کشف چاه اسرارآمیز نوش آباد سوق می دهد؛ چاهی که به باور مردم، جایگاه پرستش آناهیتا بوده و گفته می شود دختري در آن ناپدید شده است. تعدادي چاه یا به تعبیري زیارتگاه آب در نوش آباد در فاصله اي اندك با شازده اسحاق قرار گرفته اند که می توانند یادگارانی به جا مانده از آیین مهر و گرامیداشت آب و آناهیتا در ایران باشند. شازده اسحاق زیارتگاهی دیگر در مجاورت این چاه است و به فاصله اي نزدیک به بیست متر از آن، مسجد عتیق نوش آباد، منار سلجوقی، ساباط، حوضخانه، مکتب خانه و آب انبار قرار دارند )تصویر کروکی دستی(. مسجد عتیق نوش آباد مسجدي است دو ایوانی که گفته می شود بر پایه آتشکده اي ساسانی بنا شده است که با توجه به پیشینه شهر و شواهد دیگر دور از ذهن به نظر نمی رسد. این مسجد در دوره هاي مختلف دستخوش
\nتغییر و تکامل شده است، اما بخش عمده وضع موجود به دوران سلجوقی و صفوي باز می گردد. در ایوان جنوبی، محرابی به جا مانده از دوران قاجار دیده می شود و تک مناره اي، پشت به ایوان شمالی وجود دارد که آجرکاري و گره چینی هاي استادانه اش نشان از هنر دوران سلجوقی دارد. شبستان رو به ضلع جنوب شرقی محل اصلی برگزاري آیین مذهبی است، چراکه تخریب شبستان تابستانی و کوچک بودن حیاط و ایوان ها، اهمیت این فضا را دوچندان کرده است. اتصال و تلقی آب انبار، مسجد، شازده اسحاق و مکتب خانه در مسیري دلپذیر و زیر سایه ساباطی در بافت قدیمی تر شهر رخ می دهد اما بقایاي دژ سی زان )فرزین( به رغم فاصله کم از این بافت و ارزش بسیارش، مورد بی مهري و بی توجهی قرار گرفته است. اندك کاوش هاي سال هاي اخیر شازده اسحاق آجرکاري ایوان جنوبی مسجد عتیق نوش آباد حیاط و ایوان شمالی مسجد عتیق ساباط
\n.حکایت از آن دارد که این دژ نیز متعلق به دوران سلجوقی است براي دیدن شهر زیرزمینی نوش آباد راهی کاشان شده بودم اما نوش آباد را رازآلودتر از تصور یافتم، با برج و بارو و دژي که حکایت از اهمیت این شهر داشت. مسجدي که هر چه می کاوندش به زمانی کهن تر از تصور می رسند و مناره اي با آجرکاري مسحورکننده در کنار آب انبارهایی که هر کدام راهی را به جهان زیر زمین می گشایند. داستان هایی شنیدم از مردمانی که شهر کوچکشان را بسیار دوست دارند؛ از چاهی که جایگاه ستایش ایزدبانوي آناهیتا است تا شازده اسحاقی که می گویند حاجت می دهد. شاید گره هاي همین منار و افسانه هاي راز آمیز شهر اویی باشد که این مردمان را این گونه استوار با تاریخ و شهرشان پیوند زده است. پانوشت: سردبیر با توجه به یادداشت هاي ارسالی و گفتگوهایمان پیشنهاد می کند به واسطه علقه ام به -1 معمار که در147 کاشان روي این شهر متمرکز شوم که حاصلش می شود متن سیلک در شماره پرونده اي دیگر پیگیري خواهد شد، اما جذابیت نوش آباد خود بنا را بر آن گذاشت تا برنامه ریزي جداگانه اي براي این سفر ترتیب دهم. حیاط و ایوان جنوبی