براي معماري كه معمار نبود. سال برگزاري جايزه معمار بر معماري 14 سهيلا بسكي ديگر نيست. براي آنچه در ايران گذشت، معماران ايراني هميشه وامدار او خواهند بود. به يادش معماران ساختمان هاي خود را با پارچه، روبان يا شالي سفيد پوشاندند.
\\n\\nمعمولاً در سفرهاى پيش بينى نشده اتفاقات جالبى مى افتد. چند سال پيش در چنين سفرى به همراه خانم بسكى، براى اولين بار صحبت به موضوع اين شماره كشيده شد، در رابطه با اينكه در يك نگاه كلى نگر و بدون پيش فرض چگونه مى توان تشخيص داد كه چطور و چرا فلان كار معمارى از كار ديگر بهتر است و چه كيفياتى در آن باعث بهتر بودنش مي شود. سؤال هايى كه او مى پرسيد و جواب هاى فى البداهه اى كه من مى دادم و سؤال هايى كه در نتيجه آنها براى خودم شكل مى گرفت، باعث شد او پيشنهاد سردبيرى يك شماره مجله معمار را با موضوعى مرتبط به من بدهد، و قرار شد كه من بيشتر به آن فكر كنم. ، با پيش آمدن داورى جايزه معمار، و به دنبال نيازى 93 گذشت. در سال كه به نظم بخشيدن به افكارم احساس مى كردم به بررسى موضوع سنجش كيفيت پرداختيم و پس از آن با همراهى دوستانى كه زحمات زيادى براى اين شماره كشيدند، شروع به كار روي آن كرديم. سؤال ابتدايى ما از نحوه كيفيت سنجى در مورد يك كار معمارى شروع شد، اما هرچه جلوتر مى رفتيم فراگير بودن اين مسئله در رشته معمارى براى ما مشهودتر مى شد. قضاوت در مورد خوب بودن معمارى، از همان ابتداى روند يادگيرى يك دانشجو، تا زمانى كه به عنوان معمار وارد بازار حرفه اي مى شود و بايد كارش را بفروشد، و همچنين در زمانى كه در جستجوي كيفيت به ارزشيابى يك كار معمارى مى پردازد، در روند كارش تأثير به سزايى دارد. اين امر عامل مهمى در درك معمارى است و به هيچ وجه به سادگى قابل بررسى نيست. مفهوم كيفيت (، فرمول و معيار open concept) در معمارى مفهومى باز و منعطف است ثابتى ندارد، هم دانش و تجربه مى طلبد و هم قابليت انعطاف براى پذيرا بودن نمونه هاى جديد و تازه كيفيت، و هميشه دلايلى بسيار متنوع، متفاوت و بعضاً متناقض هستند كه مى توانند باعث بروز ارزش در يك كار شوند. در بسيارى از كارهاى قابل قبول، مى توان كيفيات يكسان و مشتركى را رديابى كرد )كف مطالبات؟( اما در برخى كارهاى ديگر وجود مواردى بسيار تأثيرگذار است كه باعث صعود آنها به سطح يك كار نه صرفاً باكيفيت بلكه ارزشمند مى شود. شناسايى و تشخيص كيفيت و ارزش در معمارى، فكر كردن به آنها و تحليلشان، و از همه مهم تر يادگرفتن از آن پروسه اى است كه در طول دوران كارى يك معمار پايانى ندارد و به طور مرتب تكرار مى شود. در مورد معمارى، ارزش و كيفيت در سطوح مختلفى قابل بحث هستند. در سطحى بالا دستى و با يك ديد كلى نگر، استراتژى و تصميم گيرى معمارى قرار مى گيرد و به شكل هدف ها و معيارها و نظام هاى اصلى طراحى مطرح مى شوند كه در تمامى سطوح ديگر عميقاً اثرگذار است. در سطح بعدى، مى توان به ابزارها و روش هاى معمارانه كه به توليد كيفيات فضايى مي انجامند دقت كرد كه در راستاى رسيدن به اهداف طراحى استفاده مى شوند. و در آخر، مى رسيم به مقياسى كه جزئيات در آن بيشتر ديده مى شود يا همان پرداخت نهايى معمارى، كه به نوعى ديگر به هدف هاى از پيش تعيين شده كمك مى كند ولى بيشتر در خدمت سليقه، زيبايى شناسى و موضوعاتى از اين دست است. اين سطح توسط چشم تربيت نشده و ناآشنا به معمارى بسيار
\\n\\nراحت تر درك مى شود و بيشتر به چشم مى آيد و مورد توجه قرار مى گيرد، اما درجه اثرگذارى اش از بقيه كمتر است. تصميم گيرى هاى بزرگ و اصلى هر بيشترين اثرگذارى را بر همه وجوه آن دارد، - با هر مقياسى- كار معمارى و نزديك بودن آنها به حالت »درست«، تعيين مى كند كه تلاش هايى كه در سطوح پايين تر صورت مى گيرند تا چه اندازه در جهت درست سرمايه گذارى شده و به زبان ساده آيا به هدر رفته اند يا خير. به هر حال، به هر موضوعى بايد به اندازه ضريب اهميتش توجه كرد. لازمه اين امر يافتن عينكى است كه بتوان به وسيله آن كيفيات و ارزش هاى تأثير گذار معمارى را در تمامى اين لايه ها بررسى كرد. گفته شد كه كيفيت مفهومى گسترده و منعطف است، در اين شماره مجله سعى شده مقالاتى با ديدگاه هاى مختلف موضوع ارزش و كيفيت را بررسى كنند. علاوه بر اين، هدف اين بوده كه به جز توصيف انتزاعى، مثال هاى متفاوت و نه صرفاً از جنس معمارى نيز آنها را به تصوير بكشند، و با چند نفر از افراد درگير اين موضوع در معمارى امروزمان گفتگو شود، چون تبادل نظر به پويايى هرچه بيشتر تصوير ذهنى ما از كيفيت كمك مى كند. همه اين مطالب از طيف هاى مختلفى هستند و تلاش شده در حد گنجايش يك شماره مجله، تكثر آنها حفظ شود تا دريچه هايى متفاوت براى نگاه كردن به كيفيت و اثرگذارى در معمارى ارائه شود.
\\n\\nامروز كه اين يادداشت را مي نويسم، سه هفته است كه خانم بسكى براى هميشه ما را ترك كرده اند. او هميشه به دنبال اين بود كه چه موضوعات تأثيرگذارى مى توانند كيفيت معمارى و زندگى شهرى را در شرايط امروزى مان ارتقا دهند، و جالب است كه به اعتقاد همه، اعم از موافقان و منتقدان، او خود يكى از كسانى است كه تأثير بسيارى در بروز و ارائه كيفيت در معمارى در طول دو دهه گذشته داشته است. وقتى از خانم بسكى صحبت مى شود، همه خاطرنشان مى كنند كه ايشان علاوه بر پيش كسوتان حرفه معمارى، سعى بر ديده شدن معماران جوان و ميدان دادن به آنها داشته است. در اين شماره هم با پيشنهاد ما، سعى شده پاى نسلى جديد از نويسندگان سال، كه 30 معمارى را به اين حيطه باز كنيم و تعداد زيادى از معماران زير شايد تاكنون فعاليت مشابهى نداشتند، در اين شماره دخيل شدند، و به نوعى اين افراد آخرين و جوان ترين نسلى هستند كه خانم بسكى به طور مستقيم در كارشان اثرگذار بوده است. به اميد اينكه مسير او توسط اين نسل در آينده ادامه يابد، يادش گرامى باد.
\n