در سال ۸۲، پس از وقوع زلزله دهشتناک بم، گروه پروژه بم متشکل از مجله معمار، مجله معماری ایران و جامعه مهندسان معمار، ۳ پروژه برای همکاری در اقدامات امدادی و بازسازی شهر اجرا کردند که عبارت بودند از:
۱- ساخت ۴ مجتمع بهداشتی عمومی (هر یک شامل ۸ توالت مردانه، ۸ توالت زنانه، ۵ حمام مردانه و ۵ حمام زنانه و محلهایی برای رختشویی و ظرفشویی) علاوه بر دستشوییها به عنوان یک محل عمومی.
۲- سازماندهی متخصصان برای بررسی سریع مشاهدات خانههای صدمهدیدهای که فرونریخته بودند، و اعلام نتایج به صاحبان خانهها و همچنین تهیه گزارشی درباره انواع صدمات وارده به بناها و دلایل آن (که در معمار ۲۵ به تفصیل به چاپ رسید).
۳- برگزاری مسابقه طراحی ساختمان شهرداری، شورای شهر و تالار شهر بم بنا به درخواست شهرداری و شهردار بم، مهندس باقریزاده.
این مسابقه تماماً به هزینه پروژه بم و با حمایت کاشی سمنان، که جوایز نفرات اول و دوم و سوم را پرداخت، به انجام رسید.
داوران مسابقه عبارت بودند از: مهندس سیدمحمد بهشتی (سازمان میراث فرهنگی کشور)، مهندس ایرج کلانتری، مهندس محمدرضا جودت، مهندس محمدکاظم معینزاده و مهندس بیژن شافعی، که از اعضای فعال مهمترین انجمنهای صنفی و مهندسی در کشور به شمار میآیند. مسابقه در شهریورماه ۱۳۸۲ با شرکت ۵۱ طرح آغاز شد و برندگان در مراسمی که با حضور مهندس باقریزاده در مهرماه ۸۳ برگزار شد، معرفی شدند. اعضای هیئت داوری با هدف یاری هر چه بیشتر به بم اعلام کردند که در تمامی مراحل تکمیل طرح و ساخت بنا حاضر به همکاری با شهرداری بم هستند.
گاهنامه زیر از شهریور ۸۳ تا اکنون (یعنی آذر ۸۴، در سومین سالگرد زلزله بم) ادامه ماجرا را نشان میدهد:
۸۳/۷/۵ ـ نامه شهرداری بم به دبیر اجرایی پروژه بم برای معرفی نفر اول برای انعقاد قرارداد.
۸۳/۷/۸ ـ معرفی برندهٔ مسابقه به شهرداری برای انعقاد قرارداد همراه با رونوشت بیانیه هیئت داوران.
۸۳/۷/۱۱ ـ نامه شهرداری به برنده مبنی بر اینکه با توجه به ضرورت هر چه سریعتر همکاری لازم را در امر ساخت و ساز مبذول دارد و برای عقد قرارداد و انجام طراحی به شهرداری بم مراجعه کند.
۸۳/۷/۱۲ ـ نامه برنده به شهرداری برای مشخص کردن زمان و مکان ملاقات برای مراجعه به شهرداری و عقد قرارداد.
نیمهٔ دوم مهر ـ پیگیری موضوع و تماس با شهرداری و سرانجام ارجاع برنده به مشاور شهرداری، دکتر مسعودی.
۸۳/۸/۶ ـ تشکیل جلسه با حضور دکتر مسعودی و نمایندهٔ شهرداری و برندهٔ مسابقه در تهران و درخواست دکتر مسعودی مبنی بر برآورد حقالزحمهٔ طراحی فاز ۱، ۲ و ۳.
۸۳/۸/۶ ـ ارسال برآورد حقالزحمهها.
اواسط آبان ـ اعلام نظر شفاهی دکتر مسعودی مبنی بر اینکه مورد خاص و مانعی وجود ندارد و شهرداری میتواند قرارداد را ببندد.
آبان و آذر ۸۳ ـ پیگیری مستمر از طرف برنده و عدم پاسخگویی دکتر مسعودی و سرانجام اعلام نظر ایشان مبنی بر اینکه به صورت افتخاری مشاور شهردار هستند و کاری از دستشان برنمیآید.
۸۳/۹/۲۲ ـ نامه دبیر اجرایی پروژه بم به شهردار برای اطلاع یافتن از دلایل تأخیر در اجرای قرارداد.
۸۳/۱۰/۲۱ ـ نامه شهردار بم به دبیر اجرایی پروژه بم با این توضیح: مقرر شده بود اعتبارات مربوط به این طرحها مستقیماً به شهرداری تخصیص داده شود، اما از آنجا که تاکنون هیچ اعتباری تخصیص داده نشده و وزارت کشور اجرای این طرحها را به عهده گرفته، پاسخگویی به تأخیر افتاده است. در صورت دریافت اعتبار با برنده تماس گرفته میشود.
