برندگان و طرح‌های راه‌یافته به مرحله نهایی بیست‌و‌چهارمین دوره جایزه معمار در این شماره معرفی شده‌اند.

رقابت بیست‌و‌چهارمین دوره جایزه معمار همچون دوره‌های گذشته در دو مرحله انجام شد. در مرحله نخست، که به صورت حذفی در روزهای ۵، ۶ و ۷ شهریور‌ماه برگزار شد، از میان ۳۰۳ پروژه که مدارک آنها در چهار گروه مسکونی تک‌واحدی، مسکونی آپارتمانی و چندواحدی، ساختمان‌های عمومی و بازسازی از طرف شرکت‌کنندگان ارائه شده بود، تعداد ۱۰۸ پروژه به مرحله نیمه‌نهایی راه یافتند.

مرحله دوم داوری در روزهای ۷، ۸ و ۹ مهر ماه انجام پذیرفت. در این مرحله ۳۷ پروژه به مرحله پایانی راه یافتند که از میان آنها ۱۰ پروژه به عنوان برندگان برگزیده شده و ۴ پروژه نیز واجد شرایط تقدیر انتخاب شدند.

داوران مرحله نهایی جایزه معمار، سرکار خانم مهسا مجیدى، آقایان بهروز پاکدامن، محمد محمدزاده، سانجای کانویندی از کشور هندوستان، و یوسف پاتل از کشور آفریقای جنوبی بودند که آقای پاتل جایگزین داور اعلام‌شده، پیتر لیب شدند که شب پیش از پرواز به تهران به دلیل اخبار و رویدادهای جاری از این سفر منصرف شدند.

طبق روال سال‌های اخیر مراسم جایزه معمار به مناسبت‌هایی فیلم‌های کوتاهی درباره معماران و فضاهای شهری و غیره نمایش داده شده است. از جمله فیلم‌های «عبدالعزیز فرمانفرمائیان»، «کامران دیبا»، «تعلیق»، «از حسینیه ارشاد تا باغ سفارت انگلیس»، «بلوچستان»، «گیل‌وا» و «گفتگو با مهدی علیزاده» و غیره. امسال فیلم «اتاق روشن» با موضوع معمار پیشکسوت آقای سیروس باور پخش شد.

معیارهای داوری و برنامه و روش داوری طرح‌های جایزه معمار به این شرح است:

معیارهای داوری

• خلاقیت و نوآوری در طراحی و نوآوری در کاربرد مصالح و فناوری ساختمان
• مواجهه خلاقانه با مشکلات خاص پروژه از جمله: محدودیت‌های اقتصادی، شرایط خاص سایت از نظر ابعاد و اندازه‌ها، ضوابط و رویه‌های قانونی (به‌ویژه در شهرها)، دشواری‌های فنی و…
• دقت و نوآوری در طراحی جزئیات
• توجه به محیط پیرامونی و شرایط اقلیمی، ارزش‌های زیست‌محیطی و تعهدات اجتماعی

بدیهی است قضاوت نهایی در مورد هر پروژه نه از طریق مشخص کردن امتیاز آن در هر کدام از موارد فوق و معدل‌گیری از امتیازات، که با قضاوت درباره تمامیت آن صورت می‌گیرد.

برنامه و روش داوری طرح‌های جایزه معمار

پروژه‌ها به چهار گروه مسکونی آپارتمانی، مسکونی تک‌واحدی، عمومی و بازسازی تقسیم‌بندی، و مراحل زیر برای پروژه‌های هر یک از این چهار گروه طی می‌شوند:

1. تمام کارهای هم‌گروه یکجا و با هم، در معرض مشاهده داوران قرار می‌گیرند، تا پس از بررسی، کارهایی که داوران حاضر مردود اعلام می‌کنند، کنار گذاشته شوند. حتی اگر یک داور به باقی ماندن یک کار نظر بدهد آن کار کنار گذاشته نخواهد شد. هر داور، یک صفحه برچسب‌های رنگی با رنگ خاص خود خواهد داشت، که در این مرحله هر برچسب نمایانگر رأی منفی او به یک طرح است. طرح‌های باقیمانده به مرحله نیمه‌نهایی راه می‌یابند.
2. از میان طرح‌های مرحله نیمه‌نهایی، هر داور طرح‌های برتر مورد نظر خود را، بدون رتبه‌بندی و با برچسب خاص خود، که این بار نشان‌دهنده رأی مثبت اوست، انتخاب می‌کند. طرح‌هایی که هیچ یک از داوران به عنوان طرح برتر انتخاب نکرده‌اند کنار گذاشته می‌شوند. طرح‌های منتخب طرح‌های فینالیست محسوب می‌شوند.
3. هر یک از داوران به طور جداگانه رتبه‌های اول تا سوم خود را از میان فینالیست‌ها انتخاب می‌کنند. ۳ امتیاز به نفر اول، ۲ امتیاز به نفر دوم و ۱ امتیاز به نفر سوم اختصاص می‌یابد. جمع امتیازات همه داوران رتبه‌های اول تا سوم را مشخص می‌کند.
4. هر یک از داوران می‌توانند از میان فینالیست‌ها برخی را شایسته تقدیر ویژه اعلام کنند و در بیانیه‌ای کوتاه دلایل خود را بنویسند. در صورت توافق دیگران این عنوان قطعیت می‌یابد. جدول‌های مربوط در ادامه می‌آید.

