ آن صورت می‌گیرد.

پروژه‌ها به چهار گروهِ مسکونی آپارتمانی، مسکونی تک‌واحدی، عمومی و بازسازی تقسیم‌بندی، و مراحلِ زیر برای پروژه‌های هر یک از این چهار گروه طی می‌شوند. (۱) تمامِ کارهای هم‌گروه یکجا و با هم در معرضِ مشاهده‌ی داوران قرار می‌گیرند، تا پس از مشاهده‌ی همه‌ی آن‌ها، کارهایی که همه‌ی داوران مردود اعلام می‌کنند کنار گذاشته شوند. حتی اگر یک داور به باقی ماندنِ یک کار نظر بدهد آن کار کنار گذاشته نخواهد شد. هر داور یک صفحه برچسب‌های رنگی با رنگِ خاصِ خود خواهد داشت، که در این مرحله هر برچسب نمایانگرِ رأیِ منفیِ او به یک طرح است. طرح‌های باقیمانده به مرحله‌ی نیمه‌نهایی راه می‌یابند. (۲) از میانِ طرح‌های مرحله‌ی نیمه‌نهایی، هر داور طرح‌های برترِ موردِ نظرِ خود را، بدونِ رتبه‌بندی و با برچسبِ خاصِ خود ـــ که این بار نشان‌دهنده‌ی رأیِ مثبتِ اوست ـــ انتخاب می‌کند. طرح‌هایی که هیچ یک از داوران به عنوانِ طرحِ برتر انتخاب نکرده‌اند کنار گذاشته می‌شوند. طرح‌های منتخب، طرح‌های فینالیست محسوب می‌شوند. (۳) هر یک از داوران به طور جداگانه رتبه‌های اول تا سومِ خود را از میانِ فینالیست‌ها انتخاب می‌کنند. ۳ امتیاز به نفرِ اول، ۲ امتیاز به نفرِ دوم و ۱ امتیاز به نفرِ سوم اختصاص می‌یابد. جمعِ امتیازاتِ همه‌ی داوران رتبه‌های اول تا سوم را مشخص می‌کند. (۴) داوران می‌توانند از میانِ فینالیست‌ها برخی را شایسته‌ی تقدیرِ ویژه اعلام کنند. در صورتِ توافقِ دیگران این عنوان قطعیت می‌یابد. جدول‌های مربوط در ادامه می‌آید.

بر اساسِ این روند، ۱۹ برنده و تقدیرشده‌ی بیست‌و‌یکمین جایزه‌ی معمار در چهار گروهِ مسکونی (تک‌واحدی)، مسکونی (آپارتمانی)، بازسازی و عمومی برگزیده شدند.

گروه مسکونی ـــ تک‌واحدی

نتیجه‌ی نهایی: ۱ ـــ خانه‌ی محله‌ی جلفا (۹ امتیاز)؛ ۲ ـــ خانه‌ی تک‌طاق (۸ امتیاز)؛ ۲ ـــ ویلای دشت ۴۰ (۸ امتیاز)؛ ۳ ـــ باغ بی‌ته و سر (۴ امتیاز)؛ ۴ ـــ خانه‌ی عرصه‌وار (۱ امتیاز)

تقدیرشده: مرد و خانه ـــ به‌خاطرِ رویکردِ نوآورانه در تایپولوژیِ سقفِ شیب‌دار. (انتخابِ طرح‌های تقدیرشده با رأیِ هر پنج داور است.)

گروه مسکونی ـــ آپارتمانی

نتیجه‌ی نهایی: ۱ ـــ خانه‌های میان رود و مادی (۱۰ امتیاز)؛ ۱ ـــ آپارتمان مسکونی تقریب (۱۰ امتیاز)؛ ۲ ـــ کوچه‌خانه (۶ امتیاز)؛ ۳ ـــ مسکونی کامران (۴ امتیاز)

گروه بازسازی

نتیجه‌ی نهایی: ۱ ـــ پلتفرم صورتی (۱۵ امتیاز)؛ ۲ ـــ فروشگاه عینک نیوتن (۹ امتیاز)؛ ۳ ـــ خانه‌ی ۱۳۳۰ (۶ امتیاز)

تقدیرشده: بازآفرینی مراکز نوآوری در بطنِ ساختمان‌های آموزشیِ دانشگاهِ امیرکبیر ـــ ایجادِ الگوی مداخله و بسطِ مراکزِ نوآوری در مجتمع‌های آموزشی. بام‌لب ـــ ایجادِ الگوی تجربی برای احیای فضای بام با برنامه‌های پژوهشی. خانه‌ی حیات‌دار ـــ ایجادِ الگوی مداخله برای حفظ و ارتقاءِ جداره‌های شهری.

گروه عمومی

نتیجه‌ی نهایی: ۱ ـــ مدرسه‌ی جدگال (۱۵ امتیاز)؛ ۲ ـــ پروژه‌ی اداری‌ـ‌تجاریِ هیترا (۸ امتیاز)؛ ۳ ـــ حیاتِ بیمارستانِ نیک (۴ امتیاز)؛ ۴ ـــ پلاسکوی نو (۲ امتیاز)؛ ۵ ـــ پاویونِ نمافزا (۱ امتیاز)

تقدیرشده: ساختمانِ اداریِ سرو ـــ برای ایجادِ جداره‌ی شهری به‌واسطه‌ی بازبینی روی اسکلتِ آماده، در عینِ حال که فضایی متخلخل و باکیفیت برای فضای داخل هم به ارمغان آورده است، ضمنِ حل کردنِ مباحثی چون نمای سوم و تنظیمِ نور برای داخلِ پروژه.