۸۴/۲/۱۵ ـ ارسال نامهٔ پیگیری برنده به شهرداری بم مبنی بر گذشت ۸ ماه و اعلام نتایج و عدم انجام تعهدات.
۸۴/۳/۷ ـ نامهٔ شهرداری به دکتر مسعودی مشاور شهرداری بم به شرح زیر:
مشاور محترم شهرداری بم، جناب آقای دکتر عباس مسعودی. با سلام. احتراماً، عطف به نامهٔ شمارهٔ ۱۲۶ مورخ ۸۴/۳/۵ به استحضار میرساند، چون این شهرداری تصمیم دارد طرح ساختمان شهرداری و شورای شهر را اجرایی کند، لطفاً نسبت به مراحل بعدی، اقدامات مقتضی را طبق شرح خدمات قرارداد فیمابین انجام فرمائید. علی باقریزاده، شهردار بم. رونوشت: آقای مشهدیمیرزا برندهٔ مسابقه، جهت مراجعه به دکتر مسعودی.
۸۴/۴/۱ ـ پیگیری مجدد برنده از دکتر مسعودی.
۸۴/۴/۵ ـ نامهٔ دکتر مسعودی به شهردار به شرح زیر:
شهردار محترم بم، جناب آقای مهندس باقریزاده. با سلام. احتراماً در خصوص مسابقهٔ ساختمان شهرداری و شورای اسلامی شهر بم و تصمیمگیری نهایی در خصوص این مسئله، مواردی به شرح ذیل جهت اقدام مقتضی به استحضار میرسد. توضیح اینکه در این رابطه عنایت به نشریهٔ شمارهٔ ۲۴۰ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور در خصوص راهنمای برگزاری مسابقات معماری و شهرسازی در ایران الزامی به نظر میرسد.
۱- با توجه به برگزاری مسابقه و تعهد اخلاقی آن، شهرداری محترم نسبت به شرکتکنندگان توصیه میشود عقد قرارداد با آقای مهندس مشهدیمیرزا، برندهٔ مسابقه، در دستور کار قرار گیرد. مکانیزمهای اجرایی این مسئله به شرح ذیل در نظر گرفته شده است.
۲- با توجه به اینکه تصمیمگیری در خصوص ساختمانهای اداری بر عهدهٔ شورای شهر بم بوده و در خصوص کاربری زمین موضوع مسابقه نیز این کمیته باید نظر نهایی را بدهد، توصیه میشود که کاربری زمین موضوع قرارداد به این کمیته ارجاع گردد. از سوی دیگر مسائلی مانند ارتفاع ساختمان و سیمای شهری و ... نیز باید در این شورا مورد بررسی قرار گیرند. به همین دلیل مرحلهٔ اول ارائهٔ این پروژه به شورای معماری بم با دید مساعد توسط شهرداری خواهد بود.
۳- بعد از این مرحله، با توجه به برنامهٔ عمرانی مصوب برای سال ۸۴ به نظر میرسد کاهش زیربنا باید در دستور کار قرار گیرد، زیرا متراژ مجموعهٔ ساختمانهای شورای شهر و شهرداری کمتر از میزان در نظر گرفته شده در طرح برندهٔ مسابقه بوده است.
۴- با توجه به اینکه مقرر بوده ادامهٔ مسابقه توسط برندهٔ مسابقه صورت گیرد و هیئت محترم داوران نیز نظر خاصی در این خصوص ندارند (بند ۱۲-۶ نشریهٔ شمارهٔ ۲۴۰)، این تعهد اخلاقاً بر عهدهٔ شهرداری بم میباشد تا نظر هیئت محترم داوران را در خصوص ارزشهای طرح برنده تحقق بخشد. بدیهی است که هیئت محترم داوران، به عنوان مرجع صاحب صلاحیت، جهت تحقق این مهم از کمک به برندهٔ مسابقه کوتاهی نخواهند کرد.
۵- در بند ۱۲-۶-۱ این نشریه به توان اجرایی ادامهٔ طرح و عرضهٔ خدمات مهندسی مشاور اشاره شده و به همین دلیل تأییدیهٔ سازمان برنامه و بودجه خواسته شده. توصیهٔ اینجانب این است که در صورت صلاح، ادامهٔ فاز اول طراحی توسط آقای مهندس مشهدیمیرزا و گروه همکار صورت گرفته و در ادامه و در صورت تصویب نهایی کار، صرفاً مرحلهٔ دوم بر اساس مفاد این بند صورت گرفته و از مشاور واجد صلاحیت استفاده گردد.
