برگرفته از Lighting Design Handbook، تألیف لی واتسون، انتشارات McGraw Hill، ۱۹۹۰، صفحات ۲۸۲ تا ۲۸۴.
کارفرما، پیمانکار، فروشنده
نخستین گروه از کسانی که کار آنها نورپردازی معماری است، کارفرمایان، پیمانکاران و فروشندگان هستند. مهندسان برق، پیمانکاران و نمایندگیهای فروش این کار را انجام میدهند. از آنجا که هنوز هم پیمانکاران برق مرجع تعیین کنندهٔ هزینههای نصب، تجهیزات و تعمیر و نگهداری هستند، به عنوان مشاور طراحان عمل میکنند. آنها در کارهای کوچک به طور مستقیم با کارفرما در تماس هستند. این پیمانکاران در موقعیت رقابتی شدیدی قرار دارند و باید مطمئن شوند که کارفرما در مقابل مخارجی که متحمل میشود نتیجهٔ رضایتبخش به دست خواهد آورد. این در حالی است که پیمانکاران برق عموماً تمایل چندانی برای کسب معلومات عمیق دربارهٔ طراحی ندارند.
پیمانکار برق میتواند مرتبط با یک طراح داخلی یا یک دکوراتور کار کند که با اطلاع از تمایلات کارفرما میتواند در طراحی اعمال سلیقه نماید و ابتکارات خلاقانهای به وجود آورد. در اغلب موارد اگر کار کوچک باشد، پیمانکار برق محلی با دستیاری یک طراح داخلی و با کمک یک تأمین کننده تجهیزات (فرضاً یک تولیدکننده تجهیزات نورپردازی یا یک فروشندهٔ محلی) کار را بر عهده میگیرد. (کارهای کوچکی از قبیل باغها، محلهای مسکونی، مغازهها، دفاتر و کارخانهها.) شرکتی که تولیدکننده و فروشندهٔ تجهیزات نورپردازی است ممکن است قبلاً مشتری را بشناسد و اگر کارکنانش بتوانند مشخصات کاربر را تعیین کنند، در طراحی پروژه هم ایفای نقش میکنند.
از طریق تجربهٔ طولانی حرفهای، مهندسان روشنایی به عنوان ستون فقرات این صنعت عمل میکنند که در طول عمر مفید ساختمان، تعمیر، نگهداری و مصرف انرژی، مهندسی روشنایی به طور بیوقفه با تهیه و نصب تجهیزات نورپردازی سر و کار دارد. اهمیت کار متخصصان نور (دانشمندان/ مهندسان) با تولید موفقیتآمیز لامپهای رشتهای مشخص شد. کاربرد اولیه الکتریسیته مستلزم آن بود که شخص دورهٔ آموزشی علوم را گذرانده باشد، نه اینکه صرفاً یک هنرمند باشد. رشتههای مهندسی با سرعت شاخه شاخه شدند و تحقیقات وسیع و سودمندی را دربارهٔ انرژی تابشی لازم برای کارکرد بهینهٔ بینایی انسان آغاز کردند و به طور قاطع و طبقهبندی شده، مقادیر نور لازم را برای انجام نیازهای روزمره تعیین کردند. مهندسان مشاوری در امور تأسیسات الکتریکی به نام مهندس روشنایی به انواع و اقسام شرکتها و سازمانهای دولتی و خصوصی مشاوره میدهند.
مهندسان روشنایی، معماری و برق
مهندسان روشنایی، معماری و برق گروه دیگری هستند که نورپردازی معماری انجام میدهند. روشن کردن (و نه طراحی نور) فضای بیرونی یک ساختمان، یک کارخانه، یک کتابخانه، یک محوطهٔ پارکینگ، یک بازارچه، یک سالن ورزشی یا یک جاده، پیش از این به طور سنتی در حیطهٔ کار مهندسی بود و نه طراحی نور. وقتی که نور برای ایجاد شادابی، بهرهوری یا زیبایی به کار میرود، متخصص روشنایی (مهندس)، که از او فقط ایجاد امکان دید انتظار میرود، به طور فزایندهای تابع طراح نور میشود. با وجود این، مهندسان روشنایی ستون فقرات این صنعت هستند که دید تحقیقاتی آنها (به همراه فیزیکدانها و متخصصان بینایی) تکنولوژی و ابزار جدید را گسترش میدهد و معلومات پایهای لازم را برای طراح فراهم میکند. سهم مهندس روشنایی وسیع و دارای اهمیت بسیار است.
مهندسی روشنایی با مهارتهای زیر در ارتباط است:
- ۱) نورپردازی با توجه به تأثیراتی که نور دارد بر روی: (الف) لزوم انجام کار، (ب) جنبههای روانشناختی، (پ) ظاهر فضا، (ت) ظاهر اشخاص و اشیای داخل فضا، (ث) ایمنی فردی، و در نهایت (ج) اینکه کاربر قادر به دیدن باشد و وظایف لازم را انجام دهد.
- ۲) هزینهٔ تأسیسات اولیه، نیازهای بهرهبرداری در طی عمر مفید ساختمان، تعمیر و نگهداری و مصرف انرژی. مهندس روشنایی تنها کسی است که صلاحیت لازم برای تحقیق و قضاوت دربارهٔ این موارد را دارد.
پیش از این به طور سنتی، روشن کردن فضاها در حیطهٔ کار مهندسی برق به ویژه طراحی روشنایی محیط داخلی محسوب میشد و حتی امروز نیز مرسوم است که در تمام طراحیهای کوچک یک مهندس روشنایی بهعنوان عضوی از تیم طراحی روشنایی ایفای نقش کند.
برخلاف مهندسان روشنایی، طراحان داخلی و دکوراتورها به طور سنتی به ندرت با مهندسان روشنایی همکاری میکردهاند. اما اینک با گسترش مفهوم طراحی همهجانبه (دیزاین کلی)، طراحان داخلی، معماران و طراحان محصول روزبهروز بیشتر با متخصصان نور و روشنایی همکار میشوند.
با آنکه نورپردازی به نگرشی فنی و علمی نیاز دارد، میتوان گفت بُعد هنری آن نیز کماهمیت نیست. این بُعد هنری بیشتر در طراحی نور پروژههای ساختمانی و معماری مطرح است.
