درآمد
برای درک معماری معاصر نمیتوان تنها به چهرههای بینالمللی و ستارههای سرشناس بسنده کرد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته و رو به رشد، معماران خوبی هم وجود دارند که کارهایشان به حیطة همان کشورها بسنده میشود، در حالی که توجه جهانی به نامهای شناختهشده دوخته شده است. معماری دانمارک شایستة توجه است، چون دامنهاش متمرکز و بستة درونی است، و نوع تأمل pole آنها در آن از فرانسه، آلمان، و آمریکا، و در طول قرن بیستم، چهرههای برجستهای را بیرون میکشد ــ از جمله آرنه یاکوبسن و یورن اوتزون که شاید دو معمار جهانیتر دانمارک هستند.
سه نسل دانمارکی
ساختار توجه به این کشور را با تقسیم سه نسلة معماران دانمارکی میتوان روشن کرد. در نسل پیشین، در سالهای نخست قرن بیستم، توجه به عملکرد و بهکارگیری منطق در طراحی، و طرفداری از اهداف اجتماعی، اساس کار بود. مصالح جدید ــ بتن، آهن و شیشه ــ که از نظر ساختمانی معرف صداقت و بیپردگی بودند، به صورت سمبولهای این مکتب درآمدند.
کِی فیسکر و موگنس لاسن
کِی فیسکر و موگنس لاسن، در مجموعههای مسکونی کپنهاگ در اواخر دهة ۲۰ و اوائل دهة ۳۰، روی بسیاری از معماران دانمارکی تأثیر گذاشتند. فیسکر در زمینة طراحی صنعتی و مبلمان نیز فعال بود، و تعدادی از معروفترین صندلیهای تاریخ طراحی به امضای او هستند.
بلندپروازانهترین ele این نسل، رفتن به سوی پروژههای بزرگ بود ــ پروژههایی با مصالح و تکنولوژی و فرم نزدیک به خردگرایی بینالمللی. Smidth، در ساختمان اداری دهة ۱۹۵۰، نمونهای از این رویکرد است.
Munk + Olsen — رصدخانة Tycho Brahe
بسیار مشخص از این نسل، Munk + Olsenاند، که در سالهای ۱۹۸۸-۸۹ رصدخانة Tycho Brahe را در کپنهاگ ساختند ــ بنایی که در آن ترکیب احجام ساده با نور صریح، و کاربرد دیوارهای رنگشده با اشاره به نشانههای فلکی، نشانهای از پختگی نسل دوم را نمایان میکند.
Susanne Ussing و Carsten Hoff
Susanne Ussing و Carsten Hoff، در مقابل، معماری «عجیبی» با استفاده از مصالحی نامأنوس میساختند. این جفت با هدف مخالفت با معماری شستهرفتة آکادمیک، نوعی از معماری را رواج دادند که از نظر زیستی و اجتماعی به مردم نزدیکتر میشد.
Tegnestuen Vandkunsten — مدرسة ابتدایی Sneglhusene
گروه Tegnestuen Vandkunsten، در سال ۱۹۷۹-۸۱، مدرسة ابتدایی Sneglhusene را ساخت ــ که در محلة Fuglsang Park قرار گرفته است؛ محلهای که به روش مشارکت مردمی طراحی شده، و در آن اعضای محله در sx تصمیمگیریهای اجتماعی و فضایی شرکت دارند. ساختمان مدرسه با حجم متراکم خود و سقفهای شیبدار، در پی محلیّت بافت میگردد.
KHRAS — دفاتر Bang & Olufsen
در نسل بعدی، KHRAS در سال ۱۹۹۶-۹۹ دفاتر شرکت Bang & Olufsen را در شهر Struer ساختند. حجم گستردة افقی، شیشههای تمامقد و چشمانداز به سوی دریا، یک معماری مدرن صنعتی را در سرزمینی شمالی به نمایش میگذارد.
Schmidt, Hammer, Lassen — کتابخانة سلطنتی دانمارک
Schmidt, Hammer, Lassen ساختمان کتابخانة سلطنتی دانمارک را در کپنهاگ، در سالهای ۱۹۹۳-۹۸، طراحی کردهاند. الحاقیة این کتابخانه ــ که به نام «الماس سیاه» نیز شناخته شده ــ حجم سیاهرنگ شکستهای است که به سوی کانال خم میشود، و نمای جنوبی آن مرکب از ورقهای گرانیت سیاه و شیشة پرفروزه است.
آرنه یاکوبسن — بانک ملی دانمارک
آرنه یاکوبسن، چهرة درخشان میانة قرن بیستم دانمارک، با ساختمان بانک ملی دانمارک در کپنهاگ، در سالهای ۱۹۶۵-۷۸، یکی از تمامنماییترین کارهایش را به دست داد. حجم محکم و قطور، نمای سنگی روشن، اتاقهای داخلی با چوب گرم و شیشة عالی، یک یادگار دائم از دقت یاکوبسن در پیوند صنعت و حسوحال است.
یورن اوتزون — اپرای سیدنی و کلیسای باگسوارد
آن دیگر چهرة جهانی دانمارک، یورن اوتزون، با اپرای سیدنی به جهانیان معرفی شد. اپرای سیدنی، که کارش در سال ۱۹۶۲ شروع و در ۱۹۷۳ به پایان رسید، با بالهای سفید آن از بسیاری ابعاد یک ساختار غیرممکن را در آنجا به ساحل کشیده است. اوتزون در دانمارک نیز کلیسای باگسوارد را با sax سپید سادة خود و sax سقف خمیده داخلی ساخته است ــ بنایی که فضایی روحانی به دست میدهد، با وجود مصالح ساده و فرمت سادهاش.
هنینگ لارسن، کنود هولشر، نیلسن
هنینگ لارسن، با ساختمان وزارت خارجة عربستان سعودی در ریاض و کتابخانة دانشگاه ولایه، اعتبار خود را در میدان جهانی به دست آورد. کنود هولشر و هـ.ن. نیلسن، در همان نسل، با کارهای اداری و دانشگاهی خود، چهرة معاصر دانمارک را تکمیل کردهاند.
پایاننگری
اگر دو نسل اول دانمارکی به هدف ساختن یک کشور رفاهطلب اجتماعی، کارهای ساده و عملگرایانه را به دست آوردهاند، نسل سوم به مقیاس جهانی نگاه میکند ــ بدون اینکه هویت دانمارکی خود را گم کند. ترکیب مهربانی با محیط، وفاداری به کیفیت ساخت، و توجه به فضای اجتماعی ــ از وندکونستن تا اشمیتـهامرـلاسن ــ خط مشخصی است که هنوز بر رویکرد معماری دانمارک حاکم است.
