طراحی، ساخت و مدیریت پاساژ در ایران
\\n\\nواژه پاساژ سالهاست که در زبان فارسی رایج شده و به مجموعهای از مغازهها گفته میشود که در ساختمانی واقع در خیابانهای شهر قرار دارند. قدیمیترین پاساژها به این مفهوم، تیمچهها و سراهای بازارها و کاروانسراهای سنتی هستند.
\\nمحیطی صمیمی و آشنا، صرفنظر از اندازه و موقعیت مکانی، از ویژگیهای مشترک تمام سراهای تجاری ساختهشده در ایران و همچنین اروپا، ترکیه و سوریه بود. مردان، زنان، کودکان، کسبه، شاگردان، خریداران، فروشندگان، فقیر و غنی همه با یکدیگر در بازارها معاشرت میکردند. حضور در بازار تجربهای لذتبخش بود و کسی عجلهای برای خرید و رفتن نداشت. اما متأسفانه چنین فضایی بهکلی از پاساژهای معاصر رخت بربسته است.
\\nپاساژ را نباید با مال آمریکایی اشتباه گرفت. مالها فضاهای بزرگی هستند که اغلب در حومه شهر و با فضای پارکینگ وسیع قرار دارند. چرا پاساژهای اروپایی توانستهاند ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی خود را حفظ کنند اما پاساژهای ایران نتوانستهاند؟
\\nجوامع غربی در قرن گذشته و بهویژه پس از جنگ جهانی دوم از ثبات نسبی اقتصادی، آرامش اجتماعی و عدم انفجار جمعیت برخوردار بودهاند. زمانی که جمعیت رم پانصد هزار نفر بود، جمعیت تهران از صد هزار نفر تجاوز نمیکرد، اما امروز جمعیت رم به دو میلیون و هفتصد هزار و جمعیت تهران از ده میلیون گذشته است. بدیهی است که آرامش و تداوم مراکز خرید اروپایی در تهران و سایر شهرهای ایران قابل انتظار نیست.
\\nامروزه پاساژها دیگر هسته اجتماعی برای تعامل مردم از طبقات مختلف نیستند؛ بلکه پروژههای سرمایهگذاری با بازگشت سریع هستند که دغدغه اصلی آنها نه کیفیت طراحی، نه رضایت مشتری و نه برنامه مدیریت بلندمدت است. سرمایهگذاران با کمترین سرمایه ممکن، نیازهای اجتماعی و فیزیکی مشتریان را نادیده میگیرند.
\\nنقش شهرداری در ایران
\\nدر برخی کشورها، شهرداریها نظارت کامل بر تمام چرخه حیات ساختمانهای تجاری دارند. اما در ایران، نقش شهرداریها معمولاً به صدور پروانه ساختمان محدود میشود. شهرداریها باید نقش فعالتری در مدیریت کیفیت و استانداردهای پاساژها از مرحله تأیید طرح تا مدیریت بهرهبرداری ایفا کنند.
\\nپیشنیازهای طرح اصولی یک پاساژ موفق
\\nطراحی موفق یک پاساژ باید عوامل کلیدی متعددی را در نظر بگیرد: سازماندهی فضایی مناسب با توجه به جریان حرکت و گردش مشتریان، نورپردازی طبیعی کافی، کنترل اقلیمی مطلوب، ترکیب تجاری مناسب، دسترسی برای همه کاربران و سیستمهای مدیریت پایدار. تلفیق عناصر فرهنگی میراث معماری ایرانی با نیازهای تجاری مدرن بزرگترین چالش پیش روی طراحان پاساژ در ایران امروز است.
\\n