۶- در صورتی که منبع مالی انجام قرارداد طراحی این بند توسط آن شهرداری وجود نداشته باشد، توصیه میشود اجرای این مهم از طریق وزارت مسکن و یا وزارت کشور صورت گیرد. در خاتمه با گذشت زمان زیاد از اعلام نتایج مسابقه و با توجه به مفاد نشریهٔ شمارهٔ ۲۴۰ توصیه میشود که آن شهرداری محترم، به عنوان برگزارکنندهٔ مسابقه، با اتخاذ روشهای فوق به عقد قرارداد مبادرت ورزیده و یا اینکه در صورت عدم امکان این مهم، با عنایت به بندهای ۱۲-۶-۲ و ۱۲-۶-۳ نشریهٔ فوق، به پرداخت حقوق برندهٔ مسابقه اقدام نماید. با تشکر، عباس مسعودی. رونوشت: جناب آقای مهندس مشهدیمیرزا جهت استحضار.
۸۴/۴/۸ ـ نامهٔ شهردار به برنده به شرح زیر:
جناب آقای مهندس مشهدیمیرزا. با سلام. احتراماً در خصوص مسابقهٔ ساختمان شهرداری و شورای اسلامی شهر بم و تصمیمگیری نهایی در خصوص این مسئله، مواردی به شرح ذیل جهت اقدام مقتضی به استحضار میرسد: عقد قرارداد در دستور کار قرار گرفته و مکانیزمهای اجرایی این مسئله به شرح ذیل در نظر گرفته شده است؛ حضور جنابعالی در جلسهٔ شورای معماری، با توجه به اینکه تصمیمگیری در خصوص ساختمانهای اداری بر عهدهٔ شورای معماری شهر بم بوده و در خصوص کاربری زمین موضوع مسابقه این کمیته باید نظر نهایی را بدهد؛ همچنین مسائلی مانند ارتفاع ساختمان و سیمای شهری و ... نیز باید در این شورا مورد بررسی قرار گیرد.
با توجه به برنامههای عمرانی مصوب برای سال ۸۴ کاهش زیربنا در دستور کار قرار گیرد، زیرا متراژ مجموعهٔ ساختمانهای شورای شهر و شهرداری کمتر از میزان در نظر گرفته شده میباشد؛ با توجه به اینکه هیئت محترم داوران نظر خاصی در این خصوص ندارند، این شهرداری بر خود میداند تا نظر هیئت داوران را به عنوان مرجع صاحب صلاحیت تحقق بخشد؛ فاز اول طراحی توسط جنابعالی و گروه همکار صورت گرفته و در صورت تصویب نهایی، مراحل بعدی قابل اجرا خواهد بود. در خاتمه با گذشت زمان زیاد از اعلام نتایج مسابقه، این شهرداری به عنوان برگزارکنندهٔ مسابقه با اتخاذ روشهای فوق نسبت به عقد قرارداد اقدام و اعلام مینماید. علی باقریزاده، شهردار بم. رونوشت: مجلهٔ معمار، خانم بسکی.
۸۴/۶/۱۹ ـ نامهٔ دبیر شورای معماری بم به شهرداری بم به شرح زیر:
جناب آقای باقریزاده، شهردار محترم بم. با سلام. احتراماً پیرو طرح موضوع ساختمان شهرداری و شورای شهر بم در چهل و سومین جلسهٔ شورای معماری و شهرسازی بم و ارجاع بررسی کارشناسی آن به کمیتهٔ ساختمانهای عمومی و دولتی شورا، موضوع مورد بررسی قرار گرفت و کلیات طرح مورد تأیید قرار گرفت و مقرر گردید پس از تعیین مشاور و تکمیل نقشههای فاز یک، در جلسهٔ کمیته مورد بازبینی قرار گیرد. سیدجواد میرحسینی، مدیرکل دفتر معماری و طراحی شهری و دبیر شورای معماری و شهرسازی بم.
۸۴/۸/۲ ـ نامهٔ برنده به شهرداری بم در مورد تأخیر طولانی آنها در اجرای تعهداتشان.
۸۴/۸/۲۲ ـ پیگیری مجدد برنده.
اینک پرسش ما این است: مشکل شهرداری بم برای انعقاد قرارداد با برندهٔ این مسابقه، طبق قراردادی که شهردار امضا کرده، چیست؟ آیا ترجیح میدهند طرحی را که بدون یک ریال هزینه به نظر یک گروه داوری متخصص و صاحبنظر و بنا به درخواست خود به دست آوردهاند کنار بگذارند و تهیهٔ طرح تازهای را با مشاور دیگری در دستور کار قرار دهند؟
به هر حال، تا آنجا که ما میدانیم تمامی شرایط قانونی برای انعقاد قرارداد فاز یک با رتبهٔ اول مسابقه مهیا است، و ما از شهرداری بم و مشاور ایشان، آقای دکتر مسعودی، درخواست میکنیم دلیل تأخیر را در این امر اعلام بفرمایند.
