۲۱ تا ۲۳ مهر ماه سال جاری شهر شیراز و سایت تخت جمشید محل برگزاری دومین کنگرهٔ سراسری دانشجویان معماری و شهرسازی سراسر کشور بود. پس از ۲ سال تلاش برگذارکنندگان کنگره، در حدود ۱۵۰۰ نفر از اساتید و دانشجویان معماری و شهرسازی گرد هم آمدند تا در جهت اهداف از پیش تعیین شدهٔ کنگره گامی به جلو بنهند. جلسهٔ افتتاحیه در سالن شمارهٔ ۱ سایت تشکیل شد که در آن پس از اجرای مراسم رسمی، ابتدا آقای صحرائیان استاندار فارس و سپس آقای مهندس غرضی رئیس نظام مهندسی کشور به سخنرانی پرداختند و پس از ایشان نیز آقای ضیائی دبیر کنگره به توضیح و اعلام برنامههای کنگره پرداخت.
برنامههای کنگره
مقالات: مقالات دومین کنگرهٔ سراسری بر دو محور عمده استوار بود که عبارت بودند از: معماری و مردم، و نقد معماری. از میان ۴۵ مقالهٔ رسیده به دبیرخانهٔ کنگره ۱۱ مقاله (۶ مقاله در مقولهٔ معماری و مردم و ۵ مقاله در مقولهٔ نقد) برگزیده و مطرح شد.
جلسات بحث: در طول برگذاری کنگره همزمان در سه سالن سه نشست با مباحث گوناگون صورت گرفت. هدف این پانلها بررسی سخنرانیهای مطرح شده در صبح هر روز و مباحثی با عناوین دیگر بود. برخی از عناوین مطرح شده در این پانلها عبارت بودند از: معماری و مردم، معماری و شهرسازی معاصر، معماری و مطبوعات، آموزش معماری، نقد معماری، پانل سازمان مسکن و شهرسازی، پانل شرکت کناف ایران.
افزون بر این، جلسهای هم تحت عنوان گفتگوی معمار و فیلسوف از سوی دانشگاه آزاد اسلامی همدان با شرکت بهرام شیردل و دکتر ضیمران برگذار شد. هدایت جلسه به عهدهٔ کامران افشار نادری بود. نشست مقایسهٔ معماری تخت جمشید با آکروپلیس یونان در آپادانای تخت جمشید صورت گرفت.
نمایشگاهها: از میان دانشکدههای معماری سراسر کشور تنها دانشگاه آزاد شیراز، دانشگاه یزد، دانشگاه آزاد کرمان، دانشگاه آزاد قزوین، دانشگاه آزاد همدان، دانشگاه سهند تبریز، دانشگاه گیلان و دانشگاه آزاد تبریز به ارائهٔ دستاوردهایشان و چند پروژهٔ موفق دیپلم در دانشکدهها و برخی به ارائهٔ نشریات داخلی و برنامههای کامپیوتری در غرفههای نمایشگاهی پرداختند. از جملهٔ این نشریات دانشجویی عبارت بودند از: نشریهٔ سرا از دانشگاه آزاد اسلامی تهران، پیام معماری (به صورت تکبرگ) از انجمن معماران جوان همدان، ویژهنامهٔ دومین همایش دانشجویان معماری از دانشگاه آزاد تبریز، و خبرنامهٔ انجمن معماران جوان فارس. در بخش پژوهشی نیز چند مؤسسه محصولات کار خود را عرضه کردند.
مسابقات: موضوع مسابقات کنگره عبارت بود از: مسابقهٔ طراحی مجموعهٔ فرهنگی فارس و دورنمای ایران در سال ۱۴۰۰ به صورت تصویری. در این بخش طرح مجموعهٔ فرهنگی فارس از دانشگاه آزاد تبریز به عنوان طرح برگزیدهٔ نخست اعلام شد و در مورد مسابقهٔ تصویری نیز طرح برتری معرفی شد.
مراسم اختتامیهٔ کنگره در سالن اصلی سایت با اجرای مراسم رسمی آغاز شد و سپس آقای همافر مدیر فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس و پس از ایشان آقای کمالی رئیس ستاد برگذاری کنگره و همچنین مدیر بنیاد فارسشناسی به سخنرانی پرداختند. از مهمترین برنامههایی که آقای کمالی مطرح کردند تصمیم به تبدیل انجمن معماران جوان فارس به انجمن معماران جوان ایران بود و همچنین تصمیم به ایجاد یک دبیرخانهٔ دائمی برای برپایی کنگرهٔ دانشجویی معماری و شهرسازی به طور متناوب و برنامهٔ تعریفشده از نظر حقوقی و نیز تصویب آییننامهٔ مشخص برای ادامهٔ کار این دبیرخانه.