یوسف پاتل

اهل دوربان آفریقای جنوبی، و عضو مؤسس دفتر معماری و طراحی شهری AC (Architects Collaborative) است که سال ۱۹۸۶ تأسیس شد. این دفتر عمدتاً در زمینه فضاهای آموزشی و بهداشتی مشغول بوده و همین‌طور در تعدادی از پروژه‌های بازسازی و سازگار کردن ساختمان‌های موجود شهر برای استفاده در آموزش عالی فعالیت داشته. پاتل همچنین مؤسس شرکت چاپ و انتشارات Diagniti است. او در دانشکده معماری دانشگاه Kwa-Zulu Natal تز دانشجویان را بررسی می‌کند.

طرح‌های برنده گروه مسکونی (تک‌واحدی)

نتیجه نهایی: ۱. ویلای کند-کاو، شاندیز (۱۰ امتیاز)؛ ۲. خانه دزفول، دزفول (۹ امتیاز)؛ ۳. کندوج، لاریجان مازندران (۷ امتیاز)؛ ۴. خانه ساعد، آمل (۲ امتیاز)؛ ۵. ویلا از برون، کرج (۱ امتیاز)؛ ۵. تهی‌وار، کوهسار، کرج (۱ امتیاز).

تقدیرشده — خانه ساعد، آمل: «نمونه‌ای ساده و خوانا برای یک خانه شهری (میان‌افزا) برای شهرهای ایران است. فضاهای داخلی ارتباط فضایی پویایی در مقطع ایجاد کرده است.»

طرح‌های برنده گروه مسکونی (آپارتمانی)

نتیجه نهایی: ۳. ویلا/آپارتمان فرعی هفت، مهرشهر، کرج (۵ امتیاز).

تقدیرشده — ساختمان مسکونی نوژان، شیراز: «برخورد جالب با قطعه زمین تودلی با توجه به محدودیت‌های جدی در این نوع زمین‌ها و استفاده از مصالح بازیافتی.»

توضیح: این گروه وضعیت خاصی داشت، همان‌طور که از تعداد راه‌یافتگان به مرحله نهایی (۵ پروژه) مشخص بود، مجموعه داوران نظر مساعدی نسبت به کیفیت پروژه‌های گروه مسکونی آپارتمانی نداشتند. و در پایان مباحث صورت‌گرفته در مورد کارهای این گروه، همان‌طور که در جدول بالا منعکس شده است، تنها رتبه سوم و یک مورد تقدیرشده را مشخص کردند. نماینده مجله معمار، به عنوان برگزارکننده، با توجه به نظر جمعی داوران، و بیانیه کوتاهی که مورد توافق تمامی داوران بود، و اینکه شاید این امر به مباحثی در مورد وضعیت معماری آپارتمان‌ها در ایران دامن زند، این استثنا در قاعده آرای داوران را پذیرفت. بیانیه کوتاه جمعی داوران: «در گروه مسکونی آپارتمانی، با نظر همه داوران، پروژه‌ها در مقایسه با سایر گروه‌ها، از معیارهای لازم برخوردار نبودند. در نتیجه داوران به اتفاق آرا، فقط رتبه سوم و یک مورد تقدیرشده را برگزیدند.»

طرح‌های برنده گروه بازسازی

نتیجه نهایی: ۱. سالن، اصفهان (۱۳ امتیاز)؛ ۲. خانه سرو، یزد (۱۰ امتیاز)؛ ۳. آپارتمان پاکت میانی، تهران (۵ امتیاز)؛ ۴. بوتیک کیک پیونی، اصفهان (۲ امتیاز).

تقدیرشده — هفت‌پیچ، شیراز: «ارائه طرح مبتکرانه و مداخله هوشمندانه در یک فضای بسیار معمولی با مداخلات ساده، مصالح ارزان و ایجاد دگرگونی قابل‌ملاحظه و خوب در فضاهای بسته و باز.»

طرح‌های برنده گروه عمومی

نتیجه نهایی: ۱. با هم باز نشستن، اصفهان (۱۴ امتیاز)؛ ۲. بی‌گون، جزیره هرمز (۷ امتیاز)؛ ۳. بخش فرآیند کارخانه شمیم پلیمر، اشتهارد (۶ امتیاز)؛ ۴. مدرسه فروغ مهر، جاده بویین زهرا (۳ امتیاز).

تقدیرشده — مدرسه فروغ مهر، جاده بویین زهرا: «سادگی و خوانایی معماری و هماهنگی با محیط روستا به عنوان یک فعالیت عمومی آموزشی.»