پس از این سخنرانیها نمایندهٔ دانشجویان دانشگاه آزاد کرمان بیانیهٔ دانشجویان شرکتکننده در کنگره را به نمایندگی از جمع ایشان قرائت کرد و سپس نمایندهٔ دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز نیز مطالبی را ارائه کرد. برنامهٔ بعدی مراسم اختتامیه اهدای لوح یاد بود به جمعی از اساتید حاضر و دانشجویان و شرکتکنندگان در کنگره بود. در این بخش لوح تقدیر مقالهٔ برتر محور معماری و مردم به نگارنده (آزاده شاهچراغی) دانشجوی دانشگاه آزاد تهران، و لوح تقدیر مقالهٔ برتر محور نقد به علی سخنوری دانشجوی دانشگاه آزاد شیراز اهدا شد. همچنین لوح تقدیری به شرکت کناف ایران و نیز بنیاد پژوهشی پارس اهدا شد. در ادامهٔ برنامهٔ اختتامیه غرفهٔ دانشگاه آزاد اسلامی تبریز به عنوان غرفهٔ برتر معرفی شد و در پایان برنامهای از سوی گروه موسیقی عرفانی حیران اجرا شد.
در کنگرهٔ شیراز علاوه بر برنامهٔ رسمی کنگره، برنامههای دیگری نیز اعلام شد. از جمله دعوت از دانشجویان به مشارکت در یک مسابقهٔ عکاسی با عنوان «بازتاب کنگره» از سوی دانشگاه آزاد تهران. از سوی شرکتهای شرکتکننده در نمایشگاه نیز مسابقاتی با مفاهیم معماری برگذار شد. از دیگر برنامههای حاشیهای کنگره برنامهٔ نور و صدا بود که از سوی ستاد برگذاری کنگره و در محل تخت جمشید اجرا میشد و مورد استقبال نیز قرار گرفت. ارائهٔ دیسکت و CD، مجلات و نشریات و کتب نیز از دیگر فعالیتهای جنبی بود.
ملاحظات
دومین کنگرهٔ سراسری دانشجویان معماری و شهرسازی شیراز دستاوردهای مثبت فراوانی داشت. اما به رغم همهٔ زحماتی که برگذار کنندگان این کنگره متحمل شدند، مواردی نیز قابل تذکر است که به یقین در همایشهای بعدی بر طرف خواهد شد:
— به رغم تصور دانشجویان مبنی بر آنکه همهٔ دانشکدهها امکان شرکت در نمایشگاه را خواهند داشت، متأسفانه این امکان برای دانشکدههای معماری دانشگاه امام خمینی قزوین، آزاد اسلامی قزوین، علم و صنعت، هنرهای زیبا (تهران) و دانشکدهٔ معماری دانشگاه شهید بهشتی فراهم نیامد و دلایل این امر هم توضیح داده نشد.
— اختلال در برگذاری برخی برنامههای کنگره نیز از جمله این موارد است. به طور مثال برنامهٔ گفتگوی فیلسوف و معمار که از طرف دانشگاه آزاد همدان با حضور دو تن از اساتید مطرح رشتهٔ معماری (بهرام شیردل) و فلسفه (دکتر ضمیران) برگذار شد، هدف و نتیجهای را که مورد انتظار همگان بود برنیاورد. شاید به دلیل اینکه مشخص نبود این دو استاد ارجمند باید به گفتگو بپردازند یا حاضران پرسش مطرح کنند.
مورد دیگر سازماندهی نامشخص برخی جلسات بود. جایگاه هر جلسه و اینکه چگونه باید اداره شوند کاملاً مشخص نشده بود، یا لااقل حضار و برگذار کنندگان این نشستها از سوی برنامهریزان این برنامه توجیه نشده بودند. این امر موجب شد فرصتهایی خوب که در آن اساتید صاحبنظر و دانشجویان علاقمند کنار هم بودند از دست برود.
— مورد سوم مربوط به نحوهٔ قضاوتها بود. مقالات ارائهشده همگی از سوی هیئت علمی دانشجویان، متشکل از نمایندگان دانشجویان داوری شد و با پاسخی که سخنرانان در پایان هر سخنرانی به پرسشهای مطرح شده میدادند امتیازها مشخص میشد. اما قضاوت مربوط به غرفههای دانشکدهها نیز، که در آن برگذار کنندهٔ کنگره یعنی دانشگاه آزاد شیراز به عنوان میزبان در این رقابت شرکت نکرد، به عهدهٔ نمایندگان دانشگاهها گذاشته شد و این کار چندان مقبول نیفتاد. اغلب شرکتکنندگان بر این نظر بودند که شاید اگر دانشگاه آزاد شیراز به عنوان دانشکدهٔ بیطرف به قضاوت کیفیت غرفهها میپرداخت، قضاوت بهتری صورت میگرفت.
— مورد آخر عدم استقبال دانشجویان از دو مسابقهٔ اصلی این کنگره بود. البته برگذاری نمایشگاه آثار این دو مسابقه در وضعیتی نه چندان مناسب و در قسمتی مرتبط با سالنهای غذاخوری، بیتوجهی شرکتکنندگان را به این مسابقات تشدید کرد.
به هر حال دستاورد اصلی دومین کنگرهٔ سراسری دانشجویان معماری و شهرسازی آشنایی هر چه بیشتر دانشجویان معماری و شهرسازی سراسر کشور با هم، و نیز معرفی قابلیت و تواناییهای دانشجویان بود. از دید نگارنده بهرهبرداری کامل از این کنگره منوط است به نقد دیدگاههای مطرحشده و تلاش برای پاسخگویی به مسائلی که طرح شد و پرسشهایی که شکل گرفت. در این صورت زحمات قابل ستایش برگذارکنندگان دومین کنگرهٔ سراسری دانشجویان معماری و شهرسازی پاسخی مناسب دریافت خواهد کرد.
